พ.ร.บ.การเลือกตั้งสมาชิกสภาจังหวัด พุทธศักราช 2482 เปลี่ยนอะไรบ้าง

ในพระราชบัญญัตินี้ “เขตเลือกตั้ง” หมายความว่า เขตอำเภอซึ่งกำหนดให้ราษฎรในเขตนั้นเลือกตั้งสมาชิกสภาจังหวัดตามจำนวนที่กำหนดไว้ ในกฎหมายว่าด้วยสภาระเบียบบริหารราชการส่วนจังหวัด “หน่วยลงคะแนน” หมายความว่า ท้องถิ่นซึ่งกำหนดเพื่อการลงคะแนนเลือกตั้ง ณ ที่ลงคะแนนแห่งหนึ่ง “ผู้สมัคร” หมายความว่า ผู้สมัครรับเลือกตั้ง

คุณสมบัติของผู้มีสิทธิเลือกตั้ง คือ (๑) มีสัญชาติไทยตามกฎหมาย แต่ผู้มีสัญชาติไทยคนใด (ก) ถ้าบิดาเป็นคนชาติต่างประเทศต่างด้าว ต้องเป็นผู้ที่ได้เรียนภาษาไทยจนได้รับประกาศนียบัตรไม่ต่ำกว่าชั้นมัธยมปีที่ ๓ หกตามหลักสูตรของกระทรวงธรรมการศึกษาธิการ หรือได้รับราชการประจำการตามกฎหมายว่าด้วยการรับราชการทหาร หรือเป็นข้าราชการ ครูประชาบาล พนักงานเทศบาล หรือพนักงานสุขาภิบาล หรือครูโรงเรียนประชาบาล โดยมีเงินเดือนประจำมาแล้วไม่น้อยกว่าห้าปี (ข) ถ้าเป็นบุคคลผู้ได้สัญชาติไทยโดยการแปลงชาติเป็นไทย ต้องมีคุณสมบัติอย่างใดอย่างหนึ่งอันกำหนดไว้ใน (ก) หรือข้อ (ก) และได้มีภูมิลำเนาในราชอาณาจักรไทยติดต่อกันนับแต่เมื่อวันที่ได้แปลงชาติมาแล้วไม่น้อยกว่าสิบปี (๒) อายุไม่ต่ำกว่ายี่สิบปีบริบูรณ์ในวันเลือกตั้ง (๓) ตั้งบ้านเรือนมีถิ่นที่อยู่ในเขตจังหวัดนั้นเป็นเวลาติดต่อกันไม่น้อยกว่าหกเดือนก่อนวันเลือกตั้ง

ผู้ขาดคุณสมบัติของผู้มีสิทธิเลือกตั้ง คือ (๑) บุคคลวิกลจริต หรือจิตฟั่นเฟือนไม่สมประกอบ (๒) บุคคลหูหนวกและ หรือเป็นใบ้ หรือบุคคลซึ่งไม่สามารถอ่านและเขียนหนังสือได้ตาบอดทั้งสองข้าง (๓) ภิกษุ สามเณร นักพรต หรือนักบวช (๔) ผู้อยู่ในระหว่างศาลพิพากษาให้ถูกเพิกถอนสิทธิเลือกตั้ง

ผู้มีสิทธิสมัครรับเลือกตั้งเป็นสมาชิกสภาจังหวัดต้องมิใช่เป็นผู้เคยต้องคำพิพากษาให้กักกันหรือจำคุกตั้งแต่ ๑ ปีขึ้นไป โดยได้พ้นโทษมายังไม่ถึงห้าปีในวันเลือกตั้ง เว้นแต่ความผิดส่วนตัวหรือฐานประมาท ทั้งต้องมีคุณสมบัติตามมาตรา ๑๙ และไม่ขาดคุณสมบัติตามมาตรา ๒๐ และไม่ต้องห้ามตามมาตรา ๒๑

คุณสมบัติของผู้มีสิทธิสมัครรับเลือกตั้ง คือ (๑) มีคุณสมบัติตามมาตรา ๑๖ (๒) อายุไม่ต่ำว่ายี่สิบสามกว่าสามสิบปีบริบูรณ์ในวันเลือกตั้ง (๓) มีความรู้สอบไล่ได้ไม่ต่ำกว่าชั้นประถมศึกษาสามัญมัธยมปีที่หกตามหลักสูตรของกระทรวงธรรมการศึกษาธิการ หรือมีความรู้ซึ่งกระทรวงธรรมการศึกษาธิการรับรองว่าเทียบได้ไม่ต่ำกว่านั้น แต่หรือเป็นข้าราชการประจำ หรือพนักงานเทศบาลประจำตั้งแต่ชั้นตรีขึ้นไป หรือมีชื่ออย่างอื่นซึ่งคณะกรรมการข้าราชการพลเรือนหรือคณะกรรมการพนักงานเทศบาล แล้วแต่กรณี รับรองว่าเทียบได้ไม่ต่ำกว่าชั้นตรีขึ้นไป หรือเคยเป็นข้าราชการ หรือพนักงานเทศบาลดังกล่าวมาข้างต้น และมิได้ถูกไล่ออก หรือปลดออก โดยมิได้รับบำเหน็จบำนาญ ถ้ารัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยเห็นจำเป็นในกรณีแห่งเขตเลือกตั้งใดสมควร จะประกาศกำหนดพื้นความรู้ต่ำลงก็ได้ แต่ต้องไม่ต่ำกว่าชั้นประโยคประถมศึกษาสามัญเฉพาะเขตเลือกตั้งตามหลักสูตรของกระทรวงศึกษาธิการ หรือซึ่งกระทรวงศึกษาธิการรับรองว่าเทียบได้ไม่ต่ำกว่านั้นก็ได้ แต่ต้องเป็นผู้ที่มีความรู้อ่านและเขียนหนังสือไทยได้ (๔) บิดามีสัญชาติไทย

ผู้ขาดคุณสมบัติของผู้มีสิทธิสมัครรับเลือกตั้ง คือ (๑) ขาดคุณสมบัติตามมาตรา ๑๗ (๒) ผู้อยู่ในฐานะเหนือการเมืองตามรัฐธรรมนูญ (๓) บุคคลหูหนวก หรือเป็นใบ้ (๔) ผู้ติดยาเสพติดให้โทษ (๕๓) บุคคลผู้ล้มละลายซึ่งศาลยังไม่สั่งให้พ้นจากคดี (๖๔) บุคคลที่เป็นโรคติดต่อตามที่กำหนดไว้ในกฎกระทรวง หรือเป็นโรคพิษสุราเรื้อรัง (๕) ผู้รับโทษหรือเคยรับโทษจำคุกโดยคำพิพากษาถึงที่สุดให้จำคุก เว้นแต่ความผิดลหุโทษ หรือความผิดที่มีกำหนดโทษชั้นลหุโทษ หรือความผิดอันได้กระทำโดยประมาท

นอกจากข้าราชการการเมือง ห้ามมิให้ข้าราชการซึ่งรับราชการอยู่ในจังหวัดใดสมัครรับเลือกตั้ง เป็นสมาชิกสภาจังหวัดในจังหวัดนั้น ห้ามมิให้พนักงานเทศบาล ซึ่งเป็นพนักงานประจำของเทศบาลในจังหวัดใด สมัครรับเลือกตั้ง เป็นสมาชิกสภาจังหวัดในจังหวัดนั้น ห้ามมิให้พนักงานสุขาภิบาล ซึ่งประจำในจังหวัดใดสมัครรับเลือกตั้งเป็นสมาชิกแห่งสภาจังหวัดในจังหวัดนั้น ห้ามมิให้ครูประชาบาลลูกจ้าง หรือลูกจ้างคนงานของรัฐบาล ซึ่งมีเงินเดือนและประจำในจังหวัดใดสมัครรับเลือกตั้ง เป็นสมาชิกสภาจังหวัดในจังหวัดนั้น ในกรณีที่ไม่ต้องห้ามตามมาตรานี้ เมื่อข้าราชการ พนักงานเทศบาล ครูประชาบาลพนักงานสุขาภิบาล หรือลูกจ้างของรัฐบาล ผู้ใดได้รับเลือกตั้งเป็นสมาชิกสภาจังหวัดแล้ว ผู้นั้นต้องลาออกจากตำแหน่ง ในส่วนข้าราชการนั้น ให้มีสิทธิได้รับบำเหน็จบำนาญด้วยเหตุทดแทนตามกฎหมายว่าด้วยบำเหน็จบำนาญ และถ้าเป็นข้าราชการทหาร ก็อาจได้รับเบี้ยหวัดแทนบำนาญตามระเบียบของทหาร ความในมาตรานี้ มิให้ใช้บังคับแก่ข้าราชการการเมือง