ประมวลรัษฎากร เปลี่ยนอะไรบ้าง

ในพระปรมาภิไธยสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอานันทมหิดล คณะผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ (ตามประกาศประธานสภาผู้แทนราษฎร ลงวันที่ ๔ สิงหาคม พุทธศักราช ๒๔๘๐) อาทิตย์ทิพอาภา พล.อ. เจ้าพระยาพิชเยนทรโยธิน ตราไว้ ณ วันที่ ๓๑ มีนาคม พุทธศักราช ๒๔๘๑ เป็นปีที่ ๕ ในรัชกาลปัจจุบัน โดยที่สภาผู้แทนราษฎรลงมติว่า สมควรตราประมวลรัษฎากรเพื่อปรับปรุงการรัษฎากรตามหลักความเป็นธรรมแก่สังคม จึงมีพระราชโองการให้ตราพระราชบัญญัติขึ้นไว้โดยคำแนะนำและยินยอมของสภาผู้แทนราษฎร ดังต่อไปนี้ บัญชีอัตราภาษีเงินได้ (๑) สำหรับบุคคลธรรมดา (ก) อัตราภาษีปกติ ร้อยละ ๑๐ (๒ข) อัตราภาษีเสริม เงินได้สุทธิส่วนที่เกิน ๕,๐๐๐ บาท ๑๒,๐๐๐ บาท แต่ไม่เกิน ๑๐,๐๐๐ บาท๒๐,๐๐๐ บาท ร้อยละ ๑๒๑๐ เงินได้สุทธิส่วนที่เกิน ๑๐,๐๐๐ บาท ๒๐,๐๐๐ บาท แต่ไม่เกิน ๑๕,๐๐๐ บาท๓๐,๐๐๐ บาท ร้อยละ ๑๖๑๕ เงินได้สุทธิส่วนที่เกิน ๑๕,๐๐๐ บาท ๓๐,๐๐๐ บาท แต่ไม่เกิน ๒๐,๐๐๐ บาท๔๐,๐๐๐ บาท ร้อยละ ๒๐ เงินได้สุทธิส่วนที่เกิน ๒๐,๐๐๐ บาท ๔๐,๐๐๐ บาท แต่ไม่เกิน ๓๐,๐๐๐ บาท๕๐,๐๐๐ บาท ร้อยละ ๒๕ เงินได้สุทธิส่วนที่เกิน ๓๐,๐๐๐ บาท ๕๐,๐๐๐ บาท แต่ไม่เกิน ๔๐,๐๐๐ บาท๖๐,๐๐๐ บาท ร้อยละ ๓๐ เงินได้สุทธิส่วนที่เกิน ๔๐,๐๐๐ บาท ๖๐,๐๐๐ บาท แต่ไม่เกิน ๕๐,๐๐๐ บาท๗๐,๐๐๐ บาท ร้อยละ ๓๕ เงินได้สุทธิส่วนที่เกิน ๕๐,๐๐๐ บาท ๗๐,๐๐๐ บาท แต่ไม่เกิน ๗๐,๐๐๐ บาท๘๐,๐๐๐ บาท ร้อยละ ๔๐ เงินได้สุทธิส่วนที่เกิน ๗๐,๐๐๐ บาท ๘๐,๐๐๐ บาท แต่ไม่เกิน ๑๐๐,๐๐๐ บาท๑๒๐,๐๐๐ บาท ร้อยละ ๔๕ เงินได้สุทธิส่วนที่เกิน ๑๐๐,๐๐๐ ๑๒๐,๐๐๐ บาท ขึ้นไป ร้อยละ ๕๐ (๒) สำหรับบริษัทและห้างหุ้นส่วนนิติบุคคล (ก) กำไรสุทธิไม่เกิน ๕๐๐,๐๐๐ บาท ร้อยละ ๑๐ (ข) กำไรสุทธิส่วนที่เกิน ๕๐๐,๐๐๐ บาท แต่ไม่เกิน ๑,๐๐๐,๐๐๐ บาท ร้อยละ ๑๕ (ค) กำไรสุทธิส่วนที่เกินกว่า ๑,๐๐๐,๐๐๐ บาท ร้อยละ ๒๐ พิกัดอัตราฉบับที่ ๑ ป้าย ๑. อัตราภาษีเรียกเก็บนั้น ให้คิดตามพื้นที่ของป้ายดังต่อไปนี้ (ก) ป้ายที่ไม่มีอักษรไทย พื้นที่ป้ายทุก ๕๐๐ ตารางเซนติเมตรหรือเศษต่อ ๑๐ บาท (ข) ป้ายที่มีอักษรไทยปนกับอักษรต่างประเทศหรือเครื่องหมายอื่น พื้นที่ป้ายทุก ๕๐๐ ตารางเซนติเมตรหรือเศษต่อ ๕ บาท แต่ถ้าในป้ายนั้น พื้นที่สำหรับอักษรไทยน้อยกว่าพื้นที่สำหรับอักษรต่างประเทศหรือเครื่องหมายอื่นให้คิดตามอัตรา (ก) (ค) ป้ายที่มีอักษรไทยล้วน พื้นที่ป้ายทุก ๕๐๐ ตารางเซนติเมตรหรือเศษต่อ ๑ บาท ๒. ป้ายทุกป้ายต้องเสียอย่างน้อยป้ายละ ๑๐ บาท ๓. พื้นที่ของป้ายไม่ว่าจะมีรูปร่างลักษณะอย่างใด ให้คำนวณดังนี้ (ก) ถ้าเป็นป้ายมีขอบเขตกำหนดได้ ให้เอาส่วนกว้างที่สุดคูณด้วยส่วนยาวที่สุดของขอบเขตป้ายเป็นตารางเซนติเมตร (ข) ถ้าเป็นป้ายไม่มีขอบเขตกำหนดได้ ให้ถือส่วนกว้างที่สุดเท่ากับส่วนกว้างของตัวอักษรหรือเครื่องหมายนอกที่สุดที่ประกอบเป็นป้ายเพิ่มขึ้นอีก ๑๐ เซนติเมตรและถือส่วนยาวที่สุดเท่ากับส่วนยาวของตัวอักษรหรือเครื่องหมายนอกที่สุดที่ประกอบเป็นป้ายเพิ่มขึ้นอีก ๑๐ เซนติเมตร แล้วคูณส่วนกว้างกับส่วนยาวเป็นตารางเซนติเมตร พิกัดอัตราฉบับที่ ๒ ร้านค้า ๑. ภาษีที่เรียกเก็บนั้น ให้ใช้ค่ารายปีในปีที่ล่วงมาแล้วของร้านค้าเป็นหลักเกณฑ์การประเมิน แต่ในกรณีที่เป็นร้านค้าสร้างขึ้นใหม่ ใช้เป็นครั้งแรกในปีภาษีใดก็ดี หรือเป็นร้านค้าที่มิได้สร้างใหม่ แต่ไม่ทราบค่ารายปีในปีที่ล่วงมาแล้วและไม่สามารถตรวจสอบได้ก็ดี ให้ใช้ค่ารายปีในปีภาษีนั้นเองเป็นหลักเกณฑ์การประเมิน ๒. ภาษีให้เรียกเก็บตามอัตรา ดังต่อไปนี้ (ก) ร้านค้าที่ผู้ต้องเสียภาษีไม่ได้อาศัยอยู่ร้อยละ ๕๐ แห่งค่ารายปี (ข) ร้านค้าเฉพาะร้านที่ผู้ต้องเสียภาษีอาศัยอยู่ร้อยละ ๔๐ แห่งค่ารายปี (ค) ร้านค้าที่มีค่ารายปีไม่ถึง ๑๒๐ บาท ให้ยกเว้นภาษีสำหรับส่วนร้านค้า แต่ทั้งนี้ มิให้เป็นการยกเว้นในกรณีที่ผู้ประกอบกิจการใช้ร้านค้าหลายร้าน และค่ารายปีแห่งร้านค้าเหล่านั้น รวมกันมีจำนวนตั้งแต่ ๑๒๐ บาทขึ้นไป (ง) ร้านค้าแผงลอย ซึ่งค้าเฉพาะเครื่องบริโภคให้เรียกเก็บภาษีเพียงกึ่งอัตราของ (ก) (ข) หรือ (ค) แล้วแต่กรณี พิกัดอัตราฉบับที่ ๓ โรงอุตสาหกรรม ๑. ภาษีให้เรียกเก็บตามอัตรา ดังต่อไปนี้ (ก) โรงสี (๑) กำลังที่เครื่องจักรอาจทำการได้เป็นอย่างสูงสุดใน ๒๔ ชั่วโมง ในปีที่ล่วงมาแล้วคิดเป็นเกวียน ๆ ละ ๒๐ บาทต่อปี (๒) จำนวนลูกจ้างในปีที่ล่วงมาแล้ว คิดถัวเฉลี่ยเป็นรายเดือนคนละ ๑๐ บาทต่อปี (ข) ที่ทำการโม่หรือย่อยหิน ที่ทำการขุดแร่ หรือโรงอุตสาหกรรมอย่างอื่น (๑) กำลังสูงสุดของเครื่องจักรในปีที่ล่วงมาแล้ว คิดเป็นแรงม้า ๆ ละ ๒๐ บาทต่อปี (๒) จำนวนลูกจ้างในปีที่ล่วงมาแล้วคิดถัวเฉลี่ยเป็นรายเดือน คนละ ๑๐ บาทต่อปี (ค) ถ้าใช้แต่เครื่องจักรหรือลูกจ้างอย่างใดอย่างหนึ่ง แต่อย่างเดียว ก็ให้เรียกเก็บภาษีตาม (๑) หรือ (๒) เพียงอย่างเดียว แล้วแต่กรณี ๒. ในกรณีที่เริ่มประกอบกิจการในโรงอุตสาหกรรม ระหว่างวันที่ ๑ มกราคมถึงวันที่ ๓๐ มิถุนายน ในปีภาษีใด ให้ใช้หลักเกณฑ์การประเมิน ดังต่อไปนี้ (ก) โรงสี (๑) กำลังที่เครื่องจักรอาจทำการได้เป็นอย่างสูงสุดใน ๒๔ ชั่วโมงในเดือนแรกที่ทำการ คิดเป็นเกวียน (๒) จำนวนลูกจ้างในเดือนแรกที่ทำการ คิดถัวเฉลี่ยเป็นรายวัน (ข) ที่ทำการโม่หรือย่อยหิน ที่ทำการขุดแร่หรือโรงอุตสาหกรรมอย่างอื่น (๑) กำลังสูงสุดของเครื่องจักรในเดือนแรกที่ทำการ คิดเป็นแรงม้า (๒) จำนวนลูกจ้างในเดือนแรกที่ทำการ คิดถัวเฉลี่ยเป็นรายวัน (๓) ถ้าใช้แต่เครื่องจักรหรือลูกจ้างอย่างใดอย่างหนึ่งแต่อย่างเดียว ก็ให้เรียกเก็บภาษีตาม (๑) หรือ (๒) เพียงอย่างเดียว แล้วแต่กรณี ๓. ในกรณีที่ผู้ประกอบกิจการในโรงอุตสาหกรรมขายเฉพาะแต่ผลที่ผลิตในการอุตสาหกรรมนั้น ไม่ว่าจะขายที่โรงอุตสาหกรรมนั้นเองหรือที่ร้านค้าซึ่งมีไว้สำหรับการขายนั้นก็ตาม ภาษีโรงค้าที่ต้องเสียตามมาตรา ๗๙ (๒) นั้น คงให้เสียแต่เฉพาะแต่สำหรับส่วนโรงอุตสาหกรรม บัญชีอัตราอากรแสตมป์ ลักษณะแห่งตราสาร ค่าอากรแสตมป์ ผู้ที่ต้อง เสียอากร ผู้ที่ต้อง ขีดฆ่าแสตมป์ ๑. เช่าที่ดิน โรงเรือน สิ่งปลูกสร้าง อย่างอื่นหรือแพ ก. ถ้าไม่มีเงินกินเปล่า ทุกจำนวนเงิน ๑๐๐ บาทหรือเศษ ของ ๑๐๐ บาทแห่งค่าเช่าทั้งหมด ตลอดเวลาเช่า ๑๐ สตางค์ ผู้ให้เช่า ผู้เช่า ข. ถ้ามีเงินกินเปล่าและไม่มีค่าเช่า ทุกจำนวนเงิน ๑๐๐ บาทหรือเศษ ของ ๑๐๐ บาท ๑๐ สตางค์ ผู้ให้เช่า ผู้เช่า ค. ถ้ามีเงินกินเปล่าและมีค่าเช่าด้วย ทุกจำนวนเงิน ๑๐๐ บาทหรือเศษ ของ ๑๐๐ บาทแห่งเงินกินเปล่า และค่าเช่าตลอดเวลาเช่ารวมกัน ๑๐ สตางค์ ผู้ให้เช่า ผู้เช่า หมายเหตุ ๑. ถ้าสัญญาเช่ามิได้มีกำหนดอายุการ เช่า ให้ถือว่ามีกำหนดเวลา ๓ ปี ๒. ถ้าสัญญาเช่าฉบับใดครบกำหนด อายุแล้ว ผู้เช่ายังคงครองทรัพย์ สินอยู่ และผู้ให้เช่ารู้ความนั้น แล้วไม่ทักท้วง ทั้งมิได้ทำสัญญา ใหม่ ให้ถือว่าสัญญาเช่าฉบับ นั้นมีอายุต่อไปโดยไม่มีกำหนด อายุการเช่าและต้องเสียอากรอีก ยกเว้นไม่ต้องเสียอากร การเช่าทรัพย์สินใช้ในการทำนาไร่สวน ๒. โอนใบหุ้น ใบหุ้นกู้ พันธบัตรและ ใบรับรองหนี้ ซึ่งบริษัท สมาคม คณะ บุคคล หรือองค์การใด ๆ เป็นผู้ออก คิดตามราคาหุ้นที่ชำระแล้วหรือตาม ราคาในตราสาร แล้วแต่อย่างใดจะ มากกว่าทุกจำนวนเงิน ๑๐๐ บาท หรือเศษของ ๑๐๐ บาท ๑๐ สตางค์ ผู้โอน ผู้รับโอน ยกเว้นไม่ต้องเสียอากร ก. โอนพันธบัตรของรัฐบาลไทย ข. โอน ใบหุ้น ใบหุ้นกู้ และใบรับรองหนี้ ซึ่งสหกรณ์หรือธนาคารเพื่อการสหกรณ์เป็นผู้ออก ๓. เช่าซื้อทรัพย์สิน ทุกจำนวนเงิน ๑๐๐ บาท หรือเศษ ของ ๑๐๐ บาทแห่งราคาทั้งหมด ๑๐ สตางค์ ผู้ให้เช่า ผู้เช่า ยกเว้นไม่ต้องเสียอากร เช่าทรัพย์สินใช้ในการทำนาไร่สวน ๔. จ้างทำของ ทุกจำนวนเงิน ๑๐๐ บาทหรือเศษ ของ ๑๐๐ บาทแห่งสินจ้างซึ่งกำหนดไว้ ๒๕ สตางค์ ผู้รับจ้าง ผู้ว่าจ้าง หมายเหตุ ถ้าในเวลากระทำสัญญาจ้างทำของ ไม่ทราบจำนวนสินจ้างว่าเป็นราคาเท่า ใด ให้ประมาณจำนวนสินจ้างตาม สมควร เมื่อการรับจ้างทำของได้เสร็จ สิ้นลง และปรากฏจำนวนสินจ้างแน่ นอนแล้ว ให้เสียอากรเพิ่มเติมให้ครบ ตามจำนวนที่ต้องเสีย หรือขอคืนเงิน อากรถ้าได้เสียเกินไปตามมาตรา ๑๒๒ ยกเว้นไม่ต้องเสียอากร สัญญาที่ทำขึ้นนอกสยาม และการ ปฏิบัติตามข้อสัญญานั้นมิได้ทำในสยาม ๕. กู้ยืมเงิน ทุกจำนวนเงิน ๑๐๐ บาทหรือเศษ ของ ๑๐๐ บาท ๑๐ สตางค์ ผู้ให้กู้ ผู้กู้ ยกเว้นไม่ต้องเสียอากร การกู้ยืมเงินซึ่งสมาชิกกู้ยืมจากสหกรณ์ หรือสหกรณ์กู้ยืมจากสหกรณ์ หรือจาก ธนาคารเพื่อการสหกรณ์ ๖. กรมธรรม์ประกันภัย ก . กรมธรรม์ประกันวินาศภัย ทุก ๑๐๒๕ บาทหรือเศษของ ๑๐๒๕ บาท แห่งเบี้ยประกันภัย ๔๑๐ สตางค์ ผู้รับประกันภัย ผู้รับประกันภัย ข. กรมธรรม์ประกันชีวิต ทุก ๒๐๐ บาทหรือเศษของ ๒๐๐ บาท แห่งจำนวนเงินที่เอาประกันภัย ๑๐ สตางค์ ผู้รับประกันภัย ผู้รับประกันภัย ค. กรมธรรม์เงินปี ทุก ๒๐๐ บาทหรือเศษของ ๒๐๐ บาท แห่งต้นทุนเงินปีนั้นหรือถ้าไม่ปรากฏ ต้นทุนให้คิดทุก ๒๐๐ บาทหรือเศษ ของ ๒๐๐ บาทแห่ง ๓๓ ๑/๓ เท่าของ รายได้ประจำปี ๑๐ สตางค์ ผู้รับประกันภัย ผู้รับประกันภัย ง . กรมธรรม์ประกันภัยซึ่งบริษัทประกันภัยผู้รับ ประกันภัยนำไปให้ผู้อื่นประกัน อีกต่อหนึ่ง ๑๐ สตางค์๑ บาท ผู้รับประกันภัยคนหลัง ผู้รับประกันภัยคนหลัง จ. ใบรับค่าเบี้ยประกันภัยเมื่อต่ออายุ กรมธรรม์ประกันภัยเดิม กึ่งอัตราซึ่งเรียกสำหรับกรมธรรม์เดิม ผู้รับประกันภัย ผู้รับประกันภัย ยกเว้นไม่ต้องเสียอากร ก. การประกันภัยสัตว์พาหนะซึ่งใช้ในการเกษตรกรรม ข. บันทึกประกันภัยหรือกรมธรรม์ประกันภัยชั่วคราวซึ่งรับรองจะออกรมธรรม์ประกันภัยตัวจริง แต่ถ้าผู้ทรงจะเรียกร้องเอาสิทธิอย่างอื่นนอกจากให้ส่งมอบกรมธรรม์ประกันภัยตัวจริงแล้วต้องปิดแสตมป์เสียก่อน เช่นเดียวกับที่จะต้องปิดสำหรับกรมธรรม์ประกันภัยตัวจริง ๗. ใบมอบอำนาจ คือ ใบตั้งตัวแทนซึ่งมิ ได้กระทำในรูปลักษณะตราสารสัญญา รวมทั้งใบตั้งอนุญาโตตุลาการ ก. มอบอำนาจให้บุคคลคนเดียวหรือ หลายคนกระทำการครั้งเดียว ๑ บาท ผู้มอบอำนาจ ผู้รับมอบอำนาจ ข. มอบอำนาจให้บุคคลคนเดียวหรือ หลายคนร่วมกันกระทำการมากกว่า ครั้งเดียว ๕ บาท ผู้มอบอำนาจ ผู้รับมอบอำนาจ ค. มอบอำนาจให้กระทำการมากกว่าครั้ง เดียว โดยให้บุคคลหลายคนต่างคน ต่างกระทำการแยกกันได้ คิดตาม รายตัวบุคคลที่รับมอบคนละ ๕ บาท ผู้มอบอำนาจ ผู้รับมอบอำนาจ หมายเหตุ ถ้าผู้มอบอำนาจมีหลายคน แต่มิได้ เป็นผู้มีอำนาจร่วมกัน แล้วมอบ อำนาจในตราสารฉบับเดียวกัน ต้อง คิดตามรายตัวบุคคลผู้มอบอำนาจคนหนึ่ง เป็นเรื่องหนึ่งตามมาตรา ๑๐๘ ยกเว้นไม่ต้องเสียอากร ๑. ใบไว้ความและใบมอบอำนาจซึ่งทนายความให้แก่เสมียนของตนเพื่อเป็นตัวแทนดำเนินคดีในศาล ๒. ใบมอบอำนาจให้โอนหรือให้กระทำการใด ๆ เกี่ยวด้วยสัตว์พาหนะตามกฎหมายว่าด้วยสัตว์พาหนะ ๓. ใบมอบอำนาจให้รับเงินหรือสิ่งของแทน ๔. ใบมอบอำนาจซึ่งสหกรณ์เป็นผู้มอบ และใบมอบอำนาจตั้งสหกรณ์เป็นตัวแทนจัดการให้สหกรณ์ได้รับสิทธิในอสังหาริมทรัพย์ ๘. ใบมอบฉันทะสำหรับให้ลงมติในที่ ประชุมของบริษัท ก. มอบฉันทะสำหรับชุมนุมเดียว ๒๕ สตางค์ ผู้มอบฉันทะ ผู้มอบฉันทะ ข. มอบฉันทะสำหรับชุมนุมกว่าครั้งเดียว ๑ บาท ผู้มอบฉันทะ ผู้มอบฉันทะ ๙. (๑) ตั๋วแลกเงิน ก. จ่ายเมื่อเห็น ๕ สตางค์ ผู้สั่งจ่าย ผู้สั่งจ่าย ข. จ่ายเวลาอื่นนอกจากจ่ายเมื่อเห็น ทุก ๒๕๐ บาทหรือเศษของ ๒๕๐ บาท ๕ สตางค์ ผู้สั่งจ่าย ผู้สั่งจ่าย (๒) ตั๋วสัญญาใช้เงิน ก. ออกให้ในลักษณะกู้เงิน คิดตาม จำนวนเงินในตราสารทุกจำนวนเงิน ๑๐๐ บาท หรือเศษของ ๑๐๐ บาท ๑๐ สตางค์ ผู้จะได้รับใช้เงินตามตั๋วสัญญาใช้เงิน ผู้ออกตั๋ว ข. ออกให้ในกรณีอื่น คิดอย่างเดียวกับอัตราตั๋วแลกเงิน ผู้ออกตั๋ว ผู้ออกตั๋ว ยกเว้นไม่ต้องเสียอากร ถ้าตั๋วออกเป็นสำรับและฉบับแรก ในสำรับนั้นปิดแสตมป์บริบูรณ์แล้ว ฉบับอื่น ๆ ไม่ต้องปิดอีก แต่ต้อง สลักหลังฉบับนั้น ๆ ไว้ว่า ได้เสีย ค่าอากรแล้ว ๑๐. บิลออฟเลดิง ๒๕ สตางค์ ผู้กระทำตราสาร ผู้กระทำตราสาร ยกเว้นไม่ต้องเสียอากร ก. ถ้าออกเป็นสำรับ และฉบับแรก ในสำรับนั้นปิดแสตมป์บริบูรณ์แล้ว ฉบับอื่น ๆ ไม่ต้องปิดอีก แต่ต้องสลัก หลังฉบับนั้น ๆ ไว้ว่า ได้เสียอากรแล้ว ข. บิลออฟเลดิงสำหรับสินค้าที่ส่งเข้า มาในสยาม ๑๑. (๑) ใบหุ้นหรือใบหุ้นกู้หรือใบรับรอง หนี้ ของบริษัท สมาคม คณะบุคคล หรือองค์การใด ๆ ๑๐ สตางค์ ผู้ทรงตราสาร ผู้ทรงตราสาร (๒) พันธบัตรของรัฐบาลใด ๆ ที่ขาย ในประเทศไทย ทุกจำนวนเงิน ๑๐๐ บาท หรือเศษของ ๑๐๐ บาท ๑ บาท ผู้ทรงตราสาร ผู้ทรงตราสาร ยกเว้นไม่ต้องเสียอากร ใบหุ้น ใบหุ้นกู้ หรือใบรับรองหนี้ของสหกรณ์ ๑๒. เช็คหรือหนังสือคำสั่งใด ๆ ซึ่งใช้ แทนเช็ค ๕ สตางค์ ผู้สั่งจ่าย ผู้สั่งจ่าย ๑๓. ใบฝากเงินต่อธนาคารโดยมีดอกเบี้ย ก. ใบฝากที่มีจำนวนเงินต่ำกว่า ๕๐๐ บาท ๒๕ สตางค์ ผู้รับฝาก ผู้รับฝาก ข. ใบฝากที่มีจำนวนเงินตั้งแต่ ๕๐๐ บาทขึ้นไป ๕๐ สตางค์ ผู้รับฝาก ผู้รับฝาก ๑๔. เลตเตอร์ออฟเครดิต ก. ออกในสยาม เงินต่ำกว่า ๑,๒๐๐ บาท ๑ บาท ผู้ออกตราสาร ผู้ออกตราสาร เงินตั้งแต่ ๑,๒๐๐ บาทขึ้นไป แต่ ต่ำกว่า ๖,๐๐๐ บาท ๓ บาท ผู้ออกตราสาร ผู้ออกตราสาร เงินตั้งแต่ ๖,๐๐๐ บาทขึ้นไป ๕ บาท ผู้ออกตราสาร ผู้ออกตราสาร ข. ออกในต่างประเทศและให้ชำระ เงินในสยาม คราวละ ๒๕ สตางค์ ผู้ทรงคนแรกในสยาม ผู้ทรงคนแรกในสยาม ๑๕. เช็คสำหรับผู้เดินทาง ก. ออกในสยาม ฉบับละ ๑๐ สตางค์ ผู้ออกเช็ค ผู้ออกเช็ค ข. ออกในเมืองต่างประเทศ แต่ให้ ชำระเงินในสยาม ฉบับละ ๑๐ สตางค์ ผู้ทรงคนแรกในสยาม ผู้ทรงคนแรกในสยาม ๑๖. ใบรับของ ซึ่งเรือหรือนายสินค้าของ เรือออกให้ คือ เนื่องในกิจการรับขนส่งสินค้าภายในประเทศ โดยทางน้ำ ทางบกและทางอากาศ คือตราสารซึ่งลงลายมือชื่อ พนักงานเรือหรือนายสินค้าของเรือ บอกรับยานพาหนะรับขนส่งซึ่งออกรับของดังระบุไว้ในใบรับนั้น เมื่อ ไม่ได้ออกบิลออฟเลดิง ก. ใบรับของที่ออกสำหรับรับขนส่ง เฉพาะชายฝั่งสยามและมีมูลค่ารับ ขนส่งน้อยกว่า ๕ บาท สำรับละ ๕๑๐ สตางค์ ผู้ออกใบรับ ผู้ออกใบรับ ข. ใบรับของในกรณีอื่น สำรับละ ๒๕ สตางค์ ผู้ออกใบรับ ผู้ออกใบรับ ๑๗. ค้ำประกัน ก. สำหรับเงินจำนวนไม่ถึง ๕๐๐ บาท ทุกจำนวนเงิน ๑๐๐ บาท หรือเศษของ ๑๐๐ บาท ข. สำหรับจำนวนเงินตั้งแต่๕๐๐ บาท ขึ้นไป ๑ บาท ๕ บาท ผู้ค้ำประกัน ผู้ค้ำประกัน ผู้ค้ำประกัน ผู้ค้ำประกัน ยกเว้นไม่ต้องเสียอากร ก. ค้ำประกันหนี้เนื่องแต่การที่รัฐบาล ให้ราษฎรยืมข้าว กู้หรือยืมเพื่อการบริโภคหรือเพื่อ การทำนาทำไร่การเกษตรกรรม ข. ค้ำประกันหนี้เนื่องแต่การที่สหกรณ์ ให้สมาชิกกู้ยืมเงิน ๑๘. จำนำ จำนวนหนี้ทุก ๑๐๐ บาทหรือเศษของ ๑๐๐ บาท ๑๐ สตางค์ ผู้รับจำนำ ผู้จำนำ ถ้าการจำนำมิได้จำกัดจำนวนหนี้ไว้ ๑ บาท ผู้รับจำนำ ผู้จำนำ ยกเว้นไม่ต้องเสียอากร ก. ตั๋วจำนำของโรงรับจำนำที่ได้รับ อนุญาตตามกฎหมาย ข. จำนำอันเกี่ยวกับการกู้ยืมซึ่งได้ปิด แสตมป์บริบูรณ์แล้วตามข้อ ๕ ๑๘. ใบรับของคลังสินค้า ๒๕ สตางค์ นายคลังสินค้า นายคลังสินค้า ๒๐. คำสั่งให้ส่งมอบของ คือตราสารซึ่ง บุคคลซึ่งปรากฏนามในตราสารนั้น หรือ ผู้ซึ่งบุคคลนั้นตรานามไว้หรือผู้ทรงมี สิทธิที่จะรับมอบสินค้าอันอยู่ในอู่หรือ เมืองท่าหรือคลังสินค้าซึ่งรับเก็บหรือ รับฝาก โดยเรียกเก็บค่าเช่าหรือรับ สินค้าอันอยู่ที่ท่าสินค้า โดยที่เจ้าของ ลงลายมือชื่อ หรือมีผู้อื่นลงลายมือ ชื่อแทนในเมื่อขายหรือโอนทรัพย์สิน อันปรากฏในตราสารนั้น ๕ สตางค์ ผู้ออกคำสั่ง ผู้ออกคำสั่ง ๒๑. ตัวแทน ก. มอบอำนาจเฉพาะการ ๕ บาท ตัวการ ตัวการ ข. มอบอำนาจทั่วไป ๑๐ บาท ตัวการ ตัวการ ยกเว้นไม่ต้องเสียอากร การตั้งตัวแทนในกรณีสหกรณ์เป็นตัวการ ๒๒. คำชี้ขาดของอนุญาโตตุลาการ ก. ในกรณีซึ่งพิพาทกันด้วยจำนวนเงิน หรือราคาทุกจำนวนเงิน ๑๐๐ บาท หรือเศษของ ๑๐๐ บาท ๑๐ สตางค์ อนุญาโต ตุลาการ อนุญาโต ตุลาการ ข. ในกรณีซึ่งไม่กล่าวถึงจำนวนเงิน หรือราคา ๑๐ บาท อนุญาโต ตุลาการ อนุญาโต ตุลาการ ๒๓. คู่ฉบับหรือคู่ฉีกแห่งตราสาร คือ เอกสารซึ่งมีข้อความอย่างเดียวกันกับต้น ฉบับหรือต้นสัญญา และผู้กระทำ ตราสารได้ลงลายมือชื่อไว้อย่างเดียว กับต้นฉบับ ก. ถ้าต้นฉบับเสียอากรไม่เกิน ๕๐ สตางค์ เท่ากับอากรที่ ต้องเสียสำหรับ ต้นฉบับ (๑) ถ้าไม่มีบุคคลอีกฝ่ายหนึ่งเป็นคู่สัญญา คนที่เสียอากรสำหรับต้นฉบับ ต้องเป็นผู้เสีย คนเดียวกับ ผู้ขีดฆ่า ต้นฉบับ ข. ถ้าเกิน ๕๐ สตางค์ ๕๐ สตางค์ (๒) ถ้ามีบุคคลอีกฝ่ายหนึ่งเป็นคู่สัญญา บุคคลอีกฝ่ายหนึ่งนั้น ต้องเป็นผู้เสียภาษีอากร ยกเว้นไม่ต้องเสียอากร ถ้าฝ่ายที่ต้องเสียอากรเป็นสหกรณ์ ๒๔. หนังสือบริคณห์สนธิ ของบริษัทจำกัด ที่ส่งต่อนายทะเบียน ๑๐๕๐ บาท ผู้เริ่มก่อการ ผู้เริ่มก่อการ ๒๕. ข้อบังคับของบริษัทจำกัด ที่ส่งต่อ นายทะเบียน ๑๐๕๐ บาท กรรมการ กรรมการ ๒๖. ข้อบังคับใหม่หรือสำเนาหนังสือ บริคณห์สนธิ หรือข้อบังคับของบริษัท จำกัดซึ่งเปลี่ยนแปลงใหม่ที่ส่งต่อ นายทะเบียน ๑๐ บาท กรรมการ กรรมการ ๒๗. หนังสือสัญญาห้างหุ้นส่วน ก. หนังสือสัญญาจัดตั้งห้างหุ้นส่วน ๕๑๐ บาท ผู้เป็นหุ้นส่วน ผู้เป็นหุ้นส่วน ข. หนังสือสัญญาที่แก้ไขสัญญาจัดตั้งห้างหุ้นส่วน ๑๒ บาท ผู้เป็นหุ้นส่วน ผู้เป็นหุ้นส่วน ๒๘. ใบรับ (เว้นแต่เอกสารการโพยก๊วน ตามข้อ ๓๑) ออกตามจำนวนเงินในใบรับ ก. สำหรับมูลค่าเกินกว่า ๕ บาท แต่ไม่เกิน ๒๐ บาท ๑๐ สตางค์ ผู้ออกใบรับ ผู้ออกใบรับ ข. สำหรับมูลค่าเกินกว่า ๒๐ บาท ทุก ๒๐ บาท หรือเศษของ ๒๐ บาท ๑๐ สตางค์ ผู้ออกใบรับ ผู้ออกใบรับ ค. ใบรับในการเช่าซื้อหรือการขายที่จำต้องออกตามความในมาตรา ๑๐๕ ทุกจำนวน ๒๐ บาท หรือเศษของ๒๐ บาท ๑๐ สตางค์ ผู้ออกใบรับ ผู้ออกใบรับ ยกเว้นไม่ต้องเสียอากร ก. การรับเงินซึ่งมีการรับแสดงไว้ในตราสารนั้นเอง และตราสารนั้นได้ปิดแสตมป์บริบูรณ์แล้วในลักษณะตราสารอย่างอื่น ทั้งขณะเมื่อได้ปิดแสตมป์บริบูรณ์ การรับที่มีแสดงไว้นั้นเป็นองค์ของตราสารนั้นอยู่แล้ว ข. การสลักหลังตั๋วเงินแสดงการรับเงินในตั๋วนั้นทั้งจำนวน เว้นแต่การสลักหลังแสดงการรับเงินในตั๋วสัญญาใช้เงินออกให้ในลักษณะกู้ยืมเงิน ค. การรับตั๋วเงินซึ่งมิใช่เป็นการชำระหรือประกันหนี้ ง. การรับเงินซึ่งออกในการซื้อขายหรือโอนเงินตราทางธนาคารหรือทางองค์การของรัฐบาล จ. การรับเงินบำนาญ บำเหน็จ ค่าจ้างหรือเบี้ยทดแทนรายจ่ายซึ่งรัฐบาลหรือนายจ้างจ่ายให้ลูกจ้าง ฉ. ใบรับที่ธนาคารออกให้ในการส่งเงินฝากกระแสรายวัน ช. ใบรับเงินที่รัฐบาลจ่ายคืน ซ. ใบรับเงินทางธนาณัติ ฌ. ใบรับที่ลูกจ้างและนายจ้างออกให้ซึ่งกันและกัน หรือที่ลูกจ้างออกให้ระหว่างกันและกันสำหรับเงินที่จ่ายรับกันในกิจการของนายจ้างตามหน้าที่ ข้อยกเว้นนี้ให้ใช้ตลอดถึงใบรับที่บุคคลในคณะบุคคลซึ่งกระทำกิจการร่วมกันออกให้ซึ่งกันและกันตามหน้าที่เพื่อดำเนินกิจการของคณะบุคคลนั้น ญ. ใบรับที่ออกในต่างประเทศ เว้นแต่ใบรับเบี้ยประกันภัย ฎ. ใบรับซึ่งผู้ประกอบการเกษตรออกให้ในการจำหน่ายพืชผลอันเกิดจากเกษตรกรรมของตน เช่นข้าวเปลือก ผัก ปลา สัตว์ ของป่า ฏ. ใบรับเงินจากคลังออมสิน ฐ. ใบรับที่ออกให้ในกรณีที่ขายสินค้า ซึ่งทำในราชอาณาจักรส่งออกไปจำหน่ายนอกราชอาณาจักร ฑ. ใบรับที่สหกรณ์และสมาชิกออกให้ซึ่งกันและกัน ฒ. ใบรับชั่วคราวซึ่งออกในการรับเบี้ยประกันภัยครั้งแรก แต่ถ้าผู้ทรงจะเรียกร้องเอาสิทธิอย่างอื่นนอกจากให้ส่งมอบใบรับตัวจริงแล้วต้องปิดแสตมป์เสียก่อนเช่นเดียวกับที่จะต้องปิดสำหรับใบรับตัวจริง ณ. ใบรับในการไถ่ถอนการจำนองและไถ่ถอนการขายฝากซึ่งได้จดทะเบียนการไถ่ถอนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ ด. ใบรับเงินค่าพันธบัตรเงินกู้ของรัฐบาลที่โอน ต. ใบรับเงินค่าตั๋วเงินคลังที่โอน ถ. ใบรับเงินสำหรับค่าปริวรรตเงินซึ่งธนาคารเป็นผู้ออก ท. ใบรับออกให้แก่ธนาคารแห่งประเทศไทยเนื่องในการแลกเปลี่ยนธนบัตร ธ. ใบรับเงินซึ่งธนาคารเพื่อการสหกรณ์เป็นผู้ออก ๒๙. แบบพิมพ์ของรัฐบาล ก . แบบพิมพ์ซึ่งกฎหมายได้กำหนดราคาสูงกว่าฉบับละ ๕๑๐ สตางค์ ให้ปิดแสตมป์แทนราคา ตามราคาที่กฎหมายกำหนด ผู้ทำตราสาร เจ้าพนักงานผู้จ่ายแบบพิมพ์ ข . แบบพิมพ์อื่น ๆ ให้ปิดแสตมป์แทนราคาหรือค่าของแบบพิมพ์ ๕๑๐ สตางค์ ผู้ทำตราสาร เจ้าพนักงานผู้จ่ายแบบพิมพ์ ค. แบบอุทธรณ์ภาษีอากรประเมิน . (ยกเลิก) ๒๕ สตางค์ ผู้ทำตราสาร เจ้าพนักงานผู้จ่ายแบบพิมพ์ ง. แบบแสดงรายการภาษีอากรประเมินง . (ยกเลิก) ๑๐ สตางค์ ผู้ทำตราสาร เจ้าพนักงานผู้จ่ายแบบพิมพ์ จ. แบบสัญญารับรองของกรมรถไฟจ . (ยกเลิก) ๑๐ สตางค์ ผู้ทำตราสาร เจ้าพนักงานผู้จ่ายแบบพิมพ์ ฉ. แบบสัญญาเช่าที่ดินของกรมรถไฟฉ . (ยกเลิก) ๑๐ สตางค์ ผู้ทำตราสาร เจ้าพนักงานผู้จ่ายแบบพิมพ์ ยกเว้นไม่ต้องเสียอากร ก. ในกรณีสหกรณ์หรือเทศบาลเป็นผู้เสียอากร ข. แบบพิมพ์ซึ่งรัฐบาลขอร้องให้กรอกเพื่อความรู้ของรัฐบาล โดยผู้กรอกไม่มีความผูกพันตามกฎหมายที่จะพึงต้องปฏิบัติ ค. แบบพิมพ์ซึ่งเจ้าบ้านต้องกรอกตามที่กำหนดไว้ในข้อ ๒ ก. แห่งกฎกระทรวงการคลังออกตามความในประมวลรัษฎากร (ฉบับที่ ๗) ว่าด้วยเงินช่วยการประถมศึกษา ง. แบบพิมพ์ซึ่งนักเรียนหรือนักศึกษาใช้ตอบข้อสอบ จ. แบบพิมพ์ที่ใช้ในการฝากและถอนเงินคลังออมสิน ฉ. แบบป.ค. ๔๓ ช. แบบ ป.๒ เรื่องแจ้งความสำรวจเด็กของกระทรวงธรรมการ ซ. แบบ ป.๕ เรื่องส่งเด็กเข้าเรียนของกระทรวงธรรมการ ฌ. แบบพิมพ์ของกองประมวลสถิติ ญ. แบบ ร.ว. ๒๒ เรื่องชี้เขตที่ดินของกรมที่ดินและโลหกิจ ๓๐. เรื่องราวยื่นต่อรัฐบาลหรือเทศบาล ซึ่งร้องขอประโยชน์อันมีมูลค่า ตาม ที่จะได้กำหนดไว้ในกฎกระทรวง ๑๐ สตางค์ ผู้กระทำ ตราสาร ผู้กระทำ ตราสาร ๓๑. เอกสารโพยก๊วน ที่แสดงการรับ แลกหรือการรับส่งเงิน ทุก ๕ บาท หรือเศษของ ๕ บาท ๑๐ สตางค์ เจ้าสำนักโพยก๊วน เจ้าสำนักโพยก๊วน บัญชีอัตราอากรมหรสพ ๑. ภาพยนต์ให้เก็บอากรร้อยละ ๕๐ ของค่าตั๋ว ๒. กีฬาซึ่งกระทรวงศึกษาธิการได้จัดให้มีขึ้น ให้เก็บอากรร้อยละ ๑๐ ของค่าตั๋ว ๓. มหรสพอย่างอื่นให้เก็บอากรร้อยละ ๓๐ ของค่าตั๋ว ถ้าเป็นกีฬาตามที่กำหนดในกฎกระทรวง ให้เก็บอากรร้อยละ ๒๐ ของค่าตั๋ว ๔. ถ้าเป็นมหรสพผสมให้เก็บอากรในอัตราสูง ๕. ตั๋วไม่เสียค่าดูให้เก็บอากรตามราคาชั้นที่ดูเป็นรายครั้งและรายบุคคลที่เข้าดู ๖. การคำนวณอากร ถ้าเอาห้าหารมีเศษต่ำกว่าห้าสตางค์ให้ปัดทิ้ง ๗. บัตรที่ทางราชการออกให้เข้าดูโดยไม่ต้องเสียค่าดู และตั๋วที่มีราคาไม่เกิน ๕๐ สตางค์ ให้ได้รับยกเว้นไม่ต้องเสียอากร บัญชีประเภทและชั้นของที่ดิน ประเภท ๑ ที่ดินนอกเขตเทศบาล ชั้น ราคาปานกลางของที่ดิน อัตราเงินช่วยบำรุงท้องที่ไร่ละ บาท สตางค์ ๑ ไม่เกินไร่ละ ๒๐ บาท - ๑๐ ๒ ตั้งแต่ไร่ละกว่า ๒๐ บาทถึง ๔๐ บาท - ๑๕ ๓ ตั้งแต่ไร่ละกว่า ๔๐ บาทถึง ๖๐ บาท - ๒๐ ๔ ตั้งแต่ไร่ละกว่า ๖๐ บาทถึง ๘๐ บาท - ๒๕ ๕ ตั้งแต่ไร่ละกว่า ๘๐ บาทขึ้นไป - ๓๐ ประเภท ๒ ที่ดินในเขตเทศบาล ชั้น ราคาปานกลางของที่ดิน อัตราเงินช่วยบำรุงท้องที่ไร่ละ บาท สตางค์ ๑ ไม่เกินไร่ละ ๕๐ บาท - ๒๕ ๒ ตั้งแต่ไร่ละกว่า ๕๐ บาท ถึง ๑๐๐ บาท - ๕๐ ๓ ตั้งแต่ไร่ละกว่า ๑๐๐ บาท ถึง ๒๐๐ บาท - ๗๕ ๔ ตั้งแต่ไร่ละกว่า ๒๐๐ บาท ถึง ๔๐๐ บาท ๑ ๐๐ ๕ ตั้งแต่ไร่ละกว่า ๔๐๐ บาท ถึง ๖๐๐ บาท ๑ ๕๐ ๖ ตั้งแต่ไร่ละกว่า ๖๐๐ บาท ถึง ๘๐๐ บาท ๒ ๐๐ ๗ ตั้งแต่ไร่ละกว่า ๘๐๐ บาท ถึง ๑,๒๐๐ บาท ๓ ๐๐ ๘ ตั้งแต่ไร่ละกว่า ๑,๒๐๐ บาท ถึง ๑,๖๐๐ บาท ๔ ๐๐ ๙ ตั้งแต่ไร่ละกว่า ๑,๖๐๐ บาท ถึง ๒,๐๐๐ บาท ๕ ๐๐ ๑๐ ตั้งแต่ไร่ละกว่า ๒,๐๐๐ บาท ถึง ๒,๔๐๐ บาท ๖ ๐๐ ๑๑ ตั้งแต่ไร่ละกว่า ๒,๔๐๐ บาท ถึง ๓,๒๐๐ บาท ๗ ๐๐ ๑๒ ตั้งแต่ไร่ละกว่า ๓,๒๐๐ บาทขึ้นไป ๘ ๐๐ ประเภท ๓ ที่ดินตั้งอยู่รอบเขตที่ตั้งสถานีรถไฟ ที่ตั้งที่ว่าการอำเภอ ที่ตั้งโรงทหาร หรือที่ตั้งโรงงานอุตสาหกรรมของรัฐบาลหรือสถานที่อื่นตามที่จะได้มีพระราชกฤษฎีกากำหนดไว้ ซึ่งคณะกรรมการตีราคาปานกลางของที่ดินเห็นว่าเจริญแล้ว ให้แบ่งเป็นชั้นแล้วเรียกเก็บเงินช่วยบำรุงท้องที่เท่ากับที่ดินในเขตเทศบาล หมายเหตุ ๑. ที่ดินต้องเสียเงินช่วยบำรุงท้องที่ เศษของไร่ให้คิดในอัตราลดลงตามส่วน ๒. เศษของ ๑ ตารางวาให้ปัดขึ้นเป็น ๑ ตารางวา ๓. เศษของ ๕ สตางค์ให้ปัดขึ้นเป็น ๕ สตางค์ บัญชีอัตราเงินภาษีการซื้อข้าว ๑. ปลายข้าว ปลายข้าวกล้อง ปลายข้าวนึ่ง หาบหลวงละ ๔๐ สตางค์ ๒. ข้าวอย่างอื่นหาบหลวงละ ๖๐ สตางค์ เศษของ ๑ หาบถ้าต่ำกว่า .๒๕ ของ ๑ หาบ ให้ปัดเป็น .๒๕ ของ ๑ หาบ และเก็บเงินภาษีการซื้อข้าว ๑ ใน ๔ ของอัตราที่กำหนดข้างต้น ถ้าสูงกว่า .๒๕ ของ ๑ หาบ แต่ไม่เกิน .๕๐ ของ ๑ หาบ ให้ปัดเป็น .๕๐ ของ ๑ หาบ และเก็บเงินภาษีการซื้อข้าว ๑ ใน ๒ ของอัตราที่กำหนดข้างต้น ถ้าสูงกว่า .๕๐ ของ ๑ หาบ แต่ไม่เกิน .๗๕ ของ ๑ หาบ ให้ปัดเป็น .๗๕ ของ ๑ หาบ และเก็บเงินภาษีการซื้อข้าว ๓ ใน ๔ ของอัตราที่กำหนดข้างต้น ถ้าสูงกว่า .๗๕ ของ ๑ หาบ แต่ไม่ถึง ๑ หาบ ให้ปัดเป็น ๑ หาบ และเก็บเงินภาษีการซื้อข้าวตามอัตราข้างต้น บัญชีอัตราภาษีการซื้อน้ำตาล น้ำตาล กิโลกรัมละ ๑๐ สตางค์ หมายเหตุ ๑. เศษของ ๑ กิโลกรัมแต่ไม่เกิน .๕ กิโลกรัม ให้ปัดเป็น .๕ กิโลกรัม และคิดภาษีการซื้อน้ำตาล ๑ ใน ๒ ของอัตรา ถ้าเศษของ ๑ กิโลกรัมแต่เกิน .๕ กิโลกรัม ให้ปัดเป็น ๑ กิโลกรัม และคิดภาษีการซื้อน้ำตาลตามอัตรา ๒.น้ำตาลใด ๆ ถ้ามีน้ำตาลทำจากอ้อย ตาลโตนด มะพร้าวต้นไม้อื่นหรือนำเข้ามาจากต่างประเทศเจือปนอยู่ ให้ถือเป็นน้ำตาลทั้งหมด บัญชีอัตราภาษีโรงแรมภัตตาคาร (๑) อัตราร้อยละ ๑๕ ของเงินที่เรียกเก็บหรือที่ค้างชำระ แต่ภาษีที่จะต้องเสียทั้งปี ต้องไม่น้อยกว่าค่ารายปี (๒) ถ้าเงินภาษีที่ชำระตาม (๑) ตลอดปีปฏิทินรวมกันมีจำนวนไม่ถึงค่ารายปี ให้เพิ่มเงินภาษีที่จะต้องชำระในเดือนสุดท้ายของปีปฏิทินเพื่อให้ยอดเงินภาษีทั้งปีเท่ากับค่ารายปี แต่ถ้าเป็นกรณีที่ประกอบกิจการโรงแรมภัตตาคารไม่เต็มปี ให้เสียภาษีตามส่วนแห่งระยะเวลาของเดือนที่ประกอบกิจการในปีปฏิทินนั้น

บรรดารัษฎากรประเภทต่าง ๆ ซึ่งเรียกเก็บตามประมวลรัษฎากรนี้ ให้รัฐบาลมีอำนาจนำความกราบบังคมทูลเพื่อให้ทรงจะตราพระราชกฤษฎีกาเพื่อการต่อไปนี้ก็ได้ (๑) ลดอัตราเพื่อให้เหมาะสมกับเหตุการณ์ในหรือสภาพของบางท้องที่ได้ (๒) ยกเว้นแก่บุคคลหรือองค์การระหว่างประเทศตามข้อผูกพันที่ประเทศไทยมีอยู่ต่อองค์การสหประชาชาติ หรือตามกฎหมายระหว่างประเทศ หรือตามสัญญา หรือตามหลักถ้อยทีถ้อยปฏิบัติต่อกันกับนานาประเทศ การลดหรือยกเว้นตาม (๑) และ (๒) นั้น จะตราพระราชกฤษฎีกายกเลิกหรือเปลี่ยนแปลงก็ได้

ถ้าเจ้าพนักงานดังจะกล่าวต่อไปนี้เห็นว่าผู้ต้องหาไม่ควรต้องได้รับโทษจำคุกหรือไม่ควรถูกฟ้องร้อง ก็ให้มีอำนาจเปรียบเทียบ โดยกำหนดค่าปรับแต่สถานเดียวในความผิดต่อไปนี้ได้ คือ ๑. ความผิดตามมาตรา ๓๕ มาตรา ๓๖ มาตรา ๙๐ มาตรา ๙๑ มาตรา ๙๒ มาตรา ๑๒๔ มาตรา ๑๒๕ มาตรา ๑๒๗ มาตรา ๑๒๘ มาตรา ๑๔๒ มาตรา ๑๔๓ มาตรา ๑๖๕ มาตรา ๒๐๙ มาตรา ๒๔๓ มาตรา ๒๔๖ มาตรา ๒๖๐ และมาตรา ๒๖๑ ซึ่งเกิดขึ้นในจังหวัดพระนครและจังหวัดธนบุรี ให้เป็นอำนาจของอธิบดี ถ้าเกิดขึ้นในจังหวัดอื่น ให้เป็นอำนาจของข้าหลวงประจำจังหวัด ๒. ความผิดตามมาตรา ๑๒๖ มาตรา ๒๐๘ มาตรา ๒๑๐ มาตรา ๒๑๑ มาตรา ๒๔๒ มาตรา ๒๔๔ และมาตรา ๒๔๕ ให้เป็นอำนาจของคณะกรรมการซึ่งประกอบด้วยผู้แทนกรมสรรพากร ผู้แทนกรมอัยการ และผู้แทนกรมตำรวจ ถ้าผู้ต้องหายินยอมตามที่เปรียบเทียบและใช้ค่าปรับตามที่เปรียบเทียบเสร็จแล้ว ให้ถือว่าเป็นอันคุ้มผู้ต้องหามิให้ถูกฟ้องต่อไปในกรณีแห่งความผิดนั้น

บุคคลใดจะต้องเสียเงินเพิ่มภาษีอากรตามบทบัญญัติแห่งประมวลรัษฎากรนี้ และบุคคลนั้นยินยอมและชำระเงินเพิ่มภาษีอากรตามหลักเกณฑ์ที่กำหนดในกฎกระทรวงแล้ว ให้ถือว่าเป็นอันคุ้มบุคคลนั้นมิให้ต้องรับผิดเสียเงินเพิ่มภาษีอากร

ในกรณีที่บทบัญญัติแห่งประมวลรัษฎากรกำหนดให้บุคคลไปเสียภาษีอากร ณ ที่ว่าการอำเภอ รัฐมนตรีจะประกาศในราชกิจจานุเบกษา กำหนดให้ไปเสีย ณ สำนักงานแห่งอื่นก็ได้ ในกรณีเช่นว่านี้ การเสียภาษีอากรนั้น ให้ถือว่าเป็นการสมบูรณ์เมื่อได้รับใบเสร็จรับเงินซึ่งหัวหน้าสำนักงานแห่งนั้นได้ลงลายมือชื่อรับเงินแล้ว

ให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังมีหน้าที่รักษาการตามประมวลรัษฎากรนี้ และให้มีอำนาจออกกฎกระทรวง (๑) แต่งตั้งเจ้าพนักงาน (๒) ให้ใช้หรือให้ยกเลิกแสตมป์ โดยกำหนดให้นำมาแลกเปลี่ยนกับแสตมป์ที่ใช้ได้ภายในเวลาและเงื่อนไขที่กำหนด แต่ต้องให้เวลาไม่น้อยกว่าหกสิบวัน (๓) กำหนดส่วนลดและกิจการอื่น ๆ เพื่อปฏิบัติการให้เป็นไปตามบทแห่งประมวลรัษฎากรนี้ กฎกระทรวงนั้น เมื่อได้ประกาศในราชกิจจานุเบกษาแล้ว ให้ใช้บังคับได้

เว้นแต่จะมีบัญญัติไว้เป็นอย่างอื่น ถ้าจำเป็นต้องคำนวณเปลี่ยนคำนวนเงินตราต่างประเทศเป็นเงินตราสยามไทยเพื่อปฏิบัติการตามลักษณะนี้ ให้คิดตามอัตราแลกเปลี่ยนซึ่งกระทรวงการคลังประกาศเป็นคราว ๆ

เว้นแต่จะมีบัญญัติไว้เป็นอย่างอื่น ถ้าจะต้องตีราคาทรัพย์สินหรือประโยชน์อื่นใดเป็นเงิน ให้ถือราคาหรือค่าอันพึงมีในวันที่ได้รับทรัพย์สินหรือประโยชน์นั้น

การยื่นรายการ ให้ยื่นภายในเวลาที่กำหนดไว้ในหมวดว่าด้วยภาษีอากรต่าง ๆ และตามแบบแสดงรายการที่อธิบดีกำหนด ถ้าอธิบดีต้องการรายงานประจำปี หรือบัญชีงบดุล หรือบัญชีอื่น ๆ ประกอบแบบแสดงรายการใด ก็ให้สั่งเรียกได้ กับให้อธิบดีมีอำนาจสั่งผู้ต้องเสียภาษีอากรให้มีสมุดบัญชีพิเศษ และให้กรอกข้อความที่ต้องการลงในสมุดบัญชีนั้นได้ เพื่อสะดวกแก่การคำนวณเงินภาษีอากรที่ต้องเสียตามลักษณะนี้ เมื่ออธิบดีมีคำสั่งตามที่ว่ามานี้ ผู้ยื่นรายการหรือผู้ต้องเสียภาษีอากรต้องปฏิบัติตาม เพื่อประโยชน์แห่งการปฏิบัติจัดเก็บภาษีอากรตามประมวลรัษฎากร ในกรณีสั่งบุคคลเป็นการทั่วไปให้มีบัญชีพิเศษและให้กรอกข้อความที่ต้องการลงในบัญชีนั้น ให้อธิบดีมีอำนาจสั่งได้เมื่อได้รับอนุมัติจากรัฐมนตรีแล้ว คำสั่งเช่นว่านี้ให้ประกาศในราชกิจจานุเบกษา และให้บุคคลดังกล่าวปฏิบัติตาม

เว้นแต่จะมีบัญญัติไว้เป็นอย่างอื่นในลักษณะนี้ ถ้าภายในเวลา ๓ ปี ห้าปีนับแต่วันที่ได้ยื่นรายการแล้ว ปรากฏแก่เจ้าพนักงานประเมินว่ามีเหตุอันควรเชื่อว่า ผู้ใดแสดงรายการตามแบบที่ยื่นไม่ถูกต้องตามความจริงหรือไม่บริบูรณ์ เจ้าพนักงานประเมินมีอำนาจออกหมายเรียกตัวผู้ยื่นรายการนั้นมาไต่สวน และออกหมายเรียกพยาน กับสั่งให้ผู้ยื่นรายการหรือพยานนั้นนำสมุดบัญชีหรือพยานหลักฐานอื่นอันควรแก่เรื่องมาแสดงได้ แต่ต้องให้เวลาล่วงหน้าไม่น้อยกว่า ๕ วัน เจ็ดวันนับแต่วันส่งหมาย

เมื่อได้จัดการตามมาตรา ๑๙ และทราบข้อความแล้ว เจ้าพนักงานประเมินมีอำนาจที่จะแก้จำนวนเงินที่ประเมินหรือที่ยื่นรายการไว้เดิมโดยอาศัยพยานหลักฐานที่ปรากฏ และแจ้งจำนวนเงินซึ่งที่ต้องชำระอีกไปยังผู้ต้องเสียภาษีอากร ในกรณีนี้ จะอุทธรณ์การประเมินก็ได้

ผู้ใดไม่ยื่นรายการ ให้อำเภอหรือเจ้าพนักงานประเมินผู้ทำการประเมิน แล้วแต่กรณี มีอำนาจออกหมายเรียกตัวผู้นั้นมาไต่สวน และออกหมายเรียกพยานกับสั่งให้ผู้ที่ไม่ยื่นรายการหรือพยานนั้นนำสมุดบัญชีหรือพยานหลักฐานอื่นอันควรแก่เรื่องมาแสดงได้ แต่ต้องให้เวลาล่วงหน้าไม่น้อยกว่า ๕ วัน เจ็ดวันนับแต่วันส่งหมาย

ผู้ใดฝ่าฝืนบทบัญญัติมาตรา ๑๗ หรือมาตรา ๕๑ เว้นแต่จะแสดงว่าได้มีเหตุสุดวิสัย ผู้นั้นมีความผิดต้องระวางโทษปรับไม่เกิน ๑,๐๐๐ สองพันบาท

ผู้ใด (๑) โดยรู้อยู่แล้ว หรือจงใจแจ้งข้อความเท็จ หรือให้ถ้อยคำถ้อยเท็จ หรือตอบคำถามด้วยถ้อยคำอันเป็นเท็จ หรือนำพยานหลักฐานเท็จมาแสดง เพื่อหลีกเลี่ยงการเสียภาษีอากรตามลักษณะนี้ หรือ (๒) โดยความเท็จ โดยเจตนาละเลย โดยฉ้อโกงหรืออุบาย หรือโดยวิธีการอื่นใดเช่นว่านี้ทำนองเดียวกัน หลีกเลี่ยงหรือพยายามหลีกเลี่ยงการเสียภาษีอากร ผู้นั้นมีความผิด ต้องระวางโทษปรับไม่เกิน ๑,๐๐๐ ห้าพันบาท หรือจำคุกไม่เกิน ๖ หกเดือน หรือทั้งปรับทั้งจำ

ในหมวดนี้ เว้นแต่ข้อความจะแสดงให้เห็นเป็นอย่างอื่น “เงินได้พึงประเมินสุทธิ” หมายความว่า เงินได้อันเข้าลักษณะพึงเสียภาษีตามในหมวดนี้ “เงินได้สุทธิ” หมายความว่า เงินได้พึงประเมินได้ที่กล่าวนี้ให้หมายความรวมตลอดถึงทรัพย์สินหรือประโยชน์อย่างอื่นที่ได้รับซึ่งหักจำนวนอาจคิดคำนวณได้เป็นเงินที่ยอมให้หักและลดหย่อนตามหมวดนี้ออกแล้ว “ปีภาษี” หมายความว่า ปีปฏิทิน “ภาษีปกติ” หมายความว่า ภาษีเก็บจากเงินได้ในอัตราภาษีปกติและส่วนแห่งอัตราปกติ “ภาษีเสริม” หมายความว่า ภาษีเก็บจากเงินได้ในอัตราเพิ่มเติมภาษีเสริม “ภาษีเงินได้” หมายความว่า ภาษีปกติ หรือภาษีเสริม หรือทั้งสองอย่างรวมกัน

เงินได้พึงประเมินนั้น คือเงินได้ประเภทต่อไปนี้ (๑) เงินเดือน ค่าจ้าง โบนัส เบี้ยหวัด บำเหน็จ บำนาญ เงินค่าเช่าบ้าน บ้านที่นายจ้างให้อยู่โดยมิต้องเสียค่าเช่าหรือประโยชน์เพิ่มอย่างอื่น ซึ่งนายจ้างจ่าย หรือให้แก่ลูกจ้างของตนเป็นค่าจ้างแรงงาน (๒) เบี้ยประชุมกรรมการ บำเหน็จกรรมการ โบนัสกรรมการ ค่าธรรมเนียม ค่านายหน้า หรือเงินที่ได้เนื่องจากหน้าที่ตำแหน่งงานอย่างอื่นที่ทำนอกจากที่ระบุไว้ในอนุมาตราอื่น หรือประโยชน์อย่างอื่นซึ่งได้รับเพิ่มขึ้น (๓) เงินปีพระบรมวงศานุวงศ์ เงินได้มีลักษณะเป็นเงินรายปีอันได้มาจากพินัยกรรม นิติกรรมอย่างอื่น หรือคำพิพากษาของศาล และเงินที่ได้รับเป็นส่วนแบ่งหรือส่วนแจกของผลกำไรหรือดอกเบี้ย จากเงินทุนหรือทรัพย์สินอันเป็นทรัสต์ (๔) เงินได้ที่เป็น (ก) ดอกเบี้ยจากพันธบัตร จากหุ้นกู้ เงินกู้ยืม จำนำ จำนอง หรือจากเงินฝาก (ข) เงินปันผลหรือเงินที่ได้รับตามประเภทที่ระบุไว้ในมาตรา ๖๕ส่วนแบ่งของกำไรจากบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคล (ค) เงินโบนัสที่จ่ายแก่ผู้ถือหุ้นหรือผู้เป็นหุ้นส่วนในบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคล (ง) เงินลดทุนของบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลเฉพาะส่วนที่จ่ายไม่เกินกว่ากำไรและเงินที่กันไว้รวมกัน (จ) เงินเพิ่มทุนของบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลซึ่งตั้งจากกำไรที่ได้มาหรือเงินที่กันไว้ (ฉ) ผลประโยชน์ที่ได้จากการที่บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลควบเข้ากัน หรือการรับช่วงกัน หรือการเลิกกัน ซึ่งตีราคาเป็นเงินได้เกินกว่าเงินทุน ความใน (ก) นี้มิให้ใช้บังคับแก่ดอกเบี้ยจากพันธบัตรของรัฐบาลไทย จากเงินฝากธนาคารออมสิน และจากเงินฝากธนาคารเฉพาะส่วนที่ไม่เกินอัตราดอกเบี้ยของธนาคารออมสิน (๕) เงินได้เนื่องในการให้เช่าทรัพย์สิน รวมทั้งประโยชน์อย่างอื่นที่ให้กันแทนเงินเนื่องในการให้เช่านั้น (๖) เงินได้จากวิชาชีพอิสระ คือวิชากฎหมาย การประกอบโรคศิลปะ วิศวกรรม สถาปัตยกรรม การบัญชี หรือวิชาชีพอิสระอื่น ซึ่งจะได้มีพระราชกฤษฎีกากำหนดชนิดไว้ (๗) เงินได้จากการรับเหมาทำการโยธา เช่น การรับเหมาทำทาง ชลประทาน ประปา ปลูกสร้างโรงเรือน และการก่อสร้างอย่างอื่น ๆ (๘) เงินได้จากอาชีพอื่น ๆ เช่น การเกษตร การพาณิชย์ การขนส่ง การหัตถกรรม การศิลปกรรม การช่างฝีมือ และการอุตสาหกรรมอื่น ๆ ตามที่จะได้มีพระราชกฤษฎีกากำหนดชนิดไว้ เงินได้ประเภทที่ระบุไว้ข้างต้น ถ้าได้จากภายนอกสยามจะเป็นเงินได้พึงประเมินนำเข้ามาในสยามวรรคสอง (ยกเลิก)

ผู้อยู่ในสยามที่มีเงินได้พึงประเมินตามมาตรา ๔๐ ในปีภาษีที่ล่วงมาแล้ว เนื่องจากหน้าที่งานหรือกิจการที่ทำในประเทศไทย หรือเนื่องจากกิจการของนายจ้างในประเทศไทย หรือเนื่องจากทรัพย์สินที่อยู่ในประเทศไทย ต้องเสียภาษีเงินได้ตามบทบัญญัติในส่วนนี้ ไม่ว่าเงินได้นั้นจะจ่ายในหรือนอกประเทศ ผู้ที่มิได้อยู่ในสยาม ถ้าประเทศไทย มีเงินได้พึงประเมินตามมาตรา ๔๐ ที่ได้ในสยาม ในปีภาษีที่ล่วงมาแล้วเนื่องจากหน้าที่งานหรือกิจการที่ทำในต่างประเทศ หรือเนื่องจากทรัพย์สินที่อยู่ในต่างประเทศ ต้องเสียภาษีเงินได้ตามบทบัญญัติในส่วนนี้ เมื่อนำเงินได้พึงประเมินนั้นเข้ามาในประเทศไทย ผู้ใดอยู่ในสยามประเทศไทยชั่วระยะเวลาหนึ่งหรือหลายระยะ รวมเวลาทั้งหมดถึง ๖ เดือน หนึ่งร้อยแปดสิบวันในปีภาษีปีใด ให้ถือว่าผู้นั้นเป็นผู้อยู่ในสยามตามมาตรานี้ประเทศไทย

เงินได้พึงประเมินตามมาตรา ๔๐ (๑) เฉพาะที่ได้กำหนดจำนวนซึ่งจะต้องจ่ายเป็นรายวัน รายสัปดาห์ รายเดือน และระยะเวลาการจ่ายไว้แน่นอนและเป็นการประจำ หรือถ้าได้ที่จ่ายครั้งเดียวในปีหนึ่ง ก็ต้องเป็นกรณีการจ่ายในเมื่อได้ออกจากการงานแล้วโดยเด็ดขาด กรณีดังกล่าวนี้ยอมให้หักค่าใช้จ่ายเป็นการเหมาสำหรับเป็นค่าใช้จ่ายในการอาชีพร้อยละ ๒๐ แต่ต้องไม่เกิน ๑๐,๐๐๐ บาท

ภายใต้บังคับบทบัญญัติมาตรา ๔๘ (๒) เงินได้พึงประเมินตามมาตรา ๔๐ เมื่อได้หักตามมาตรา ๔๒ ทวิ ถึงมาตรา ๔๓ มาตรา ๔๔ มาตรา ๔๕ และมาตรา ๔๖ แล้ว ให้ได้รับลดหย่อนอีก ดังต่อไปนี้ (๑) เฉพาะในกรณีที่ผู้ต้องเสียภาษีมีสามีหรือภริยาอยู่ร่วมกันตลอดปีภาษีที่ล่วงมาแล้ว ซึ่งต้องประเมินเรียกเก็บภาษีเงินได้เสมือนเป็นคนคน ๆ เดียวตามมาตรา ๕๗ ตรี (ก) ลดหย่อนให้เป็นค่าใช้จ่ายสำหรับส่วนตัวและสามีหรือและภริยา ๑,๘๐๐๓,๕๐๐ บาท (ข) ลดหย่อนให้เป็นค่าใช้จ่ายตามมาตรา ๔๒ ทวิ สำหรับส่วนตัวภริยาโดยเฉพาะอีกร้อยละ ๒๐ ของเงินได้พึงประเมินตามมาตรา ๔๐ (๑) ที่ภริยาได้รับ แต่ต้องไม่เกิน ๑,๕๐๐ บาท (ค) ลดหย่อนให้เป็นค่าใช้จ่ายสำหรับบุตรซึ่งยังไม่บรรลุนิติภาวะ หรือไร้ความสามารถ หรือเสมือนไร้ความสามารถ อันอยู่ในความอุปการะเลี้ยงดูและยังมีชีวิตอยู่คนละ ๔๐๐๙๐๐ บาท แต่มิให้ลดหย่อนให้สำหรับบุตรที่มีเงินได้พึงประเมินในปีภาษีที่ล่วงมาแล้วตั้งแต่ ๔๐๐ บาท๙๐๐ บาท ขึ้นไป (๒) ในกรณีที่ผู้ต้องเสียภาษีมีสามีหรือภริยาอยู่ร่วมกันบางเวลาในปีภาษีที่ล่วงมาแล้ว (ก) ลดหย่อนให้เป็นค่าใช้จ่ายสำหรับส่วนตัว ๑,๒๐๐๒,๐๐๐ บาท (ข) ลดหย่อนให้เป็นค่าใช้จ่ายสำหรับสามีหรือภริยา ๖๐๐๑,๕๐๐ บาท (ค) ลดหย่อนให้เป็นค่าใช้จ่ายสำหรับบุตรซึ่งยังไม่บรรลุนิติภาวะ หรือไร้ความสามารถ หรือเสมือนไร้ความสามารถ อันอยู่ในความอุปการะเลี้ยงดูและยังมีชีวิตอยู่คนละ ๔๐๐๙๐๐ บาท แต่มิให้ลดหย่อนให้สำหรับบุตรที่มีเงินได้พึงประเมินในปีภาษีที่ล่วงมาแล้วตั้งแต่ ๔๐๐๙๐๐ บาท ขึ้นไป (๓) ในกรณีอื่น (ก) ลดหย่อนให้เป็นค่าใช้จ่ายสำหรับส่วนตัว ๑,๒๐๐ บาท๒,๐๐๐ บาท (ข) ลดหย่อนให้เป็นค่าใช้จ่ายสำหรับบุตรซึ่งยังไม่บรรลุนิติภาวะ หรือไร้ความสามารถ หรือเสมือนไร้ความสามารถ อันอยู่ในความอุปการะเลี้ยงดูและยังมีชีวิตอยู่คนละ ๔๐๐๙๐๐ บาท แต่มิให้ลดหย่อนให้สำหรับบุตรที่มีเงินได้พึงประเมินในปีภาษีที่ล่วงมาแล้วตั้งแต่ ๔๐๐๙๐๐ บาท ขึ้นไป การลดหย่อนสำหรับบุตรนั้น ให้ได้รับตลอดทั้งปีไม่ว่ากรณีที่ได้รับลดหย่อนจะมีบุตรในเวลาใดระหว่างปี อยู่ตลอดปีหรือบุตรจะตายในระหว่างปีก็ตามไม่

เงินได้พึงประเมิน ต้องเสียภาษีเงินได้ ดังต่อไปนี้ (๑) เงินได้พึงประเมิน เมื่อได้หักตามมาตรา ๔๒ ทวิ มาตรา ๔๓ ถึงมาตรา ๔๗ แล้ว เหลือเท่าใด เป็นเงินได้สุทธิที่ ต้องเสียภาษีเงินได้ในขั้นต่าง ๆ โดยในอัตรา ดังต่อไปนี้ (๑) จำนวนเงินได้สุทธิตั้งแต่ ๑,๐๐๐ บาทลงมา ให้เสียภาษีปกติ แต่ภาษีที่เรียกเก็บนี้มิให้เกิน ๖ ใน ๑๐ แห่งอัตราภาษีปกติ (๒) ของจำนวนเงินได้สุทธิพึงประเมินเฉพาะส่วนที่เกินกว่า ๑,๐๐๐ บาท๔,๘๐๐ บาท ในกรณีผู้มีเงินได้พึงประเมินตั้งแต่ ๗๕,๐๐๐ บาทขึ้นไป ให้เสียในอัตราภาษีปกติสำหรับจำนวนที่เรียกเก็บตามความในวรรคก่อนต้องไม่น้อยกว่าพันละ ๑ บาทของยอดเงินนั้นได้พึงประเมิน (๓) จำนวน๒) เงินได้สุทธิที่เกินกว่า ๕,๐๐๐ บาทขึ้นไป ให้พึงประเมินเมื่อได้หักตามมาตรา ๔๒ ทวิ ถึงมาตรา ๔๖ แล้ว เหลือเท่าใด เป็นเงินได้สุทธิ ต้องเสียภาษีเสริมอีกตามในอัตราภาษีเสริมสำหรับเฉพาะจำนวนเงินนั้นได้สุทธิส่วนที่เกินกว่า ๑๒,๐๐๐ บาท อัตราภาษีปกติและภาษีเสริมให้เป็นไปตามที่กำหนดไว้ในบัญชีอัตราภาษีเงินได้ท้ายหมวดนี้ ถ้าภาษีเงินได้ที่เจ้าพนักงานประเมินได้ประเมินแล้ว มีจำนวนต่ำกว่า ๑๐ สตางค์๑ บาท เป็นอันไม่ต้องเรียกเก็บ

เงินได้พึงประเมินตามมาตรา ๔๐ (๕) ซึ่งต้องชำระภาษีโรงเรือนและที่ดิน ภาษีเรือ โรงร้าน ตึก แพ หรือเงินช่วยบำรุงท้องที่ไม่ต้องเสียภาษีปกติ แต่ต้องเสียภาษีเสริมเมื่อ เมื่อยอดเงินได้สุทธิตามมาตรา ๔๐ ๔๘ (๒) ทั้งหมดมียอดเงินได้สุทธิเป็นจำนวนเงินเกินกว่า ๕,๐๐๐๑๒,๐๐๐ บาท

ในกรณีที่สามีกับภริยาภรรยาก็ดี สามีบิดากับบุตรผู้เยาว์ก็ดี สามีภริยาบิดามารดากับบุตรผู้เยาว์ก็ดี ภริยากับบุตรผู้เยาว์ก็ดี บิดาหรือมารดากับบุตรผู้เยาว์ก็ดี เป็นผู้ถือมีหุ้นในห้างหุ้นส่วน ซึ่งมิใช่นิติบุคคล และในห้างหุ้นส่วนนั้น ไม่มีผู้ถือเป็นหุ้นส่วนอื่น หรือมีผู้ถือเป็นหุ้นส่วนอื่นไม่เกิน ๕ คน และผู้ถือ แต่ผู้เป็นหุ้นส่วนอื่นนี้ถือนั้นมีหุ้นไม่เกินกว่ารวมกันไม่ถึงร้อยละ ๕๐ ของเงินทุน ให้ถือว่าเงินได้จากกิจการของห้างหุ้นส่วนเฉพาะส่วนของบุคคลต่าง ๆ ในครอบครัวที่กล่าว เป็นเงินได้ของบุคคลคนเดียว คือเป็นของสามีในหรือบิดาในสามกรณี ๔ กรณีที่กล่าวในลำดับแรก หรือเป็นของบิดาหรือมารดาในกรณีที่กล่าวในกรณีลำดับสุดท้าย และให้บุคคลต่าง ๆ ในครอบครัวที่กล่าวนั้นร่วมรับผิดในการเสียภาษีค้างชำระนั้นด้วย ถ้าสามีภริยาหย่าขาดจากกันในปีภาษีที่ล่วงมาแล้ว เงินได้ส่วนของภริยาที่ได้รับในปีนั้น ให้ถือเป็นของภริยา

ให้บุคคล ห้างหุ้นส่วน บริษัท สมาคม หรือคณะบุคคล ผู้จ่ายเงินได้พึงประเมินตามมาตรา ๔๐ (๑) (๒) (๓) และ (๔) เว้นแต่ดอกเบี้ยเงินกู้ยืม จำนำ จำนองและ (๗) หักภาษีเงินได้ไว้ทุกคราวที่จ่ายเงินตามวิธีต่อไปนี้ ในการหักภาษีที่กล่าวแล้ว เฉพาะที่เกี่ยวกับ(๑) สำหรับเงินได้พึงประเมินตามมาตรา ๔๐ (๑) ให้คูณเงินที่จ่ายด้วยจำนวนคราวที่จะต้องจ่าย เพื่อให้ได้จำนวนเงินเสมือนหนึ่งว่าได้จ่ายทั้งปีแล้วหักค่าภาระ ค่าใช้จ่าย และหักลดหย่อนให้ตามส่วนนี้ ได้ผลลัพธ์เท่าใดให้ แล้วคำนวณภาษีตามอัตราภาษีเงินได้จากผลลัพธ์นั้น เกณฑ์ในมาตรา ๔๘ ได้เงินภาษีเท่าใด ให้แบ่งออกเป็นส่วนโดยหารด้วยจำนวนคราวที่จะต้องจ่าย เป็นเงินเท่าใด ให้หักไว้เท่านั้น ส่วนเงินได้พึงประเมินตามมาตรา ๔๐ (๒) (๓) และ (๔) นั้น ให้หักตามอัตราภาษีเงินได้ เมื่อถึงคราวจะจ่ายเงินครั้งสุดท้ายในปีหนึ่ง ๆ ให้บุคคล ห้างหุ้นส่วน บริษัท สมาคม หรือคณะบุคคลดังกล่าวแล้ว หักเงินครั้งสุดท้ายนั้นไว้ โดยเพิ่ม หรือลดเงินตามที่จำเป็นเพื่อให้ยอดเงินที่หักในปีนั้นพอดีกับจำนวนภาษีที่ต้องเสียตามยอดทั้งปี (๒) สำหรับเงินได้พึงประเมินตามมาตรา ๔๐ (๒) (๓) และ (๔) ให้คำนวณหักตามอัตราภาษีเงินได้สุทธิทั้งปี (๓) สำหรับเงินได้พึงประเมินตามมาตรา ๔๐ (๗) เฉพาะสินจ้างแห่งการรับเหมาทำการโยธา มีจำนวนรวมกันตั้งแต่ ๕๐,๐๐๐ บาท ขึ้นไป ให้คำนวณหักตามอัตราภาษีปกติจากเงินได้พึงประเมินที่ได้หักค่าใช้จ่ายตามมาตรา ๔๕ แล้ว ได้เงินภาษีเท่าใด ให้หักไว้เท่านั้น

เจ้าพนักงานประเมินอาจส่งหนังสือแจ้งความแก่บุคคล ห้างหุ้นส่วน บริษัท สมาคม หรือคณะบุคคล ให้ยื่นบัญชีจ่ายเงินได้พึงประเมินตามมาตรา ๔๐ (๑) (๒) (๓) (๔) และ (๗) หรือพยานหลักฐานอื่นอันควรแก่เรื่อง เพื่อตรวจสอบการหักภาษี ณ ที่จ่ายได้ตามที่เห็นสมควร และผู้ได้รับหนังสือแจ้งความต้องปฏิบัติตามภายใน ๑๕ วัน สิบห้าวันนับแต่วันที่ได้รับหนังสือแจ้งความ ถ้าไม่ปฏิบัติตาม เจ้าพนักงานประเมินมีสิทธิยื่นคำร้องต่อศาล ให้ออกคำสั่งบังคับให้ผู้ได้รับหนังสือแจ้งความปฏิบัติตาม

ในกรณีที่รัฐบาลเป็นผู้จ่ายเงินได้พึงประเมินตามมาตรา ๔๐ (๑) และ (๗) ให้เป็นหน้าที่ของเจ้าพนักงานกระทรวงการคลังผู้จ่ายเงินได้ ที่จะตรวจสอบให้แน่ว่า จำนวนเงินภาษีที่จะต้องหักตามมาตรา ๕๐ นั้น ได้คำนวณและจดมาไว้ในฎีกาเบิกเงินแล้ว และให้เป็นหน้าที่ที่จะหักเงินจำนวนนั้นก่อนจ่าย แต่ถ้ามิได้มีการตั้งฎีกาเบิกเงิน ก็ให้เจ้าพนักงานผู้จ่ายเงินปฏิบัติการตามมาตรา ๕๐ มาตรา ๕๒ และมาตรา ๕๙ โดยอนุโลม

บุคคลทุกคน เว้นแต่ผู้ที่ยังไม่บรรลุนิติภาวะ หรือผู้ที่ศาลสั่งให้เป็นคนไร้ความสามารถ หรือเสมือนไร้ความสามารถ ถ้ามีเงินได้พึงประเมินในปีภาษีที่ล่วงมาแล้วเป็นจำนวนเกินกว่า ๑,๒๐๐๔,๘๐๐ บาท ให้ยื่นรายการเกี่ยวกับเงินได้พึงประเมินที่ตนได้รับในระหว่างปีภาษีที่ล่วงมาแล้ว พร้อมทั้งข้อความอื่น ๆ ภายในเดือนกุมภาพันธ์ทุก ๆ ปี ตามแบบที่อธิบดีกำหนด ต่อเจ้าพนักงานซึ่งรัฐมนตรีแต่งตั้งภายในเดือนกุมภาพันธ์ทุก ๆ ปี ในกรณีที่คณะบุคคลซึ่งมิใช่นิติบุคคลประกอบกิจการเป็นหุ้นส่วน ได้รับเงินได้พึงประเมิน นอกจากบุคคลซึ่งเป็นหุ้นส่วนต้องยื่นรายการดังกล่าวแล้ว ให้คณะบุคคลนั้นยื่นรายการตามแบบที่อธิบดีกำหนด แสดงรายการเกี่ยวกับหุ้นส่วนและข้อความอื่นอันควรแก่เรื่องต่อเจ้าพนักงานซึ่งรัฐมนตรีแต่งตั้งภายในเดือนกุมภาพันธ์ทุก ๆ ปี ต่อเจ้าพนักงานซึ่งรัฐมนตรีแต่งตั้งด้วย

ถ้าผู้มีเงินได้พึงประเมินในปีภาษีที่ล่วงมาแล้ว เป็นจำนวนเกินกว่า ๑,๒๐๐๔,๘๐๐ บาท เป็นผู้ยังไม่บรรลุนิติภาวะ ผู้ที่ศาลสั่งให้เป็นคนไร้ความสามารถ หรือเสมือนไร้ความสามารถ หรือเป็นผู้อยู่ในต่างประเทศ ให้เป็นหน้าที่ของผู้แทนโดยชอบธรรม ผู้อนุบาล ผู้พิทักษ์ หรือผู้อนุบาล จัดการกิจการอันก่อให้เกิดเงินได้พึงประเมินนั้น แล้วแต่กรณี ต้องปฏิบัติตามความในมาตรา ๕๖ และเป็นตัวแทนในการชำระภาษี

ถ้าผู้มีเงินได้พึงประเมินในปีภาษีที่ล่วงมาแล้วเป็นจำนวนเกินกว่า ๑,๒๐๐๔,๘๐๐ บาท ถึงแก่ความตายเสียก่อนที่ผู้นั้นได้ปฏิบัติตามความในมาตรา ๕๖ หรือก่อนที่ผู้แทนโดยชอบธรรม ผู้พิทักษ์อนุบาล หรือผู้อนุบาลพิทักษ์ ได้ปฏิบัติตามความในมาตรา ๕๗ ให้เป็นหน้าที่ของผู้จัดการมรดกหรือของทายาท หรือผู้อื่นที่ครอบครองทรัพย์มรดก แล้วแต่กรณี ปฏิบัติแทน

ภายในเดือนมกราคม ทุก ๆ ปี (๑) ให้หัวหน้ากรมทุกกรมในส่วนราชการในกระทรวงทบวงกรมและหัวหน้าสาขาส่วนราชการตามท้องที่ยื่นรายการตามแบบที่อธิบดีกำหนดไปยังเจ้าพนักงานประเมิน แสดงรายการจ่ายเงินได้พึงประเมินตามมาตรา ๔๐ (๑) และ (๗) แต่ถ้าอธิบดีเห็นสมควรจะยกเว้นไม่ให้ต้องปฏิบัติก็ได้ (๒) ให้บุคคล ห้างหุ้นส่วน บริษัท สมาคม หรือคณะบุคคลอื่นผู้มีหน้าที่หักภาษีเงินได้ตามมาตรา ๕๐ ยื่นรายการตามแบบที่อธิบดีกำหนดไปยังต่อเจ้าพนักงานประเมิน แสดงรายการเกี่ยวกับเงินได้พึงประเมินตามมาตรา ๔๐ (๑) (๒) (๔) และ (๔)๗)”

เงินได้ได้ที่ต้องเสียภาษีตามความในส่วนนี้ คือ (๑) ดอกเบี้ยที่จ่ายเป็นดอกเบี้ยหุ้นกู้ ดอกเบี้ยพันธบัตร หรือดอกเบี้ยเงินกู้อันมีลักษณะเป็นเงินทุน กำไรสุทธิซึ่งได้จากกิจการหรือเนื่องจากกิจการที่กระทำในรอบระยะเวลาบัญชี และรอบระยะเวลาบัญชีดังกล่าว ให้มีกำหนดสิบสองเดือน เว้นแต่ในกรณีดังต่อไปนี้ จะน้อยกว่าสิบสองเดือนก็ได้ คือ (๒) เงินปันผล หรือเงินส่วนแบ่งของกำไรที่จ่าย เงินโบนัสที่จ่ายแก่ผู้ถือหุ้น รวมทั้งเงินลดทุนซึ่งจ่ายหรือเงินเพิ่มทุน ซึ่งตั้งจากกำไรที่ได้มา หรือเงินรายได้ที่กันไว้ของก) บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลเริ่มตั้งใหม่ จะถือวันเริ่มตั้งถึงวันหนึ่งวันใดเป็นรอบระยะเวลาบัญชีแรกก็ได้ (๓) ผลประโยชน์ที่ได้จากการยุบข) บริษัท หรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลไปควบเข้ากันกับอาจยื่นคำร้องต่ออธิบดี ขอเปลี่ยนวันสุดท้ายของรอบระยะเวลาบัญชี ในกรณีเช่นว่านี้ ให้อธิบดีมีอำนาจสั่งอนุญาตหรือไม่อนุญาตสุดแต่จะเห็นสมควร คำสั่งเช่นว่านั้น ต้องแจ้งให้บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลอื่น หรือการรับช่วงกัน หรือการเลิก ซึ่งตีราคาเป็นเงินได้เกินกว่าเงินทุนผู้ยื่นคำร้องทราบภายในเวลาอันสมควร

การคำนวณกำไรสุทธิเพื่อคำนวณภาษีในส่วนนี้ ให้เป็นไปตามเงื่อนไข ดังต่อไปนี้ (๑) รายการที่ระบุไว้ในมาตรา ๖๕ ตรี ไม่ให้ถือเป็นรายจ่าย (๒) ค่าสึกหรอและค่าเสื่อมราคา ให้หักได้ไม่เกินกว่าอัตราซึ่งกำหนดในพระราชกฤษฎีกา (๓) ราคาสินค้าคงเหลือเมื่อวันสุดท้ายของรอบระยะเวลาบัญชี ให้คำนวณตามราคาทุนหรือราคาตลาด แล้วแต่อย่างใดจะน้อยกว่า และให้ถือราคานี้เป็นราคาสินค้าคงเหลือยกมาสำหรับรอบระยะเวลาบัญชีใหม่ด้วย (๔) ราคาทรัพย์สินอื่นนอกจาก (๓) ให้ถือตามราคาในวันสุดท้ายของรอบระยะเวลาบัญชีก่อนวันใช้บังคับบทบัญญัติในส่วนนี้ ถ้าได้ทรัพย์สินหลังจากนั้น ให้ถือตามราคาที่พึงซื้อทรัพย์สินนั้นได้ตามปกติ และห้ามมิให้ตีราคาเพิ่มขึ้น เว้นแต่ในกรณีที่แม้จะมิได้มีการตีราคาเพิ่มขึ้น ก็ยังมีกำไรสุทธิอยู่ (๕) ในกรณีโอนทรัพย์สินใด ๆ โดยมีค่าตอบแทนต่ำกว่าราคาตลาดโดยไม่มีเหตุผลสมควร หรือโดยไม่มีค่าตอบแทน เจ้าพนักงานประเมินอาจประเมินราคาทรัพย์สินนั้นตามราคาตลาดได้ (๖) การจำหน่ายหนี้สูญจากบัญชีลูกหนี้จะกระทำได้ต่อเมื่อได้ปฏิบัติการโดยสมควร เพื่อให้ได้รับชำระหนี้แล้วเว้นแต่ตามพฤติการณ์ไม่อาจปฏิบัติการเช่นว่านั้นได้โดยสมควร แต่ถ้าได้รับชำระหนี้ในรอบระยะเวลาบัญชีใด ให้นำมาคำนวณเป็นรายได้ในรอบระยะเวลาบัญชีนั้น หนี้สูญรายใดได้นำมาคำนวณเป็นรายได้แล้ว หากได้รับชำระในภายหลัง ก็มิให้นำมาคำนวณเป็นรายได้อีก (๗) เงินตรา ทรัพย์สิน และหนี้สินซึ่งมีค่า หรือราคาเป็นเงินตราต่างประเทศ ให้คำนวณค่าหรือราคาเป็นเงินตราไทยตามส่วนเฉลี่ยของอัตราที่ธนาคารพาณิชย์รับซื้อเงินตราต่างประเทศครั้งหลังที่สุดแห่งวันทำการสุดท้ายของรอบระยะเวลาบัญชี หรือราคาทุนแล้วแต่อย่างใดจะน้อยกว่า

รายการต่อไปนี้ไม่ให้ถือเป็นรายจ่ายในการคำนวณกำไรสุทธิ (๑) เงินสำรองต่าง ๆ นอกจาก (ก) เงินสำรองจากเบี้ยประกันภัยเพื่อสมทบทุนประกันภัยของบริษัทประกันชีวิต เฉพาะส่วนที่กันไว้ก่อนคำนวณกำไร แต่ต้องไม่เกินร้อยละ ๗๕ ของจำนวนเบี้ยประกันที่ได้รับในรอบระยะเวลาบัญชี (ข) เงินสำรองจากเบี้ยประกันภัยเพื่อสมทบทุนประกันภัยของบริษัทประกันภัยอื่น ๆ เฉพาะส่วนที่กันไว้ก่อนคำนวณกำไร แต่ต้องไม่เกินร้อยละ ๓๐ ของจำนวนเบี้ยประกันที่ได้รับในรอบระยะเวลาบัญชี (๒) เงินกองทุน เว้นแต่กองทุนสำรองเลี้ยงชีพซึ่งบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลที่กระทำกิจการในประเทศไทยได้จ่ายสมทบและจัดสรรไว้เพื่อประโยชน์แก่ลูกจ้างโดยเฉพาะ เงินกองทุนสำรองเลี้ยงชีพนี้ ให้หักเป็นค่าใช้จ่ายได้ในรอบระยะเวลาบัญชีที่จ่ายแก่ลูกจ้างโดยเด็ดขาดในจำนวนที่เกินร้อยละ ๑๐ ของเงินเดือนทั้งหมดของผู้รับ ซึ่งบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลนั้นถือเป็นหลักคำนวณเงินสมทบกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ (๓) รายจ่ายอันมีลักษณะเป็นการส่วนตัว การให้โดยเสน่หา หรือการกุศล เว้นแต่การกุศลสาธารณะในส่วนที่ไม่เกินร้อยละ ๑ ของกำไรสุทธิ (๔) ค่ารับรองหรือค่าบริการในส่วนที่เกินสมควร (๕) รายจ่ายอันมีลักษณะเป็นการลงทุน หรือรายจ่ายในการต่อเติม เปลี่ยนแปลง ขยายออก หรือทำให้ดีขึ้นซึ่งทรัพย์สิน แต่ไม่ใช้เป็นการซ่อมแซมให้คงสภาพเดิม (๖) ภาษีเงินได้ของบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคล (๗) การถอนเงินโดยปราศจากค่าตอบแทนของผู้เป็นหุ้นส่วนในห้างหุ้นส่วนนิติบุคคล (๘) เงินเดือนของผู้ถือหุ้นหรือผู้เป็นหุ้นส่วนเฉพาะส่วนที่จ่ายเกินสมควร (๙) รายจ่ายซึ่งกำหนดขึ้นเองโดยไม่มีการจ่ายจริง หรือรายจ่ายซึ่งควรจะได้จ่ายในรอบระยะเวลาบัญชีอื่น เว้นแต่ในกรณีที่ไม่สามารถจะลงจ่ายในรอบระยะเวลาบัญชีใด ก็อาจลงจ่ายในรอบระยะเวลาบัญชีที่ถัดไปได้ (๑๐) ค่าตอบแทนแก่ทรัพย์สินซึ่งบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลเป็นเจ้าของเองและใช้เอง (๑๑) ดอกเบี้ยที่คิดให้สำหรับเงินทุน เงินสำรองต่าง ๆ หรือเงินกองทุนของตนเอง (๑๒) ผลขาดทุนของรอบระยะเวลาบัญชีก่อน ๆ เฉพาะส่วนที่มีเงินสำรองหรือกำไรยกมาที่จะชดเชย หรือผลเสียหายอันอาจได้กลับคืนเนื่องจากการประกันหรือสัญญาคุ้มกันใด ๆ (๑๓) รายจ่าย ซึ่งมิใช่รายจ่ายเพื่อหากำไร หรือเพื่อกิจการโดยเฉพาะ (๑๔) รายจ่ายซึ่งมิใช่รายจ่ายเพื่อกิจการในประเทศไทยโดยเฉพาะ (๑๕) ค่าซื้อทรัพย์สินและรายจ่ายเกี่ยวกับการซื้อหรือขายทรัพย์สินในส่วนที่เกินปกติโดยไม่มีเหตุผลอันสมควร (๑๖) ค่าของทรัพยากรธรรมชาติที่สูญหรือสิ้นไปเนื่องจากกิจการที่ทำ (๑๗) ค่าของทรัพย์สินนอกจากสินค้าที่ตีราคาต่ำลง ทั้งนี้ ภายใต้บังคับมาตรา ๖๕ ทวิ (๑๘) รายจ่ายที่มีลักษณะเช่นเดียวกับที่ระบุไว้ใน (๑) ถึง (๑๗) ตามที่จะได้กำหนดในพระราชกฤษฎีกา

บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลที่ตั้งขึ้นตามกฎหมายสยามไทย หรือที่ตั้งขึ้นตามกฎหมายของต่างประเทศและกระทำกิจการในสยามประเทศไทย ต้องเสียภาษีในจำนวนเงินได้ตามบทบัญญัติในส่วนนี้ บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลที่ตั้งขึ้นตามกฎหมายของต่างประเทศและกระทำกิจการในที่อื่น ๆ รวมทั้งในประเทศไทย ให้เสียภาษีในกำไรสุทธิจากกิจการหรือเนื่องจากกิจการที่ได้กระทำในประเทศไทยในรอบระยะเวลาบัญชี และการคำนวณกำไรสุทธิให้ปฏิบัติเช่นเดียวกับมาตรา ๖๕ และมาตรา ๖๕ ทวิ แต่ถ้าไม่สามารถจะคำนวณกำไรสุทธิดังกล่าวแล้วได้ ให้นำบทบัญญัติว่าด้วยการประเมินภาษีตามมาตรา ๗๑ (๑) มาใช้บังคับโดยอนุโลม

บริษัทหรือหุ้นส่วนนิติบุคคลที่ตั้งขึ้นตามกฎหมายของต่างประเทศและกระทำกิจการในที่อื่น ๆ รวมทั้งสยาม ให้เทียบยอดการเสียภาษีตามความในส่วนนี้ ให้เสียตามอัตราที่กำหนดไว้ในบัญชีอัตราภาษีเงินได้ก่อนหักรายจ่ายท้ายหมวดนี้ เว้นแต่ในกรณีที่บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลนั้นได้จากกิจการในสยาม กับยอดเงินได้ก่อนหักรายจ่ายทั้งหมด เมื่อเทียบเป็นส่วนเท่าใด ให้คำนวณเงินได้ต้องตามมาตรา ๖๖ วรรคสอง กระทำกิจการขนส่งผ่านประเทศต่าง ๆ ให้เสียภาษีตามส่วนนั้น แต่ในกรณีเฉพาะกิจการขนส่งตามเกณฑ์ ดังต่อไปนี้ เงินที่นำมาเทียบส่วนนั้น แทนที่จะใช้เงินได้ก่อนหักรายจ่าย ให้ใช้เงินต่อไปนี้เทียบกันตามกรณี คือ (๑) ถ้าบริษัทหรือหุ้นส่วนนิติบุคคลเป็นธนาคารรับฝากเงินหรือรับฝากและแลกเงินให้ใช้เทียบยอดเงินฝากในบัญชีกระแสรายวัน และเงินฝากประจำในประเทศไทยกับยอดเงินฝากทั้งสิ้นในประเภทดังกล่าวแล้วของธนาคารในวันเปิดบัญชีของระยะบัญชี ๑๒ เดือน ที่สิ้นสุดในครั้งหลังที่สุดในกรณีรับขนคนโดยสาร ให้เสียภาษีในอัตราร้อยละ ๑ ของค่าโดยสาร ค่าธรรมเนียม และประโยชน์อื่นใดที่เรียกเก็บในประเทศไทยก่อนหักรายจ่ายเงินได้ต้องเสียภาษี แต่อย่างน้อยจำนวนเงินภาษีที่ต้องเสียต้องไม่ต่ำกว่า๓,๐๐๐ บาทใด ๆ เนื่องในการรับขนคนโดยสารนั้น ถ้าบริษัทหรือหุ้นส่วนนิติบุคคลเป็นธนาคารแลกเงินโดยเฉพาะให้ใช้เทียบยอดเงินของกิจการแลกเงิน (๒) ถ้าเป็นบริษัทหรือหุ้นส่วนนิติบุคคลประกอบกิจการเครดิตฟองซิเอร์ ให้ใช้เทียบยอดเงินให้กู้โดยมีอสังหาริมทรัพย์เป็นประกันและลงทุนหากำไรในอสังหาริมทรัพย์ซึ่งค้างบัญชีในวันปิดบัญชีของระยะบัญชี ๑๒ เดือนที่สิ้นสุดลงในครั้งหลังที่สุดก่อนจ่ายเงินได้ต้อง(๒) ในกรณีรับขนของ ให้เสียภาษี (๓) ถ้าเป็นบริษัทหรือหุ้นส่วนนิติบุคคลประกอบกิจการออมสิน ให้ใช้เทียบยอดเงินที่ยังค้างบัญชีเป็นเครดิตของผู้ส่งในวันปิดบัญชีของระยะบัญชี ๑๒ เดือนที่สิ้นสุดลงในครั้งหลังที่สุดในอัตราร้อยละ ๑ ของค่าระวาง ค่าธรรมเนียม และประโยชน์อื่นใดที่เรียกเก็บไม่ว่าในหรือนอกประเทศไทยก่อนหักรายจ่ายเงินได้ต้องเสียภาษี (๔) ถ้าเป็นบริษัทหรือหุ้นส่วนนิติบุคคลประกอบกิจการประกันภัย ให้ใช้เทียบยอดเงินเบี้ยประกันภัยที่เก็บได้ใด ๆ เนื่องในการรับขนของออกจากประเทศไทยนั้น

การเสียภาษีตามความในส่วนนี้ ให้ให้บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลเสียในอัตราร้อยละ ๒๐ แห่งยอดเงินได้ตามมาตรา ๖๕ ณ ที่ว่าการอำเภอภาษีภายใน ๙๐ หนึ่งร้อยห้าสิบวันนับแต่วันที่ที่ประชุมใหญ่อนุมัติสุดท้ายของรอบระยะเวลาบัญชีและงบดุลย์ ส่วนในกรณีที่ไม่มีการประชุมใหญ่ให้เสีย พร้อมกับยื่นรายการซึ่งจำเป็นต้องใช้ในการคำนวณภาษีภายใน ๑๒๐ วัน นับแต่วันสุดท้ายของระยะเวลาบัญชี ๑๒ เดือน เกี่ยวกับจำนวนกำไรสุทธิและจำนวนเงินภาษีที่ต้องเสียต่ออำเภอตามแบบที่อธิบดีกำหนด ความในมาตรา ๒๒ มิให้ใช้บังคับในกรณีแสดงรายการไม่ถูกต้องตามความจริงหรือไม่บริบูรณ์เพราะการหักรายจ่ายไม่เป็นไปตามมาตรา ๖๕ ทวิ

เพื่อประโยชน์ในการคำนวณภาษี ให้บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลจัดทำบัญชีงบดุลย์ บัญชีทำการและบัญชีกำไรขาดทุนในรอบระยะเวลาบัญชีตามมาตรา ๖๕ บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลตามมาตรา ๖๖ วรรคสอง ซึ่งกระทำกิจการขนส่งผ่านประเทศต่าง ๆ ให้ทำบัญชีรายรับก่อนหักรายจ่ายเกี่ยวกับค่าโดยสาร ค่าระวาง ค่าธรรมเนียมและประโยชน์อื่นใด อันต้องเสียภาษีแทนบัญชีงบดุล บัญชีทำการ และบัญชีกำไรขาดทุนในรอบระยะเวลาบัญชีเฉพาะกิจการขนส่งดังกล่าวแล้ว

ภายใน ๙๐ หนึ่งร้อยห้าสิบวันนับแต่วันที่ที่ประชุมใหญ่อนุมัติบัญชีและงบดุลทุกปี หรือในกรณีที่ไม่มีการประชุมใหญ่ภายใน ๑๒๐ วันนับแต่วันสุดท้ายของรอบระยะเวลาบัญชี ๑๒ เดือน ให้บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลยื่นรายการซึ่งจำเป็นต้องใช้ในการคำนวณภาษีตามมาตรา ๖๕ และมาตรา ๖๕ ทวิ มาตรา ๖๖ และ มาตรา ๖๗ เกี่ยวกับรายรับ กำไรสุทธิ และรายการอื่น ๆ ต่อเจ้าพนักงานประเมินตามแบบที่อธิบดีกำหนดแสดงรายการเกี่ยวกับเงินได้ต้องเสียภาษีตามมาตรา ๖๕ และยอดเงินต่าง ๆ ตามมาตรา ๖๗พร้อมด้วยบัญชีงบดุลย์ บัญชีทำการ และบัญชีกำไรขาดทุน หรือบัญชีรายรับ ก่อนหักรายจ่ายในรอบระยะเวลาบัญชีที่กล่าว แล้วแต่กรณี ถ้าบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลไม่สามารถยื่นรายการดังกล่าวในวรรคก่อน และได้ยื่นคำร้องต่ออธิบดีก่อนครบกำหนดไม่น้อยกว่าสิบวัน เมื่ออธิบดีพิจารณาเห็นสมควรจะสั่งให้ขยายระยะเวลาออกไปได้อีกไม่เกินสามสิบวัน

พร้อมกับการชำระเงินภาษีตามความในถ้าบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลที่ตั้งขึ้นตามกฎหมายของต่างประเทศมิได้ประกอบกิจการในประเทศไทย แต่ได้รับเงินได้พึงประเมินตามมาตรา ๖๘ ๔๐ (๔) ที่จ่ายในประเทศไทย ให้บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลยื่นรายการต่ออำเภอตามแบบที่อธิบดีกำหนด แสดงรายการเกี่ยวกับจำนวนนั้นเสียภาษีโดยวิธีให้ผู้จ่ายเงินหักเงินภาษีจากเงินที่จ่ายในอัตราร้อยละ ๒๐ นำส่ง ณ ที่ว่าการอำเภอภายในเจ็ดวันนับแต่วันที่จ่ายเงินภาษีและเงินได้ต้องเสียภาษี และในการนี้ให้นำบทบัญญัติมาตรา ๕๔ มาใช้บังคับโดยอนุโลม

เมื่อได้รับคำสั่งอธิบดี ให้ภายในหนึ่งร้อยห้าสิบวัน นับแต่วันสุดท้ายของระยะเวลาบัญชี (๑) บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลใดไม่ยื่นรายการต่อเจ้าพนักงานประเมินตามแบบที่อธิบดีซึ่งจำเป็นต้องใช้ในการคำนวณภาษีตามบทบัญญัติในส่วนนี้ หรือมิได้ทำบัญชี หรือทำไม่ครบตามที่กำหนด แสดงนามและสำนักที่อยู่ของผู้ถือหุ้น หุ้นกู้ พันธบัตร ไว้ในมาตรา ๑๗ และมาตรา ๖๘ ทวิ หรือไม่นำบัญชีมาให้เจ้าพนักงานประเมินทำการไต่สวนตามมาตรา ๑๙ หรือมาตรา ๒๓ เจ้าพนักงานประเมินมีอำนาจประเมินภาษีในอัตราร้อยละ ๒ ของยอดรายรับก่อนหักรายจ่ายใด ๆ หรือยอดขายก่อนหักรายจ่ายใด ๆ ของรอบระยะเวลาบัญชี แล้วแต่อย่างใดจะมากกว่า ถ้ายอดรายรับก่อนหักรายจ่ายหรือผู้ให้กู้ และจำนวนเงินปันผล เงินโบนัส เงินดอกเบี้ย เงินส่วนแบ่งผลกำไร เงินที่จ่ายในการลดทุน ยอดขายก่อนหักรายจ่ายดังกล่าวไม่ปรากฏ เจ้าพนักงานประเมินมีอำนาจประเมินโดยอาศัยเทียบเคียงกับยอดในรอบระยะเวลาบัญชีก่อนนั้นขึ้นไป ถ้ายอดในรอบระยะเวลาบัญชีก่อนไม่ปรากฏให้ประเมินได้ตามที่เห็นสมควร (๒) บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลใดมิได้ลงรายการหรือลงรายการไม่ครบถ้วน หรือไม่ตรงความจริงในบัญชีตามที่กำหนดไว้ในมาตรา ๑๗ และมาตรา ๖๘ ทวิ เป็นเหตุให้ไม่ต้องเสียภาษีหรือเสียภาษีน้อยลง เจ้าพนักงานประเมินมีอำนาจประเมินภาษีที่ขาดตามอัตราภาษีในมาตรา ๖๗ และอาจสั่งให้ผู้ต้องเสียภาษีเสียเงินเพิ่มทุน ขึ้นอีก ๒ เท่าของจำนวนภาษีที่ขาดก็ได้ (๓) บริษัทหรือการยกเลิกห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลใดมิได้ปฏิบัติตามคำสั่งของอธิบดีซึ่งสั่งตามมาตรา ๑๗ เจ้าพนักงานประเมินมีอำนาจสั่งให้บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลจ่ายนั้นปฏิบัติตามคำสั่งของอธิบดีให้เสร็จภายในสามสิบวัน นับแต่วันได้รับคำสั่งของเจ้าพนักงานประเมิน หรือต้องจ่ายสั่งให้จัดบุคคลมาปฏิบัติตามคำสั่งของอธิบดี ณ สำนักงานของเจ้าพนักงานประเมินให้เสร็จภายในกำหนดเวลาดังกล่าวแล้วก็ได้ ถ้าบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลดังกล่าวไม่ปฏิบัติตามหรือปฏิบัติไม่ครบถ้วน เจ้าพนักงานประเมินมีอำนาจประเมินภาษีในอัตราและตามวิธีการดังที่กล่าวใน (๑) บทบัญญัติมาตรานี้ไม่เป็นการเสื่อมสิทธิที่เจ้าพนักงานประเมินจะประเมินให้เสียภาษีตามบทบัญญัติในมาตราอื่น ในกรณีการประเมินตามความในมาตรานี้ จะอุทธรณ์การประเมินก็ได้

ในกรณีที่บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลเลิกจากกัน และมีเงินภาษีต้องเสีย กัน ให้ผู้ชำระบัญชี ผู้จัดการ และกรรมการเป็นผู้และผู้จัดการมีหน้าที่ร่วมกันต้องแจ้งให้เจ้าพนักงานประเมินทราบการเลิกของบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลนั้นภายใน ๑๕ วัน สิบห้าวันนับแต่วันที่เจ้าพนักงานรับจดทะเบียนเลิกกัน ถ้าบุคคลดังกล่าวแล้วไม่ปฏิบัติตามนี้ อาจต้องรับผิด เจ้าพนักงานประเมินอาจสั่งให้บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลนั้นเสียเงินภาษีเพิ่มขึ้นอีกหนึ่ง ๑ เท่าของจำนวนภาษีที่ต้องเสีย เงินนี้ให้ถือเป็นค่าภาษี ในกรณีที่บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลเลิกกันดังกล่าวแล้วและมีเงิน เพื่อประโยชน์ในการคำนวณภาษีต้องเสีย ให้ผู้ชำระ ให้ถือว่าวันที่เจ้าพนักงานรับจดทะเบียนเลิกเป็นวันสุดท้ายของรอบระยะเวลาบัญชี ผู้จัดการ และกรรมการเป็นผู้ให้ผู้ชำระบัญชีและผู้จัดการมีหน้าที่และความรับผิดร่วมกัน ต้องในการยื่นรายการและเสียภาษีตามแบบและภายในกำหนดเวลาที่กำหนดไว้ในมาตรา ๖๘ และมาตรา ๖๙ โดยอนุโลม ถ้าผู้ชำระเงินบัญชีและผู้จัดการไม่สามารถยื่นรายการและเสียภาษีตามบทบัญญัติในส่วนนี้ภายใน ๗ ภายในกำหนดเวลาตามความในวรรคก่อนได้ และได้ยื่นคำร้องต่ออธิบดีภายในสามสิบวัน นับแต่วันที่เจ้าพนักงานรับจดทะเบียนเลิก เมื่ออธิบดีพิจารณาเห็นสมควรจะสั่งให้ขยายระยะเวลาออกไปอีกก็ได้ เฉพาะกรณีที่มีการชำระบัญชีเสร็จ อธิบดีจะสั่งให้ขยายรอบระยะเวลาบัญชีออกไปอีกด้วยก็ได้ ในกรณีที่ห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลเลิกกันโดยไม่มีการชำระบัญชี ให้ผู้จัดการหุ้นส่วนนิติบุคคลมีหน้าที่และความรับผิดชอบเช่นเดียวกับผู้ชำระบัญชี ร่วมกับผู้เป็นหุ้นส่วนซึ่งมีอำนาจจัดการตามที่บัญญัติไว้ในสามวรรคก่อน

ในกรณีที่บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลยุบไปควบเข้ากันกับบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลอื่น เพื่อประโยชน์ในการคำนวณภาษี ให้ถือว่า แต่ละบริษัทหรือรับช่วงกัน และมีภาษีต้องเสีย ห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลซึ่งควบเข้ากันนั้นได้เลิกกัน และให้บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลใหม่อันได้ควบเข้ากันหรือรับช่วงมีหน้าที่และความรับผิดในการยื่นรายการและเสียภาษีแทนแต่ละบริษัท หรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลซึ่งให้ถือว่าเลิกกันนั้น เป็นผู้ในกรณีดังกล่าวนี้ให้นำบทบัญญัติมาตรา ๗๒ มาใช้บังคับโดยอนุโลมและสำหรับกรณีบริษัทนิติบุคคล ให้กรรมการของบริษัทนิติบุคคลที่ตั้งขึ้นใหม่มีหน้าที่ต้องเสียภาษีตามบทบัญญัติในส่วนนี้และความรับผิดเช่นเดียวกับผู้ชำระบัญชีตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา ๗๒

บริษัทหรือหุ้นส่วนนิติบุคคลใดประกอบกิจการวิชาชีพอิสระซึ่งตามกฎหมายหรือว่าโดยสภาพย่อมเป็นกิจการที่จะพึงทำได้แต่โดยบุคคลธรรมดาผู้รู้วิชานั้น ในกรณีที่บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลนั้นต้องยื่นรายการแสดงข้อความเกี่ยวกับเงินได้พึงประเมินเลิกกันตามมาตรา ๔๐ (๖) ที่๗๒ หรือควบเข้ากันกับบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลนั้นได้รับทั้งสิ้น แล้วให้เรียกเก็บอื่นตามมาตรา ๗๓ การคำนวณกำไรสุทธิเพื่อคำนวณภาษีจากบริษัทหรือหุ้นส่วนนิติบุคคลนั้น โดยยอมให้หักค่าใช้จ่ายตาม ให้เป็นไปตามวิธีการในมาตรา ๔๔ โดยอนุโลม และคิดภาษีตามอัตราที่เก็บจากบุคคลธรรมดา๖๕ มาตรา ๖๕ ทวิ และมาตรา ๖๖ เว้นแต่ราคาทรัพย์สินให้ตีราคาตามราคาตลาดในวันเลิกหรือควบเข้ากันนั้น ในกรณีที่บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลดังกล่าวมาในวรรคก่อน ให้ยกเว้นไม่ต้องเสียภาษีเมื่อจ่ายประกอบกิจการประกันภัยให้นำเงินได้ตามสำรองตาม (ก) และ (ข) ของมาตรา ๖๕ แต่ถ้าตรี (๑) ที่ยอมให้หักได้นั้นมารวมคำนวณเป็นรายได้ด้วย บทบัญญัติมาตรานี้ไม่ใช้บังคับแก่บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลนั้นได้ประกอบตามมาตรา ๖๖ วรรคสอง ซึ่งกระทำกิจการอย่างอื่นนอกจากวิชาชีพอิสระด้วย ก็ไม่ได้รับการยกเว้นตามที่กล่าวมานี้ขนส่งผ่านประเทศต่าง ๆ

ในกรณีที่บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลมีผู้ถือหุ้นอย่างเดียวกับที่กล่าวในมาตรา ๔๙ ทวิ ให้ถือว่าบริษัทใดประกอบกิจการวิชาชีพอิสระ ซึ่งตามกฎหมายหรือหุ้นส่วนนิติบุคคลนั้น โดยสภาพย่อมเป็นหุ้นส่วนมิใช่นิติบุคคลตั้งแต่วันเริ่มต้นแห่งระยะบัญชีในปี ๒๔๘๙ ของบริษัทหรือหุ้นส่วนนิติบุคคลกิจการที่จะพึงทำได้แต่โดยบุคคลธรรมดาผู้รู้วิชาชีพเช่นว่านั้น ๆ เป็นต้นไป บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลที่กล่าว นับแต่วันที่ให้ถือเป็นหุ้นส่วนมิใช่นิติบุคคลนั้น ไม่ต้องเสียภาษีตามส่วนนี้ แต่ให้เสียภาษีโดยนำตามบทบัญญัติส่วน ๒ ว่าด้วยการเก็บภาษีจากบุคคลธรรมดามาใช้บังคับ ซึ่งประกอบวิชาชีพอิสระ เสมือนว่าบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลใด เว้นแต่ที่กล่าวในวรรคต้น ถ้าไม่นั้นเป็นบุคคลธรรมดาแต่ผู้เดียว โดยยอมให้หักเฉพาะค่าใช้จ่ายเงินได้ตามมาตรา ๖๕ หรือจ่ายน้อยกว่าร้อยละ ๕ ของเงินทุนในปีใด ให้เจ้าพนักงานประเมินมีอำนาจตรวจสอบบัญชีเพื่อทราบว่ามีกำไรหรือขาดทุนประการใด ถ้าปรากฏว่ามีกำไรสุทธิเกินกว่าร้อยละ ๑๒ ของเงินทุน ให้อธิบดีมีอำนาจสั่งให้๔๔ แต่ถ้าบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลนั้นได้ประกอบกิจการอย่างอื่นนอกจากวิชาชีพอิสระด้วย ก็ให้เสียภาษีตามอัตราที่กำหนดไว้ในส่วนนี้จากเงินกำไรนั้นทั้งหมด ในการตรวจสอบเพื่อทราบว่ามีกำไรหรือขาดทุนนั้นรายจ่ายต้องอยู่ในเกณฑ์ที่สมควร รายจ่ายซึ่งไม่จำเป็นแก่สำหรับการประกอบกิจการให้ถือว่ามิใช่รายจ่าย หากมีข้อโต้เถียงตกลงกันไม่ได้ ให้นำบทกฎหมายที่ว่าด้วยอนุญาโตตุลาการมาใช้บังคับ แต่ค่าใช้จ่ายในการนี้เป็นของบริษัทหรือหุ้นอย่างอื่นตามบทบัญญัติในส่วนนิติบุคคลนั้นทั้งสิ้นนี้

บุคคลใดจะเป็นบุคคลธรรมดาหรือบริษัท หุ้นส่วนนิติบุคคลก็ตาม ที่ประกอบกิจการในสยาม เป็นลูกจ้างหรือทำการแทน หรือมีการติดต่อในกิจการที่ทำกับในกรณีที่บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลที่ตั้งขึ้นตามกฎหมายของต่างประเทศ เป็นเหตุให้บริษัทมีผู้ถือหุ้นหรือผู้เป็นหุ้นส่วนนิติบุคคลนั้นได้รับเงินได้หรือผลกำไรในสยาม ให้ถือว่าอย่างเดียวกับที่กล่าวในมาตรา ๔๙ ทวิ บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลที่ตั้งขึ้นตามกฎหมายของต่างประเทศนั้น ได้ประกอบกิจการในสยาม และถ้าอธิบดีออกหนังสือแจ้งความไปยังบุคคลที่ประกอบกิจการในสยามแสดงให้ทราบว่าได้ถือเอากล่าวไม่ต้องเสียภาษีตามส่วนนี้ แต่ให้เสียภาษีตามบทบัญญัติส่วน ๒ ว่าด้วยการเก็บภาษีจากบุคคลนั้นเป็นตัวแทนของธรรมดา เสมือนว่าบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลที่ตั้งขึ้นตามกฎหมายของต่างประเทศ ให้บุคคลนั้นมีหน้าที่ต้องปฏิบัติการตามบทบัญญัติในส่วนนี้ แต่บุคคลที่ประกอบกิจการในสยามดังกล่าวแล้ว ชอบที่จะเสนอข้อเท็จจริงและหลักฐานต่ออธิบดี แสดงว่าตนไม่ควรต้องรับผิดดังกล่าวข้างต้นได้ เมื่ออธิบดีได้วินิจฉัยเห็นสมควรประการใด และได้สั่งการแล้ว ให้เป็นอันยุติเด็ดขาดเพียงนั้นนั้นเป็นบุคคลธรรมดาแต่ผู้เดียว โดยยอมให้หักเฉพาะค่าใช้จ่ายตามมาตรา ๔๓ มาตรา ๔๕ หรือมาตรา ๔๖ แล้วแต่กรณี

ถ้าบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลที่ซึ่งตั้งขึ้นตามกฎหมายของต่างประเทศ มิได้มีลูกจ้าง หรือผู้ทำการแทน หรือผู้ทำการติดต่อ ในการประกอบกิจการในประเทศไทย แต่ซึ่งเป็นเหตุให้ได้รับเงินได้ที่จ่ายตามความในมาตรา ๖๕ ได้หรือผลกำไรในประเทศไทย ให้ถือว่า บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลนั้นประกอบกิจการในประเทศไทย ให้และให้ถือว่าบุคคลผู้เป็นลูกจ้างหรือผู้ทำการแทน หรือผู้ทำการติดต่อเช่นว่านั้นไม่ว่าจะเป็นบุคคลธรรมดาหรือนิติบุคคล เป็นตัวแทนของบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลซึ่งตั้งขึ้นตามกฎหมายของต่างประเทศ และให้บุคคลนั้นมีหน้าที่และความรับผิดในการยื่นรายการและเสียภาษีโดยวิธีให้ผู้จ่ายเงินตามความในมาตรา ๖๕ หักตามบทบัญญัติในส่วนนี้ เฉพาะที่เกี่ยวกับเงินภาษีจากเงินที่จ่ายในอัตราร้อยละ ๒๐ นำส่ง ณ ที่ว่าการอำเภอภายใน ๗ วันนับแต่วันที่จ่ายเงิน ถ้าผู้จ่ายเงินมิได้หักเงินได้หรือผลกำไรที่กล่าวแล้ว ในกรณีที่กล่าวในวรรคแรก ถ้าบุคคลผู้มีหน้าที่และความรับผิดในการยื่นรายการและเสียภาษีไว้ตามจำนวนที่ถูกต้อง ไม่สามารถจะคำนวณกำไรสุทธิเพื่อเสียภาษีตามบทบัญญัติในส่วนนี้ได้ให้นำบทบัญญัติว่าด้วยการประเมินภาษีตามมาตรา ๕๔ ๗๑ (๑) มาใช้บังคับได้โดยอนุโลม ในกรณีการประเมินตามความในมาตรานี้ จะอุทธรณ์การประเมินก็ได้

ในการไต่สวนบุคคลธรรมดา บริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลตามความในหมวดนี้ โดยการกล่าวหาแจ้งความของบุคคลใด ๆ ไม่ว่าจะเป็นเจ้าพนักงานรัฐบาลหรือมิใช่ก็ตาม และการกล่าวหาแจ้งความนั้น ได้แสดงหลักฐานซึ่งได้มาจากที่อื่นนอกจากหลักฐานทางราชการสรรพากรซึ่งมีอยู่แล้ว เป็นเหตุให้เจ้าพนักงานประเมินทำการประเมินเรียกเก็บภาษี หรือภาษีและเงินเพิ่มไปอีกเท่าใด ให้เจ้าพนักงานผู้รับเงินหักออกร้อยละ ๒๕ เป็นเงินสินบนรางวัลและให้อธิบดีมีอำนาจจ่ายให้แก่บุคคลผู้กล่าวหาแจ้งความและเจ้าพนักงานผู้ตรวจพบ ตามระเบียบที่อธิบดีกำหนดโดยอนุมัติรัฐมนตรี

ในหมวดนี้ เว้นแต่ข้อความจะแสดงให้เห็นเป็นอย่างอื่น “ร้านค้า” หมายความว่า สถานที่ซึ่งใช้ในการประกอบหรือดำเนินกิจการค้า ตามที่จะได้มีพระราชกฤษฎีกากำหนดชนิดแห่งการค้านั้นไว้ ร้านค้าดังกล่าวในวรรคก่อนนั้น หมายความรวมทั้งโรงเรือน ตึกหรือแพ ตลอดจนที่ดินที่ใช้เกี่ยวเนื่องกับโรงเรือน ตึกหรือแพนั้นในการประกอบหรือดำเนินกิจการค้า “โรงโรงอุตสาหกรรม” หมายความว่า โรงสี - ที่ทำการโม่หรือย่อยหิน ที่ทำการขุดแร่หรือโรงอุตสาหกรรมอื่นที่ใช้เครื่องจักรหรือเครื่องกลทำให้เกิดกำลัง หรือแปลงวัตถุดิบให้เป็นรูปอื่น หรือแปลงวัตถุที่ได้แปลงมาแล้วด้วยการฝีมือ หรือด้วยเครื่องจักรหรือเครื่องกล ให้เปลี่ยนสภาพเป็นอย่างอื่น ทั้งนี้ ตามที่จะได้มีพระราชกฤษฎีกากำหนดชนิดแห่งอุตสาหกรรมนั้นไว้ “โรงร้านค้า” หมายความว่า สถานที่ซึ่งใช้ในการประกอบหรือดำเนินกิจการค้าอันมิใช่โรงอุตสาหกรรม ตามที่จะได้มีพระราชกฤษฎีกากำหนดชนิดแห่งการค้านั้นไว้ ร้านค้าดังกล่าวในวรรคก่อน ให้หมายความรวมทั้งที่ดิน โรงเรือน ตึก หรือโรงแพซึ่งใช้เป็นที่ผลิตหรือเก็บสินค้าอันเกี่ยวเนื่องกับกิจการค้า และรวมตลอดถึงบริเวณของโรงเรือน ตึก หรือแพ ที่ใช้หรือมีไว้เพื่อใช้ในการประกอบหรือดำเนินกิจการค้ารวมทั้งการผลิตหรือเก็บสินค้า “โรงค้า” หมายความว่า โรงอุตสาหกรรมหรือร้านค้า หรือทั้งสองอย่างรวมกัน “ค่ารายปี” หมายความว่า จำนวนเงินซึ่งร้านค้าสมควรให้เช่าได้ในปีหนึ่ง ๆ ถ้าร้านค้าใดมีข้อตกลงเรียกเก็บให้ประโยชน์ตอบแทนอย่างอื่นเนื่องในการได้ใช้ร้านค้านอกจากค่าเช่า หรือเรียกเก็บเป็นเช่นเงินกินเปล่า หรือเงินค่าประกันวินาศภัย หรือเรียกเก็บซึ่งผู้ให้เช่าเป็นผู้รับประโยชน์เงินกินเปล่า หรือทรัพย์สินอย่างอื่นเนื่องในการได้ใช้ร้านค้า ก็ให้ถือเอาจำนวนเงินที่เรียกเก็บ จะเอาประโยชน์ตอบแทนอย่างอื่นนั้นมาเป็นเกณฑ์อีกอย่างหนึ่งในการประเมินเงินที่สมควรให้รวมคำนวณเป็นค่ารายปีด้วยก็ได้โดยคิดเฉลี่ยเป็นรายปีตามอายุสัญญาเช่าได้ในปีหนึ่ง ๆ เว้นแต่สัญญาเช่ามีกำหนดเวลาไม่ถึงสามปี หรือมิได้มีกำหนดเวลาไว้ให้คิดเฉลี่ยเป็นสามปี “ปีภาษี” หมายความว่า ปีปฏิทิน “ป้าย” หมายความว่า ป้ายชื่อ ยี่ห้อ หรือเครื่องหมายของโรงค้า ซึ่งแสดงเป็นตัวอักษร หรือเครื่องหมายอย่างอื่น โดยการเขียน แกะ สลัก จารึก หรือทำให้ปรากฏโดยวิธีอื่น ทั้งนี้ ไม่ว่าจะกระทำบนแผ่นกระดาษ แผ่นไม้ แผ่นกระจก กำแพง ผนัง ผ้า หรือวัตถุอื่น ซึ่งแสดงไว้ที่โรงค้า หรือบริเวณใกล้เคียงกับโรงค้า

ผู้ใดประกอบกิจการที่ต้องเสียภาษีตามมาตรา ๗๙ (๒) และได้เปลี่ยนแปลงหรือขยายโรงค้าเป็นเหตุให้ต้องเสียภาษีโรงค้าเพิ่มขึ้นในระหว่าง วันที่ ๑ มกราคม ถึง ๓๐ มิถุนายน ในปีภาษีปีใด ให้ผู้นั้นยื่นรายการเพื่อเสียภาษีเพิ่มเติมต่ออำเภอ ณ ที่ว่าการอำเภอภายในกำหนดหกสิบวันนับแต่วันเปลี่ยนแปลงหรือขยายโรงค้านั้นหรือภายในกำหนดเวลาตามมาตรา ๘๑ และต้องเสียภาษีเต็มอัตราที่กำหนดไว้ในพิกัดอัตราฉบับที่ ๒ และที่ ๓ ท้ายหมวดนี้ ผู้ใดเปลี่ยนแปลงหรือขยายโรงค้าตามความในวรรคก่อนภายหลังวันที่ ๓๐ มิถุนายน ในปีภาษีปีใด ไม่ต้องยื่นรายการเพื่อเสียภาษีเพิ่มเติมในปีนั้น

ในหมวดนี้ เว้นแต่ข้อความจะแสดงให้เห็นเป็นอย่างอื่น “ตราสาร” หมายความว่า เอกสารที่ต้องเสียอากรตามหมวดนี้ “กระดาษ” หมายความตลอดถึงแผ่นหนังฟอกหรือสิ่งอื่น ๆ ซึ่งใช้เขียนตราสาร “แสตมป์” หมายความว่า แสตมป์ปิดทับหรือแสตมป์ดุนบนกระดาษซึ่ง และแสตมป์ดุนบนกระดาษนี้ ให้หมายความรวมถึงแสตมป์พิมพ์ทับบนกระดาษด้วย ทั้งนี้ ตามที่กำหนดลักษณะโดยกฎกระทรวง “กระทำ” เมื่อใช้เกี่ยวกับตราสาร หมายความว่า การลงลายมือชื่อตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ “ปิดแสตมป์” หมายความว่า การปิดแสตมป์ทับกระดาษ หรือการมีแสตมป์ดุนบนกระดาษ “ขีดฆ่า” หมายความว่า การกระทำเพื่อมิให้ใช้แสตมป์ได้อีก โดยในกรณีแสตมป์ปิดทับได้ลงลายมือชื่อ หรือลงชื่อห้างร้านบนแสตมป์ หรือขีดเส้นคร่อมฆ่าแสตมป์ที่ปิดทับกระดาษ และลงวัน เดือน ปีที่กระทำสิ่งเหล่านี้ด้วย ในกรณีแสตมป์ดุนได้เขียนบนตราสารหรือยื่นตราสาร ให้พนักงานเจ้าหน้าที่ประทับแสตมป์ดุนให้แสตมป์ดุนปรากฏอยู่ในด้านหน้าของตราสารนั้น “ปิดแสตมป์บริบูรณ์ ” ในกรณีแสตมป์ปิดทับ หมายความว่าได้เสียอากรโดยปิดแสตมป์ทับกระดาษก่อนกระทำหรือในทันทีที่ทำตราสารเป็นราคาไม่น้อยกว่าอากรที่ต้องเสียและได้ขีดฆ่าแสตมป์นั้นแล้ว ในกรณีแสตมป์ดุน หมายความว่าได้เสียอากรโดยใช้กระดาษมีแสตมป์ดุนเป็นราคาแสตมป์ไม่น้อยกว่าอากรที่ต้องเสียและขีดฆ่าแล้ว หรือโดยยื่นตราสารให้พนักงานเจ้าหน้าที่ประทับแสตมป์ดุนและชำระเงินเป็นจำนวนไม่น้อยกว่าอากรที่ต้องเสียและขีดฆ่าแล้ว “ใบรับ” หมายความว่า (ก) บันทึก หรือหนังสือใด ๆ ที่เป็นหลักฐานแสดงว่าได้รับ ได้รับฝากหรือได้รับชำระเงินหรือตั๋วเงิน หรือ (ข) บันทึก หรือหนังสือใด ๆ ที่เป็นหลักฐานแสดงว่าหนี้หรือสิทธิเรียกร้องได้ชำระหรือปลดให้แล้ว บันทึก หรือหนังสือที่กล่าวนั้นจะมีลายมือชื่อของบุคคลใด ๆ หรือไม่ ไม่สำคัญ “พนักงานเจ้าหน้าที่” หมายความว่า เจ้าพนักงานซึ่งรัฐมนตรีแต่งตั้ง “นายตรวจ” หมายความว่า เจ้าพนักงานซึ่งรัฐมนตรีแต่งตั้ง

ในการออกใบรับ ให้ผู้มีหน้าที่ออกใบรับตามความในมาตรา ๑๐๕ (๒) หรือ (๔) ทำต้นขั้วหรือสำเนาใบรับ และเก็บต้นขั้วหรือสำเนาใบรับเช่นว่านี้ไว้เป็นเวลาไม่น้อยกว่าห้าปี นับแต่วันที่ออกใบรับ ใบรับ ต้นขั้ว หรือสำเนาใบรับตามความในวรรคก่อน อย่างน้อยต้องมีอักษรไทยให้ปรากฏข้อความต่อไปนี้ (๑) ชื่อ หรือยี่ห้อของผู้ออกใบรับ (๒) เลขที่ตามลำดับของใบรับ (๓) วัน เดือน ปี ที่ออกใบรับ (๔) จำนวนเงินที่รับ (๕) ชื่อ หรือยี่ห้อ และที่อยู่ของผู้ซื้อเฉพาะในกรณีการขาย ซึ่งรวมราคาที่ต้องชำระครั้งหนึ่งตั้งแต่ ๕,๐๐๐ บาทขึ้นไป

โดยการตรวจสอบตามมาตรา ๑๒๓ ก็ดี โดยการกล่าวหาแจ้งความของบุคคลใด ๆ ไม่ว่าจะเป็นเจ้าพนักงานรัฐบาลหรือมิใช่ก็ดี ถ้าปรากฏว่าตราสารใดมิได้ปิดแสตมป์บริบูรณ์ หรือมิได้มีการออกใบรับในกรณีที่ต้องออกใบรับตามมาตรา ๑๐๕ หรือมาตรา ๑๐๖ ให้พนักงานเจ้าหน้าที่มีอำนาจเรียกเก็บเงินอากรจนครบ และเงินเพิ่มอากรอีกเป็นจำนวน ๖ เท่าของเงินอากรที่ไม่ได้เสียหรือที่ขาด หรือเป็นเงิน ๒๕ บาท แล้วแต่อย่างใดจะมากกว่า เงินเพิ่มเมื่อเรียกเก็บได้แล้ว ให้หักออกร้อยละ ๒๐๔๐ เป็นเงินสินบนรางวัลเพื่อ และให้อธิบดีมีอำนาจจ่ายให้แก่บุคคลที่ตรวจพบ หรือและบุคคลที่กล่าวหาแจ้งความดังกล่าวในวรรคหนึ่ง ตามระเบียบที่อธิบดีกำหนดโดยอนุมัติรัฐมนตรี

ถ้าฝ่ายที่จะต้องเสียอากรเป็นรัฐบาลสยามหรือ เจ้าพนักงานผู้กระทำงานของรัฐบาลโดยหน้าที่ หรือบุคคลผู้กระทำการในนามของรัฐบาล สภากาชาดไทย หรือเทศบาลอากรเป็นอันไม่ต้องเสีย แต่ข้อยกเว้น ทั้งนี้ มิให้ใช้แก่องค์การของรัฐบาลที่ใช้ทุนหรือทุนหมุนเวียนเพื่อประกอบการพาณิชย์ หรือการพาณิชย์ซึ่งเทศบาลเป็นผู้จัดทำ

เมื่อมีเหตุผลสมควร พนักงานเจ้าหน้าที่หรือนายตรวจ มีอำนาจเข้าไปในสถานที่ทำการค้า หรือสำนักงานใด ๆ ในเวลากลางวันระหว่างอาทิตย์ขึ้นและอาทิตย์ตก และทำการตรวจสอบตราสารว่า ได้ปิดแสตมป์บริบูรณ์แล้วหรือไม่ หรือทำการตรวจสอบเพื่อได้ทราบว่าได้ออกใบรับตามมาตรา ๑๐๕ หรือมาตรา ๑๐๖ หรือทำหรือเก็บต้นขั้วหรือสำเนาใบรับตามมาตรา ๑๐๕ ทวิ หรือไม่ กับมีอำนาจเรียกและยึดตราสาร หรือเอกสาร และออกหมายเรียกตัวผู้มีหน้าที่เสียอากร ผู้ทรงตราสาร หรือผู้ถือเอาประโยชน์แห่งตราสาร และพยานหลักฐานอื่นอันควรแก่เรื่องมาไต่สวนได้ ในการตรวจ พนักงานเจ้าหน้าที่หรือนายตรวจจะต้องพิจารณาอย่าให้เป็นการขัดขวางการดำเนินการตามปกติของร้านค้าหรือสถานที่ทำการค้าจนเกินกว่าความจำเป็นเพื่อประโยชน์ในการตรวจ

ให้อธิบดี โดยอนุมัติรัฐมนตรี มีอำนาจกำหนดวิธีการให้ผู้มีหน้าที่เสียอากรปฏิบัติ เพื่อให้การเสียอากรในหมวดนี้เป็นไปโดยรัดกุม การกำหนดวิธีการเช่นว่านี้ เมื่อได้ประกาศในราชกิจจานุเบกษาแล้ว ให้ผู้มีหน้าที่เสียอากรปฏิบัติตาม

ผู้ใด โดยรู้อยู่แล้ว ไม่อำนวยความสะดวกแก่พนักงานเจ้าหน้าที่ หรือนายตรวจ ในการปฏิบัติตามหน้าที่ หรือโดยรู้อยู่แล้ว หรือจงใจ ไม่ปฏิบัติตามคำเรียก หรือไม่ยอมให้ยึดตราสารหรือเอกสาร หรือไม่ปฏิบัติตามหมายของพนักงานเจ้าหน้าที่ หรือนายตรวจ ซึ่งออกตามมาตรา ๑๒๓ หรือไม่ยอมตอบคำถามเมื่อซักถาม ผู้นั้นหรือฝ่าฝืนบทบัญญัติมาตรา ๑๐๕ ทวิ หรือมาตรา ๑๒๓ ทวิ มีความผิดต้องระวางโทษปรับไม่เกิน ๕๐๐ ห้าร้อยบาท

มหรสพที่ระบุไว้ดังต่อไปนี้ ไม่อยู่ในบังคับแห่งบทบัญญัติในหมวดนี้ (๑) มหรสพที่เก็บเงินเพื่อบำรุงสาธารณประโยชน์โดยเฉพาะและโดยไม่หักรายจ่ายจากเงินที่เก็บได้ ซึ่งได้เป็นไปตามลักษณะที่รัฐมนตรี ตามเงื่อนไขและวิธีการที่กำหนดระเบียบการไว้ในกฎกระทรวง (๒) มหรสพในงานที่ภายในเขตวัดหรือบริเวณใกล้เคียงกับเขตวัดตามที่อธิบดีเห็นสมควรซึ่งวัดจัดขึ้นภายในเขตวัดและเป็นเทศกาลประจำปี (๓) มหรสพซึ่งที่เก็บค่าดูเป็นอัตราสูงสุดไม่เกิน ๕๕๐ สตางค์ (๔) มหรสพซึ่งรัฐมนตรีกำหนดไว้ในกฎกระทรวง (๕) กีฬาสำหรับสถานศึกษาซึ่งกระทรวงศึกษาธิการจัดให้มีขึ้น

ตั๋วนั้นต้องทำด้วยกระดาษอ่อน และอย่างน้อยต้องมีอักษรไทย ให้ปรากฏข้อความต่อไปนี้ (๑) ชื่อสถานที่สำหรับมหรสพ หรือเจ้าของ หรือคณะมหรสพ (๒) เลขที่ตามลำดับของตั๋ว (๓) กำหนดวันเข้าดู (๓๔) ราคาตั๋ว (๔๕) ชั้นที่ดู (ถ้ามี) ถ้าเป็นตั๋วไม่เสียค่าดู ออกให้สำหรับเข้าดูฉบับละครั้งเดียว ให้ระบุจำนวนผู้ดูแทนกำหนดวันเข้าดูและราคาตั๋ว ถ้าออกให้สำหรับเข้าดูฉบับละหลายครั้ง ให้ระบุระยะเวลาเข้าดูและจำนวนผู้ดูแทนกำหนดวันเข้าดูและราคาตั๋ว

ให้เรียกเก็บเงินสมทบช่วยการประถมศึกษาสำหรับใช้จ่ายในการบำรุงการประถมศึกษาแห่งชาติ เงินนี้ให้เรียกว่า “เงินช่วยการประถมศึกษา”(ยกเลิก)

เงินช่วยการประถมศึกษาซึ่งบัญญัติไว้ในลักษณะนี้ให้อยู่ในอำนาจหน้าที่และการควบคุมของกรมสรรพากร(ยกเลิก)

เงินช่วยการประถมศึกษานี้ให้ใช้จ่ายเฉพาะในการบำรุงการประถมศึกษา การแต่งตั้งพนักงานเจ้าหน้าที่ การสำรวจตรวจสอบ การเรียกเก็บ การใช้ และการควบคุมเงินช่วยการประถมศึกษานี้ ให้เป็นไปตามกฎกระทรวง(ยกเลิก)

ชายที่บรรลุนิติภาวะทุกคนที่อยู่ในราชอาณาจักร ต้องเสียเงินช่วยการประถมศึกษาเป็นจำนวนเงินคนละ ๒ บาทต่อ ๑ ปี ปีตามความในวรรคก่อน ให้นับตั้งแต่วันที่ ๑ ตุลาคม ถึงวันที่ ๓๐ กันยายน(ยกเลิก)

เงินช่วยการประถมศึกษานี้ต้องชำระต่ออำเภอหรือพนักงานเจ้าหน้าที่ในท้องที่ซึ่งผู้ต้องเสียเงินช่วยการประถมศึกษามีภูมิลำเนา แต่ถ้าเป็นการจำเป็นเพราะมิได้อยู่ในท้องที่นั้นเป็นระยะเวลานาน หรือมีเหตุอย่างอื่นซึ่งไม่เป็นการสะดวก หรือมิใช่เป็นผู้ที่อยู่เป็นที่ ก็ให้ชำระต่ออำเภอที่ตนอยู่ในขณะนั้น แต่ถ้าได้เสียเงินช่วยการประถมศึกษาต่างท้องที่ซึ่งตนไม่มีภูมิลำเนา ต้องแสดงใบเสร็จต่ออำเภอซึ่งตนมีภูมิลำเนาภายใน ๓๐ วันนับตั้งแต่วันกลับมา(ยกเลิก)

เงินช่วยการประถมศึกษาให้เสียในระหว่างเวลาตั้งแต่ต้นเดือนตุลาคมเป็นต้นไปจนถึงสิ้นเดือนมีนาคมทุกปี เมื่อมีเหตุพิเศษ ให้รัฐมนตรีมีอำนาจประกาศขยายเวลาเสียเงินตามที่กล่าวในวรรคก่อนเพื่อเป็นการผ่อนผันให้แก่บุคคลบางจำพวก หรือบุคคลในบางท้องที่ได้(ยกเลิก)

ผู้ซึ่งเข้ามาในราชอาณาจักรก่อนสิ้นเดือนกรกฎาคมของปีที่กล่าวในมาตรา ๑๗๐ ปีใด ต้องนำเงินช่วยการประถมศึกษาไปชำระต่ออำเภอก่อนสิ้นเดือนมีนาคม หรือภายในกำหนด ๖๐ วันนับแต่วันที่เข้ามาในราชอาณาจักรของปีนั้น แล้วแต่อย่างใดจะเป็นประโยชน์แก่ตน มาตรานี้มิให้ใช้สำหรับผู้ซึ่งเคยอยู่ในราชอาณาจักรมาแล้วในปีนั้นและออกไปโดยยังมิได้เสียเงินช่วยการประถมศึกษา(ยกเลิก)

บุคคลต่อไปนี้ยกเว้นไม่ต้องเสียเงินช่วยการประถมศึกษา (๑) ผู้ที่มีอายุครบห้าสิบห้าปีบริบูรณ์ในปีที่จะต้องเสียเงินช่วยการประถมศึกษา (๒) ภิกษุ สามเณร (๓) บาทหลวง ครูสอนศาสนาคริสเตียน ผู้สอนศาสนาอิสลาม ตามเกณฑ์และวิธีการที่กำหนดไว้ในกฎกระทรวง (๔) ทหารหรือตำรวจประจำการหรืออยู่ในกองหนุนประเภท ๑ หรือผู้ที่พ้นราชการทหารประเภท ๑ ตามกฎหมายว่าด้วยการรับราชการทหาร แต่การยกเว้นทั้งนี้มิให้รวมถึง (ก) นายทหาร นายตำรวจซึ่งเคยรับเงินเดือนตั้งแต่ ๘๐ บาทขึ้นไป หรือกำลังรับอยู่ (ข) คนกองหนุนหรือคนพ้นราชการทหารหรือตำรวจซึ่งเคยรับราชการฝ่ายพลเรือนหรือเทศบาลเคยได้รับเงินเดือนตั้งแต่ ๘๐ บาทขึ้นไป หรือกำลังรับอยู่ (๕) ผู้ที่ต้องรับอาญาอยู่ในเรือนจำ (๖) บุคคลทุพพลภาพหาเลี้ยงชีพไม่ได้ ซึ่งอำเภอเห็นสมควรยกเว้น (๗) บุคคลผู้ได้บริจาคเงินช่วยการประถมศึกษาคราวเดียวเป็นจำนวนเงินตั้งแต่ ๒๕ บาทขึ้นไป (๘) กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน แพทย์ประจำตำบล และสารวัตรกำนัน(ยกเลิก)

ผู้ที่พ้นจากการยกเว้นก่อนสิ้นเดือนกรกฎาคมของปีที่กล่าวในมาตรา ๑๗๐ ปีใด ต้องนำเงินช่วยประถมศึกษาไปชำระต่ออำเภอก่อนสิ้นเดือนมีนาคมหรือภายในกำหนด ๖๐ วันนับแต่วันที่พ้นจากการยกเว้นของปีนั้น แล้วแต่อย่างใดจะเป็นประโยชน์แก่ตน(ยกเลิก)

ผู้ใดไม่ชำระเงินช่วยการประถมศึกษาภายในกำหนดตามมาตรา ๑๗๒ มาตรา ๑๗๓ มาตรา ๑๗๕ ต้องเสียเงินช่วยการประถมศึกษาเพิ่มขึ้นอีกเท่าตัว(ยกเลิก)

ให้อำเภอมีอำนาจออกหมายเรียกตัวผู้ที่มีเหตุพอจะเชื่อว่ายังไม่ได้เสียเงินช่วยการประถมศึกษาและพยานหลักฐานอื่นอันควรแก่เรื่องมาสอบถามได้(ยกเลิก)

ผู้ใดไม่นำใบเสร็จไปแสดงต่ออำเภอเป็นการฝ่าฝืนต่อมาตรา ๑๗๑ ก็ดี ไม่ปฏิบัติตามหมายเรียกหรือไม่ตอบคำถามเมื่อซักถามเป็นการฝ่าฝืนต่อมาตรา ๑๗๗ ก็ดี ไม่แจ้งรายการสำรวจตรวจสอบเมื่ออำเภอสอบถามเป็นการฝ่าฝืนต่อมาตรา ๑๖๙ ก็ดี ผู้นั้นมีความผิดต้องระวางโทษปรับไม่เกิน ๒๐ บาท(ยกเลิก)

เงินช่วยการประถมศึกษา ซึ่งต้องเสียตามลักษณะนี้ เมื่อถึงกำหนดชำระแล้วมิได้เสีย ให้ถือว่าเป็นเงินค้าง เพื่อให้ได้รับเงินค้างดังกล่าวมานี้ ให้นำบทบัญญัติมาตรา ๘ มาตรา ๑๒ มาใช้บังคับโดยอนุโลม(ยกเลิก)

การเรียกเก็บภาษีโรงแรมภัตตาคาร ซึ่งบัญญัติไว้ในลักษณะนี้ ให้อยู่ในอำนาจหน้าที่และการควบคุมของกรมสรรพากร

ในลักษณะนี้ “โรงแรมภัตตาคาร” หมายความว่า สถานที่ซึ่งเป็นโรงแรมตามพระราชบัญญัติโรงแรม พุทธศักราช ๒๔๗๘ หรือที่ซึ่งเป็นที่จำหน่ายอาหารเพื่อการค้าเป็นปกติ หรือซึ่งที่เป็นทั้งโรงแรมและเป็นที่จำหน่ายอาหารเพื่อการค้าเป็นปกติ และสถานที่นั้นมีค่ารายปีไม่น้อยกว่า ๖๐๐ บาทตั้งแต่ ๑,๒๐๐ บาทขึ้นไป “เจ้าสำนัก” หมายความว่า บุคคลเจ้าของ ผู้ควบคุมและ และผู้จัดการโรงแรมภัตตาคาร “ที่พัก “ หมายความว่า สถานที่ที่จัดไว้สำหรับคนเดินทางหรือบุคคลอื่นใด ซึ่งเจ้าสำนักจัดให้พักอาศัยเพื่ออยู่หรือพักชั่วคราว “อาหาร” หมายความว่า ของกิน หรือเครื่องดื่มทุกชนิด “ซื้อขาย” หมายความว่า รับโอนกรรมสิทธิ์ไม่ว่ากรณีใด ๆ “ค่ารายปี” หมายความว่า ค่ารายปีตามมาตรา ๗๘ “พนักงานเจ้าหน้าที่” หมายความว่า พนักงานเจ้าหน้าที่ตามมาตรา ๑๓๐

ตั้งแต่วันใช้บังคับบทบัญญัติแห่งลักษณะนี้ ให้จัดเก็บภาษีเรียกว่า ภาษีโรงแรมภัตตาคาร เมื่อมีการให้เช่าที่พัก หรือมีการเช่าที่พักและซื้อขายอาหารบริโภค หรือมีการซื้อให้เช่าที่พักและขายอาหารบริโภคในโรงแรมภัตตาคาร โรงแรมภัตตาคารใดนำอาหารจากที่อื่นมาให้บุคคลบริโภคในจากโรงแรมภัตตาคารให้ถือว่าเป็นการซื้ออาหารบริโภคในโรงแรมภัตตาคารนั้น

การเรียกเก็บภาษีโรงแรมภัตตาคารตามลักษณะนี้ ให้เก็บในอัตราร้อยละ ๒๐ ของเงินที่โรงแรมภัตตาคารเรียกเก็บเป็นจากค่าเช่าที่พัก หรือค่าอาหาร หรือค่าเช่าที่พักและค่าอาหาร บรรดาที่เรียกเก็บหรือค่าอาหารที่ค้างชำระตามบัญชีอัตราภาษีโรงแรมภัตตาคารท้ายลักษณะนี้ เงินที่เรียกเก็บหรือที่ค้างชำระเป็นค่าบริการและ หรือเป็นค่าสิ่งอื่นที่จัดให้ เนื่องในการให้เช่าที่พัก หรือการขายอาหารหรือการให้เช่าที่พักและซื้อขายอาหารบริโภค หรือการซื้ออาหารบริโภคในจากโรงแรมภัตตาคาร ให้ถือเป็นเงินที่โรงแรมภัตตาคารเรียกเก็บต้องเสียภาษีตามความในวรรคก่อน การคำนวณภาษีตามมาตรานี้ ถ้าเอาห้าหารมีเศษต่ำกว่า ๕ สตางค์ให้ปัดทิ้ง

ในกรณีที่เรียกรัฐมนตรีมีอำนาจยกเว้นไม่เก็บเงินตามมาตรา ๒๕๑ ต่ำกว่า ๕ บาท ให้ได้รับภาษีโรงแรมภัตตาคารจากสโมสรหรือสมาคมที่จำหน่ายอาหารโดยมิได้มุ่งหากำไร ในการยกเว้นไม่เก็บภาษีตามลักษณะนี้ แต่ถ้าเรียกเก็บเงินดังกล่าวไม่ต่ำกว่า ๕ บาทไม่ว่ากรณีใด ๆ ต้องเสียนี้ รัฐมนตรีจะกำหนดเงื่อนไขใด ๆ ให้ปฏิบัติก็ได้ ถ้าปรากฏว่าสโมสรหรือสมาคมใดไม่ปฏิบัติตามเงื่อนไขที่รัฐมนตรีกำหนด รัฐมนตรีจะเพิกถอนการยกเว้นไม่เก็บภาษีตามลักษณะนี้เสียก็ได้

การซื้ออาหารบริโภคในให้เจ้าสำนักชำระภาษีโรงแรมภัตตาคารมื้อต่ออำเภอท้องที่ภายในกำหนดเวลา ดังต่อไปนี้ (๑) สำหรับกรณีเงินที่เรียกเก็บได้ในเดือนหนึ่ง ๆ หลายสิ่ง ค่าอาหารที่จะเรียกเก็บนั้นตามมาตรา ๒๕๑ ให้นำไปชำระภายในวันที่ ๗ ของเดือนถัดไป (๒) สำหรับกรณีเงินที่ค้างชำระในเดือนหนึ่ง ๆ ตามมาตรา ๒๕๑ ให้ขยายกำหนดเวลาชำระต่อไปได้ถึงวันที่ ๑๕ ของเดือนถัดจากเดือนที่ต้องเรียกเก็บรวมกันโดยไม่แยกเป็นรายสิ่งชำระภาษีตาม (๑) พร้อมกับการชำระภาษีตาม (๑) และ (๒) ให้เจ้าสำนักยื่นรายการตามแบบที่อธิบดีกำหนดไปพร้อมด้วย และการชำระภาษีนี้จะถือว่าสมบูรณ์ต่อเมื่อได้รับใบเสร็จรับเงินซึ่งนายอำเภอได้ลงลายมือชื่อแล้ว

ในกรณีที่บุคคลหลายคนซื้ออาหารบริโภคร่วมกัน ค่าอาหารที่จะเรียกเก็บนั้น ต้องเรียกเก็บรวมกันโดยไม่แยกเป็นรายบุคคล การบริโภคร่วมกันนั้น คือ เมื่อการบริโภคนั้น ทุกคนอาจบริโภคอาหารสิ่งหนึ่งสิ่งใดหรือทุกสิ่งร่วมกันได้ หรือเมื่อมีผู้รับเลี้ยงในการบริโภคภาษีโรงแรมภัตตาคาร ถ้ามิได้ชำระภายในกำหนดตามมาตรา ๒๕๓ ให้เสียเงินเพิ่มอีกร้อยละ ๒๐ เงินเพิ่มนี้ให้ถือว่าเป็นภาษีโรงแรมภัตตาคาร

ภาษีตามลักษณะนี้ ให้ชำระเมื่อโรงแรมภัตตาคารได้รับ ถ้ามิได้ชำระเงินตามมาตรา ๒๕๑ และให้ชำระโดยโรงแรมภัตตาคารออกใบรับภายในกำหนด ให้ถือเป็นเงิน แสดงค่าเช่าที่พักหรือค่าเช่าที่พักและค่าอาหาร หรือค่าอาหาร และแสดงจำนวนเงินภาษีโรงแรมภัตตาคาร แล้วปิดแสตมป์อากรมหรสพเท่าจำนวนเงินภาษีนั้น และขีดฆ่าแสตมป์ดังกล่าวตามความในลักษณะ ๒ หมวด ๖ เงินค่าแสตมป์อากรมหรสพที่ต้องปิดในใบรับนั้น ให้ผู้เช่าที่พัก หรือผู้เช่าที่พักและซื้ออาหารบริโภค หรือผู้ซื้ออาหารบริโภค มีหน้าที่ต้องเสียให้แก่โรงแรมภัตตาคาร ถ้าผู้เช่าที่พักหรือผู้เช่าที่พักและซื้ออาหารบริโภคหรือผู้ซื้ออาหารบริโภค ไม่เสียค้าง และเพื่อให้ได้รับชำระเงินดังกล่าว ให้โรงแรมภัตตาคารมีสิทธิเรียกร้องเอาจากผู้เช่าที่พัก หรือผู้เช่าที่พักและซื้ออาหารบริโภค หรือผู้ซื้ออาหารบริโภคได้ เงินภาษีโรงแรมภัตตาคารซึ่งแสดงในใบรับนั้น ให้ยกเว้นไม่ต้องเสียอากรแสตมป์ค้าง ให้นำบทบัญญัติมาตรา ๑๒ มาใช้บังคับโดยอนุโลม

ให้อธิบดี โดยอนุมัติรัฐมนตรี มีอำนาจวางระเบียบกำหนดให้โรงแรมภัตตาคารวิธีการให้เจ้าสำนักปฏิบัติเกี่ยวกับการใช้ใบเสร็จ การเก็บต้นขั้วใบเสร็จ การยื่นรายการแสดงการเรียกเก็บเงินตามมาตรา ๒๕๑ การซื้อแสตมป์อากรมหรสพและการใช้แสตมป์อากรมหรสพของโรงแรมภัตตาคารเพื่อให้การเสียภาษีในลักษณะนี้เป็นไปโดยรัดกุม การกำหนดวิธีการเช่นว่านี้ เมื่อได้ประกาศในราชกิจจานุเบกษาแล้วให้เจ้าสำนักปฏิบัติตาม

โดยในการตรวจสอบของพนักงานเจ้าหน้าที่ตามมาตรา ๒๕๙ ก็ดี โดยการกล่าวหาแจ้งความของบุคคลใด ๆ ไม่ว่าจะเป็นเจ้าพนักงานรัฐบาลหรือมิใช่ก็ดี ถ้าปรากฏว่าและการกล่าวหาแจ้งความนั้น ได้แสดงหลักฐานความผิดโดยชัดแจ้ง เป็นเหตุให้พบการไม่เสียภาษีโรงแรมภัตตาคาร หรือเสียไม่ครบถ้วน ให้พนักงานเจ้าหน้าที่เรียกเก็บมีอำนาจสั่งให้เจ้าสำนักเสียภาษีโรงแรมภัตตาคารจากโรงแรมภัตตาคารที่เกี่ยวข้องจนครบ และให้เรียกเก็บสั่งให้เสียเงินเพิ่มอีกเป็นจำนวน ๒ เท่า ของภาษีโรงแรมภัตตาคารที่ไม่เสียหรือที่ขาด หรือเป็นเงิน ๒๕ บาท๑๐๐ บาท แล้วแต่อย่างใดจะมากกว่า ภาษีโรงแรมภัตตาคารและเงินเพิ่มตามมาตรานี้ ให้ชำระเป็นเงินภายในกำหนด ๑๐ วัน สิบวันนับแต่วันที่ได้รับทราบได้รับคำสั่งจากพนักงานเจ้าหน้าที่ เงินเพิ่มนี้ให้ถือเป็นภาษีโรงแรมภัตตาคาร เงินเพิ่มเมื่อเรียกเก็บได้แล้ว ให้หักออกร้อยละ ๒๐๒๕ เป็นเงินสินบนรางวัลเพื่อ และให้อธิบดีมีอำนาจจ่ายให้แก่บุคคลที่ตรวจพบหรือและบุคคลที่แจ้งความกล่าวหาแจ้งความดังกล่าวในวรรคหนึ่งตามระเบียบที่อธิบดีกำหนดโดยอนุมัติรัฐมนตรี

ให้เมื่อมีเหตุผลสมควร พนักงานเจ้าหน้าที่มีอำนาจเข้าไปในโรงแรมภัตตาคารเพื่อตรวจกิจการเกี่ยวกับภาษีหรือสำนักงานของโรงแรมภัตตาคาร ยึดเพื่อตรวจสอบการปฏิบัติตามบทบัญญัติในลักษณะนี้ กับมีอำนาจเรียกและยึดตราสาร หรือเอกสารหลักฐานที่เกี่ยวข้อง และออกหมายเรียกตัวเจ้าสำนักหรือกับพยานหลักฐานอื่นอันควรแก่เรื่องมาไต่สวนได้เมื่อมีเหตุผลสมควร ในการตรวจ พนักงานเจ้าหน้าที่จะต้องพิจารณาอย่าให้เป็นการขัดขวางการดำเนินการตามปกติของโรงแรมภัตตาคารจนเกินกว่าความจำเป็นเพื่อประโยชน์ในการตรวจ

ภาษีโรงแรมภัตตาคาร ถ้ามิได้ชำระภายในเวลาที่กำหนดไว้ให้ถือเป็นภาษีค้าง และเพื่อให้ได้รับชำระภาษีค้าง ให้นำเจ้าสำนักใดฝ่าฝืนบทบัญญัติมาตรา ๑๒ มาใช้บังคับ๒๕๖ มีความผิดต้องระวางโทษปรับไม่เกินสองพันบาท

ผู้เช่าที่พัก หรือผู้เช่าที่พักและซื้ออาหารบริโภค หรือผู้ซื้ออาหารบริโภค ผู้ใดไม่ยอมเสียเงินค่าแสตมป์อากรมหรสพให้แก่โรงแรมภัตตาคารให้ครบถ้วนก็ดี โรงแรมภัตตาคารใด ไม่ออกใบรับเงินก็ดี ไม่ปิดแสตมป์อากรมหรสพบนใบรับเงินก็ดี ปิดแสตมป์อากรมหรสพไม่ครบถ้วนก็ดี ไม่ขีดฆ่าแสตมป์อากรมหรสพก็ดี เป็นการฝ่าฝืนมาตรา ๒๕๕ ใด โดยรู้อยู่แล้ว ไม่อำนวยความสะดวกแก่พนักงานเจ้าหน้าที่ในการปฏิบัติตามหน้าที่ หรือโดยรู้อยู่แล้ว หรือจงใจ ไม่ปฏิบัติตามคำเรียก หรือออกใบรับไม่ตรงกับความจริงไม่ยอมให้ยึดตราสารหรือฝ่าฝืนมาตรา ๒๕๓ เอกสาร หรือมาตรา ๒๕๔ หรือไม่ปฏิบัติตามระเบียบของอธิบดี เป็นการฝ่าฝืนหมายของพนักงานเจ้าหน้าที่ตามมาตรา ๒๕๖ ๒๕๙ หรือไม่ยอมตอบคำถามเมื่อซักถาม มีความผิดต้องระวางโทษปรับไม่เกินสองห้าร้อยบาท

ผู้ใด (๑) โดยรู้อยู่แล้ว หรือจงใจ ไม่ปฏิบัติตามหมายของพนักงานเจ้าหน้าที่แจ้งข้อความเท็จหรือให้ถ้อยคำเท็จ หรือไม่ยอมตอบคำถามเมื่อซักถามตามมาตรา ๒๕๙ ด้วยถ้อยคำอันเป็นเท็จหรือนำพยานหลักฐานเท็จมาแสดง เพื่อหลีกเลี่ยงการเสียภาษีโรงแรมภัตตาคาร หรือ (๒) โดยความเท็จ โดยเจตนาละเลย โดยฉ้อโกง หรืออุบาย หรือโดยวิธีการอื่นใดทำนองเดียวกัน หลีกเลี่ยงหรือพยายามหลีกเลี่ยงการเสียภาษีโรงแรมภัตตาคารผู้นั้นมีความผิดต้องระวางโทษปรับไม่เกินห้าร้อยบาทพันบาท หรือจำคุกไม่เกินหกเดือน หรือทั้งปรับทั้งจำ --- ผู้รับสนองพระบรมราชโองการ พิบูลสงคราม นายกรัฐมนตรี