ประมวลกฎหมายที่ดิน เปลี่ยนอะไรบ้าง

ภูมิพลอดุลยเดช ป.ร. ให้ไว้ ณ วันที่ ๓๐ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๔๙๗ เป็นปีที่ ๙ ในรัชกาลปัจจุบัน พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช มีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ ให้ประกาศว่า โดยที่เป็นการสมควรที่จะประกาศใช้ประมวลกฎหมายที่ดิน จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ตราพระราชบัญญัติขึ้นไว้โดยคำแนะนำและยินยอมของสภาผู้แทนราษฎร ดังต่อไปนี้ บัญชีอัตราค่าธรรมเนียมและค่าใช้จ่ายท้ายประมวลกฎหมายที่ดิน ๑. ค่าธรรมเนียมในการขอสัมปทาน รายละ ๕๐๐ บาท ๒. ค่าสัมปทานปีหนึ่ง ไร่ละ ๒๐ บาท เศษของไร่ให้คิดเป็นหนึ่งไร่ ๓. ค่าธรรมเนียมออกหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (๑) ที่ดินเนื้อที่ไม่เกิน ๒๐ ไร่ แปลงละ ๓๐ บาท (๒) ที่ดินเนื้อที่เกิน ๒๐ ไร่ ส่วนที่เกิน ไร่ละ ๒ บาท เศษของไร่ให้คิดเป็นหนึ่งไร่ ๔. ค่าธรรมเนียมการพิสูจน์สอบสวนหรือตรวจสอบเนื้อที่เกี่ยวกับหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (๑) ถ้าเรียกเป็นรายแปลง แปลงละ ๓๐ บาท (๒) ถ้าเรียกเป็นรายวัน วันละ ๓๐ บาท (๓) ค่าคัดหรือจำลองแผนที่ แปลงละ ๓๐ บาท (๔) ค่าคำนวณเนื้อที่หรือสอบแส แปลงละ ๓๐ บาท (๕) ค่าจับระยะ แปลงละ ๑๐ บาท ๕. ค่าธรรมเนียมออกโฉนดที่ดิน (๑) ที่ดินเนื้อที่ไม่เกิน ๒๐ ไร่ แปลงละ ๕๐ บาท (๒) ที่ดินเนื้อที่เกิน ๒๐ ไร่ ส่วนที่เกินไร่ละ ๒ บาท เศษของไร่ให้คิดเป็นหนึ่งไร่ ๖. ค่าธรรมเนียมรังวัดเกี่ยวกับโฉนดที่ดิน (๑) ถ้าเรียกเป็นรายแปลง แปลงละ ๔๐ บาท (๒) ถ้าเรียกเป็นรายวัน วันละ ๔๐ บาท (๓) ค่าคัดหรือจำลองแผนที่ แปลงละ ๓๐ บาท (๔) ค่าคำนวณเนื้อที่หรือสอบแส แปลงละ ๓๐ บาท (๕) ค่าจับระยะ แปลงละ ๑๐ บาท ๗. ค่าธรรมเนียมจดทะเบียนสิทธิและนิติกรรม (๑) มีทุนทรัพย์ให้เรียกเก็บร้อยละ ๒ ของราคาประเมินทุนทรัพย์สำหรับการขอจดทะเบียนสิทธิ และนิติกรรมโอนกรรมสิทธิ์หรือสิทธิครอบครองในที่ดินหรืออสังหาริมทรัพย์ ส่วนกรณีอื่นให้เรียกเก็บร้อยละ ๒ ของจำนวนทุนทรัพย์ที่ผู้ขอจดทะเบียนแสดงตามความเป็นจริง เศษของร้อยให้คิดเป็นหนึ่งร้อย (๒) ไม่มีทุนทรัพย์ แปลงละ ๑,๐๐๐ บาท ๘. ค่าธรรมเนียมการขอให้ได้มาซึ่ง ที่ดินของคนต่างด้าว รายละ ๕๐๐ บาท ค่าอนุญาต ไร่ละ ๑๐๐ บาท เศษของไร่ให้คิดเป็นหนึ่งไร่ ๙. (ยกเลิก) ๑๐. ค่าธรรมเนียมเบ็ดเตล็ด (๑) ค่าคำขอ แปลงละ ๕ บาท (๒) ค่าคัดสำเนาเอกสารต่าง ๆ รวมทั้งค่าคัดสำเนา เอกสารเป็นพยานในคดีแพ่งโดยเจ้าหน้าที่เป็นผู้คัด ร้อยคำแรกหรือไม่ถึงร้อยคำ ๑๐ บาท ร้อยคำต่อไป ร้อยละ ๕ บาท เศษของร้อยให้คิดเป็นหนึ่งร้อย (๓) ค่ารับรองเอกสารที่คัด ฉบับละ ๑๐ บาท (๔) ค่าตรวจหลักฐานทะเบียนที่ดิน แปลงละ ๑๐ บาท (๕) ค่ารับอายัดที่ดิน แปลงละ ๑๐ บาท (๖) ค่ามอบอำนาจ เรื่องละ ๒๐ บาท (๗) ค่าออกใบแทนโฉนดที่ดินหรือหนังสือแสดงสิทธิ ในที่ดินอย่างอื่น ฉบับละ ๕๐ บาท (๘) ค่าประกาศ แปลงละ ๑๐ บาท (๙) ค่าหลักเขตที่ดิน หลักละ ๑๕ บาท ถ้าเป็นการเดินสำรวจหรือสอบเขตทั้งตำบล สำหรับกรณีออกโฉนด คิดเป็นรายแปลง แปลงละ ๖๐ บาท (๑๐) ค่าตรวจสอบข้อมูลด้านงานรังวัด ด้านทะเบียนที่ดิน ด้านประเมินราคาหรือข้อมูลอื่นครั้งละ ๑๐๐ บาท (๑๑) ค่าสำเนาจากสื่อบันทึกข้อมูลทางคอมพิวเตอร์ หรือสื่ออิเล็กทรอนิกส์อื่น หรือสำเนาข้อมูลอื่นแผ่นละ ๕๐ บาท ๑๑. ค่าใช้จ่าย (๑) ค่าพาหนะเดินทางให้แก่เจ้าพนักงาน ให้จ่ายในลักษณะเหมาจ่าย พนักงานเจ้าหน้าที่ และคนงานที่จ้าง ตามระเบียบกระทรวง ไปทำการรังวัดเกี่ยวกับโฉนดที่ดินหรือ มหาดไทยด้วยความเห็นชอบ พิสูจน์สอบสวน หรือตรวจสอบเนื้อที่ ของกระทรวงการคลัง เกี่ยวกับหนังสือรับรองการทำประโยชน์ ตามคำขอ (๒) ค่าเบี้ยเลี้ยงให้แก่เจ้าพนักงาน ให้จ่ายในลักษณะเหมาจ่าย พนักงานเจ้าหน้าที่ และค่าจ้างคนงาน ตามระเบียบกระทรวง ที่จ้างไปทำการรังวัดเกี่ยวกับโฉนดที่ดิน มหาดไทยด้วยความเห็นชอบ หรือพิสูจน์สอบสวน หรือตรวจสอบเนื้อที่ ของกระทรวงการคลัง เกี่ยวกับหนังสือรับรองการทำประโยชน์ ตามคำขอ (๓) ค่าป่วยการให้แก่เจ้าพนักงานผู้ปกครอง ท้องที่หรือผู้แทนที่ไปในการรังวัดเกี่ยวกับ โฉนดที่ดิน หรือพิสูจน์สอบสวน หรือ ตรวจสอบเนื้อที่เกี่ยวกับหนังสือรับรอง การทำประโยชน์ คนหนึ่ง วันละ ๑๐๐ บาท (๔) ค่าใช้จ่ายอื่น ๆ ในการรังวัดเกี่ยวกับ ให้จ่ายในลักษณะเหมาจ่าย โฉนดที่ดิน หรือพิสูจน์สอบสวน หรือ ตามระเบียบกระทรวง ตรวจสอบเนื้อที่เกี่ยวกับหนังสือรับรอง มหาดไทยด้วยความเห็นชอบ การทำประโยชน์ ของกระทรวงการคลัง (๕) ค่าปิดประกาศให้แก่ผู้ปิดประกาศ แปลงละ ๒๐ บาท (๖) ค่าพยานให้แก่พยาน คนละ ๒๐ บาท บัญชีค่าตอบแทนท้ายประมวลกฎหมายที่ดิน ค่าตอบแทนในการอนุญาต (๑) ตามมาตรา ๙ (๑) ไร่ละ ๑,๐๐๐ บาทต่อปี (๒) ตามมาตรา ๙ (๒) หรือมาตรา ๙ (๓) (ก) การขุดหรือดูดทราย ลูกบาศก์เมตรละ ๒๘ บาท (ข) การขุดดินหรือลูกรัง หรืออื่น ๆ ไร่ละ ๑๐,๐๐๐ บาทต่อปี หรือลูกบาศก์เมตรละ ๑๐ บาท

ในประมวลกฎหมายนี้ “ที่ดิน” หมายความว่า พื้นที่ดินทั่วไป และให้หมายความรวมถึง ภูเขา ห้วย หนอง คลอง บึง บาง ลำน้ำ ทะเลสาบ เกาะ และที่ชายทะเลด้วย “สิทธิในที่ดิน” หมายความว่า กรรมสิทธิ์ และให้หมายความรวมถึงสิทธิครอบครองด้วย “ใบจอง” หมายความว่า หนังสือแสดงการยอมให้เข้าครอบครองที่ดินชั่วคราว “หนังสือรับรองการทำประโยชน์” หมายความว่า หนังสือคำรับรองจากพนักงานเจ้าหน้าที่ว่าได้ทำประโยชน์ในที่ดินแล้ว “ใบไต่สวน” หมายความว่า หนังสือแสดงการสอบสวนเพื่อออกโฉนดที่ดิน และให้หมายความรวมถึงใบนำด้วย “โฉนดที่ดิน” หมายความว่า หนังสือสำคัญแสดงกรรมสิทธิ์ที่ดิน และให้หมายความรวมถึงโฉนดแผนที่ โฉนดตราจอง และตราจองที่ตราว่า “ได้ทำประโยชน์แล้ว” “การรังวัด” หมายความว่า การรังวัดปักเขต และทำเขต จด หรือคำนวณการรังวัด เพื่อให้ทราบที่ตั้งแนวเขตที่ดิน หรือทราบที่ตั้งและเนื้อที่ของที่ดิน “การค้าที่ดิน” (ยกเลิก) “ทบวงการเมือง” หมายความว่า (๑) ราชการส่วนกลาง ราชการส่วนภูมิภาค หรือราชการส่วนท้องถิ่น (๒) หน่วยงานอื่นของรัฐที่ไม่ใช่รัฐวิสาหกิจ “คณะกรรมการ” หมายความว่า คณะกรรมการจัดที่ดินแห่งชาติ “พนักงานเจ้าหน้าที่” หมายความว่า เจ้าพนักงานซึ่งเป็นผู้ปฏิบัติการตามประมวลกฎหมายนี้ และพนักงานอื่นซึ่งรัฐมนตรีแต่งตั้งให้ปฏิบัติการตามประมวลกฎหมายนี้ “อธิบดี” หมายความว่า อธิบดีกรมที่ดิน “รัฐมนตรี” หมายความว่า รัฐมนตรีผู้รักษาการตามพระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายที่ดิน และตามประมวลกฎหมายนี้

ให้มีคณะกรรมการคณะหนึ่งเรียกว่า “คณะกรรมการจัดที่ดินแห่งชาติ” ประกอบด้วยรัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม*มหาดไทยเป็นประธาน รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย กรรมการ ปลัดกระทรวงมหาดไทย ปลัดกระทรวงกลาโหม อธิบดีกรมการปกครอง อธิบดีกรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการ*กรมชลประทาน อธิบดีกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง อธิบดีกรมส่งเสริมสหกรณ์ธนารักษ์ อธิบดีกรมทางหลวงป่าไม้ อธิบดีกรมชลประทาน อธิบดีกรมพัฒนาที่ดิน อธิบดีกรมทรัพยากรธรณีพัฒนาสังคมและสวัสดิการ อธิบดีกรมส่งเสริมการเกษตรสหกรณ์ อธิบดีกรมป่าไม้ อธิบดีกรมธนารักษ์ ผู้อำนวยการสำนักงบประมาณ เลขาธิการคณะกรรมการกฤษฎีกา เลขาธิการคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ อุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช เลขาธิการสำนักงานการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม และเลขาธิการสำนักงานเร่งรัดพัฒนาชนบทเป็นกรรมการ ผู้อำนวยการสำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม* เป็นกรรมการและเลขาธิการโดยตำแหน่ง และคณะกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิอื่นอีก ซึ่งคณะรัฐมนตรีแต่งตั้งจากผู้มีความรู้ความสามารถ ความเชี่ยวชาญ และประสบการณ์ด้านการจัดการที่ดิน ด้านทรัพยากรดิน ด้านการปฏิรูปที่ดิน ด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ด้านกฎหมาย ด้านเทคโนโลยีภูมิสารสนเทศ หรือด้านเศรษฐศาสตร์ จำนวนไม่เกินเจ็ดคน ซึ่งคณะรัฐมนตรีเป็นกรรมการ ให้อธิบดีกรมที่ดินเป็นกรรมการและเลขานุการ และให้อธิบดีกรมที่ดินแต่งตั้งข้าราชการของกรมที่ดินจำนวนไม่เกินสองคนเป็นผู้ช่วยเลขานุการ

ให้คณะกรรมการมีอำนาจหน้าที่ควบคุมการจัดที่ดินตามประมวลกฎหมายนี้รวมทั้งให้มีอำนาจหน้าที่ ดังต่อไปนี้ (๑) วางนโยบายกำหนดแนวทางการจัดที่ดิน เพื่อให้ประชาชนมีที่ดินสำหรับอยู่อาศัยและหาเลี้ยงชีพตามควรแก่อัตภาพและสอดคล้องกับนโยบายและแผนการบริหารจัดการที่ดินและทรัพยากรดินของประเทศ (๒) วางแผนการถือครองที่ดินในการจัดที่ดิน (๓) สงวนและพัฒนาที่ดินเพื่อจัดให้แก่ประชาชน (๔) สงวนหรือหวงห้ามที่ดินของรัฐซึ่งมิได้มีบุคคลใดมีสิทธิครอบครองเพื่อให้ประชาชนใช้ประโยชน์ร่วมกัน (๕) อนุมัติโครงการ๔) กำหนดระเบียบ ข้อบังคับ หลักเกณฑ์ หรือเงื่อนไขเกี่ยวกับการจัดที่ดินของทบวงการเมือง (๖) ควบคุมการจัด การออกโฉนดที่ดินและหนังสือรับรองการทำประโยชน์ หรือเพื่อกิจการอื่นตามประมวลกฎหมายนี้และกฎหมายอื่น (๗๕) ปฏิบัติการเกี่ยวกับที่ดินตามที่คณะรัฐมนตรีมอบหมาย (๘) มอบหมายให้ทบวงการเมืองที่เกี่ยวข้องดำเนินการเกี่ยวกับอำนาจหน้าที่อย่างใดอย่างหนึ่งในมาตรานี้แทนคณะกรรมการได้อื่นใดตามที่เห็นสมควร (๙) ปฏิบัติการอื่นตามที่บัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายนี้หรือกฎหมายอื่น (๑๐) วางระเบียบกำหนดให้เป็นอำนาจหน้าที่ของคณะกรรมการ หรือข้อบังคับกำหนดหลักเกณฑ์ตามที่คณะรัฐมนตรีหรือเงื่อนไขเกี่ยวกับการจัดคณะกรรมการนโยบายที่ดินหรือเพื่อกิจการอื่นตามประมวลกฎหมายนี้แห่งชาติมอบหมาย ระเบียบหรือข้อบังคับที่เกี่ยวข้องกับประชาชน ให้เมื่อประกาศในราชกิจจานุเบกษาแล้ว ให้มีผลใช้บังคับได้

อัฏฐ เมื่อได้มีการประกาศกำหนดราคาประเมินทุนทรัพย์สำหรับเขตจังหวัดใดไว้แล้ว ถ้าต่อมาปรากฏว่าราคาที่ซื้อขายกันตามปกติในท้องตลาดของอสังหาริมทรัพย์ในท้องที่หนึ่งท้องที่ใดในเขตจังหวัดนั้นแตกต่างจากราคาประเมินทุนทรัพย์ที่ได้ประกาศกำหนดไว้มากพอสมควร ให้คณะอนุกรรมการประจำจังหวัดนั้นพิจารณาปรับปรุงราคาประเมินทุนทรัพย์สำหรับท้องที่นั้น เพื่อเสนอขอความเห็นชอบจากคณะกรรมการกำหนดราคาประเมินทุนทรัพย์โดยเร็ว

อัฏฐ เมื่อได้มีการประกาศกำหนดราคาประเมินทุนทรัพย์สำหรับเขตจังหวัดใดไว้แล้ว ถ้าต่อมาปรากฏว่าราคาที่ซื้อขายกันตามปกติในท้องตลาดของอสังหาริมทรัพย์ในท้องที่หนึ่งท้องที่ใดในเขตจังหวัดนั้นแตกต่างจากราคาประเมินทุนทรัพย์ที่ได้ประกาศกำหนดไว้มากพอสมควร ให้คณะอนุกรรมการประจำจังหวัดนั้นพิจารณาปรับปรุงราคาประเมินทุนทรัพย์สำหรับท้องที่นั้น เพื่อเสนอขอความเห็นชอบจากคณะกรรมการกำหนดราคาประเมินทุนทรัพย์โดยเร็ว