พระราชบัญญัติ การเลือกตั้งสมาชิกสภาจังหวัด พุทธศักราช 2482
- คำปรารภ
ในพระปรมาภิไธยสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอานันทมหิดล
คณะผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์
(ตามประกาศประธานสภาผู้แทนราษฎร
ลงวันที่ ๔ สิงหาคม พุทธศักราช ๒๔๘๐)
อาทิตย์ทิพอาภา
พล.อ. เจ้าพระยาพิชเยนทรโยธิน
ตราไว้ ณ วันที่ ๓ พฤศจิกายน พุทธศักราช ๒๔๘๒
เป็นปีที่ ๖ ในรัชกาลปัจจุบัน
โดยที่สภาผู้แทนราษฎรลงมติว่า สมควรปรับปรุงระเบียบการเลือกตั้งสมาชิกสภาจังหวัด
จึงมีพระบรมราชโองการให้ตราพระราชบัญญัติขึ้นไว้ โดยคำแนะนำและยินยอมของสภาผู้แทนราษฎร ดังต่อไปนี้
พระราชบัญญัตินี้ให้เรียกว่า “พระราชบัญญัติการเลือกตั้งสมาชิกสภาจังหวัด พุทธศักราช ๒๔๘๒”
ให้ใช้พระราชบัญญัตินี้ตั้งแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป
ตั้งแต่วันใช้พระราชบัญญัตินี้ ให้ยกเลิกบรรดาบทกฎหมาย กฎ และข้อบังคับอื่น ๆ ในส่วนที่มีบัญญัติไว้แล้วในพระราชบัญญัตินี้ หรือซึ่งแย้งกับบทพระราชบัญญัตินี้
ในพระราชบัญญัตินี้
“เขตเลือกตั้ง” หมายความว่า อำเภอซึ่งจัดเป็นเขตอันจะมีการเลือกตั้งสมาชิกสภาจังหวัด
“หน่วยเลือกตั้ง” หมายความว่า ท้องถิ่นที่กำหนดให้ทำการลงคะแนนเลือกตั้ง
“ที่เลือกตั้ง” หมายความว่า สถานที่ที่กำหนดให้ทำการลงคะแนนเลือกตั้ง และให้หมายความรวมถึงบริเวณที่กำหนดขึ้นโดยรอบที่เลือกตั้ง
“อำเภอ” หมายความรวมถึงกิ่งอำเภอ
“ผู้สมัคร” หมายความว่า ผู้สมัครรับเลือกตั้ง
“ผู้เลือกตั้ง*” หมายความว่า ผู้มีสิทธิเลือกตั้ง
“นายอำเภอ” หมายความรวมถึงปลัดอำเภอผู้เป็นหัวหน้าประจำกิ่งอำเภอ
หมวด 1 บททั่วไป
การเลือกตั้งสมาชิกสภาจังหวัดจะทำได้ต่อเมื่อผู้ว่าราชการจังหวัด*ได้ประกาศให้เลือกตั้งสมาชิกสภาจังหวัดแล้ว โดยระบุวันเลือกตั้งและระยะเวลาสมัครรับเลือกตั้งไว้ในประกาศนั้น
ระยะเวลารับสมัครเลือกตั้งจะต้องกำหนดไว้ไม่น้อยกว่าสิบห้าวัน และไม่เกินสามสิบวัน โดยกำหนดวันสุดท้ายของระยะเวลาสมัครไว้ก่อนวันเลือกตั้งไม่น้อยกว่าสามสิบวัน
ในเขตเลือกตั้งใด ถ้ามีผู้สมัครเพียงเท่าจำนวนที่เขตเลือกตั้งนั้นจะพึงมีสมาชิกได้ตามกฎหมายหรือน้อยกว่า ให้ถือว่าผู้สมัครนั้นราษฎรได้เลือกตั้งแล้วโดยไม่ต้องลงคะแนน แต่ในกรณีที่การเลือกตั้งไม่ได้สมาชิกตามจำนวนที่กฎหมายบัญญัติไว้ ให้มีการเลือกตั้งใหม่เฉพาะเขตเลือกตั้งนั้นเพื่อให้ได้สมาชิกครบจำนวน
ในการเลือกตั้งใหม่นี้ให้ประกาศก่อนพ้นสิบห้าวัน นับจากวันเลือกตั้งครั้งสุดท้าย โดยระบุวันเลือกตั้งและระยะเวลาสมัครรับเลือกตั้งตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา ๖
ในกรณีเลือกตั้งสมาชิกขึ้นแทนเมื่อมีตำแหน่งว่างในเขตเลือกตั้งใด ให้มีการเลือกตั้งเฉพาะในเขตเลือกตั้งที่ตำแหน่งสมาชิกได้ว่างลงนั้นและให้นำบทบัญญัติมาตรา ๗ วรรคสอง มาใช้บังคับโดยอนุโลม
นายจ้างทั้งปวงต้องให้ความสะดวกตามสมควรแก่ลูกจ้างในอันที่จะใช้สิทธิเลือกตั้งและสมัครรับเลือกตั้ง
บทบัญญัตินี้ให้ใช้บังคับแก่ทบวงการเมืองด้วยโดยอนุโลม
เมื่อได้มีประกาศให้เลือกตั้งสมาชิกสภาจังหวัดในเขตเลือกตั้งใดแล้ว ไม่ให้นำมาตรา ๖ แห่งพระราชบัญญัติรักษาความสะอาดและความเป็นระเบียบเรียบร้อยของบ้านเมือง พ.ศ. ๒๕๐๓ มาใช้บังคับสำหรับในกรณีที่นำสิ่งพิมพ์ตามกฎหมายว่าด้วยการพิมพ์ แผ่นประกาศ หรือสิ่งอื่นมาโฆษณาหาเสียงเลือกตั้งเพื่อประโยชน์ของผู้สมัคร
การโฆษณาหาเสียงเลือกตั้งต้องไม่กระทำโดยวิธีทา พ่น หรือระบายสี ซึ่งข้อความ ภาพ หรือรูปรอยใด ๆ ณ ที่รั้ว กำแพง ผนังอาคาร สะพาน เสาไฟฟ้า หรือต้นไม้ บรรดาซึ่งเป็นทรัพย์สินของทางราชการ หรือ ณ บริเวณที่เจ้าของหรือผู้ครอบครองทรัพย์สินทำป้ายห้ามปิดประกาศไว้ และต้องไม่กระทำโดยวิธีปิดประกาศ ณ ทรัพย์สินดังกล่าวของทางราชการที่อยู่ในเขตเทศบาลหรือสุขาภิบาล หรือบริเวณที่เจ้าของหรือผู้ครอบครองทรัพย์สินทำป้ายห้ามปิดประกาศไว้
ในกรณีที่มีการโฆษณาหาเสียงเลือกตั้งอันเป็นการฝ่าฝืนวรรคสอง ให้เจ้าพนักงานท้องถิ่นตามกฎหมายว่าด้วยการรักษาความสะอาดและความเป็นระเบียบเรียบร้อยของบ้านเมืองมีอำนาจและหน้าที่ทำลาย ปกปิด ลบ หรือล้างข้อความ ภาพ หรือรูปรอยดังกล่าว แต่ในกรณีที่มิใช่เป็นทรัพย์สินของทางราชการ เจ้าพนักงานท้องถิ่นจะมีอำนาจดังกล่าวเมื่อได้รับคำร้องขอจากเจ้าของหรือผู้ครอบครอง
เมื่อได้มีประกาศระบุที่เลือกตั้งตามมาตรา ๒๖ ห้ามมิให้ผู้ใดนำสิ่งพิมพ์ตามกฎหมายว่าด้วยการพิมพ์ แผ่นประกาศ หรือสิ่งอื่นมาโฆษณาหาเสียงเลือกตั้งเพื่อประโยชน์ของผู้สมัครภายในที่เลือกตั้ง
ในกรณีที่มีสิ่งพิมพ์ตามกฎหมายว่าด้วยการพิมพ์ แผ่นประกาศ หรือสิ่งอื่นใด อันเป็นคุณหรือเป็นโทษแก่ผู้สมัครภายในที่เลือกตั้งอยู่แล้วก่อนหรือในวันเลือกตั้ง ให้เจ้าพนักงานผู้ดำเนินการเลือกตั้ง กรรมการตรวจคะแนน หรือเจ้าหน้าที่คะแนน* มีอำนาจและหน้าที่ทำลาย ปกปิด หรือนำออกไปไว้นอกที่เลือกตั้งดังกล่าว
เมื่อได้มีประกาศให้เลือกตั้งสมาชิกสภาจังหวัดในเขตเลือกตั้งใดแล้ว ให้เจ้าพนักงานท้องถิ่นตามกฎหมายว่าด้วยการรักษาความสะอาดและความเป็นระเบียบเรียบร้อยของบ้านเมือง กำหนดสถานที่เพื่อการปิดประกาศโฆษณาหาเสียงเลือกตั้งไว้ตามสมควร
เมื่อมีการกำหนดสถานที่ตามวรรคหนึ่งแล้ว มิให้นำความในวรรคสองของมาตรา ๙ ทวิ มาใช้บังคับกับการโฆษณาหาเสียงเลือกตั้งโดยวิธีปิดประกาศสิ่งพิมพ์ตามกฎหมายว่าด้วยการพิมพ์ในสถานที่ที่ได้จัดไว้ให้
ในการสอบสวน ไต่สวนมูลฟ้อง หรือพิจารณาคดี ผู้เลือกตั้ง*ไม่จำต้องให้การว่าตนได้ลงคะแนนเลือกตั้งผู้ใด
ในวันที่คณะกรรมการตรวจคะแนนประชุมตามความในมาตรา ๓๗ และมาตรา ๓๘ ห้ามมิให้ผู้ใดทำการโฆษณาใด ๆ ภายในบริเวณที่เลือกตั้ง ทั้งห้ามมิให้ใช้เครื่องเปล่งเสียง หรือทำเสียงอื่นใดโดยประการที่รบกวนหรือเป็นอุปสรรคแก่การประชุมของคณะกรรมการตรวจคะแนน แม้ว่าจะทำนอกบริเวณที่เลือกตั้งนั้นก็ตาม
นับตั้งแต่เวลา ๑๘.๐๐ นาฬิกา ของวันก่อนวันเลือกตั้งหนึ่งวันจนสิ้นสุดวันเลือกตั้ง ห้ามมิให้ผู้ใดทำการโฆษณาไม่ว่าโดยวิธีใดอันเป็นคุณหรือเป็นโทษแก่ผู้สมัคร หรือทำด้วยประการใดอันเป็นการรบกวนหรือเป็นอุปสรรคแก่การเลือกตั้ง
นับตั้งแต่เวลา ๑๘.๐๐ นาฬิกา ของวันก่อนวันเลือกตั้งหนึ่งวันจนสิ้นสุดวันเลือกตั้ง ห้ามมิให้ผู้ใดขาย จำหน่าย จ่ายแจก หรือจัดเลี้ยงสุราทุกชนิดในเขตเลือกตั้ง
ห้ามมิให้ผู้ใดเล่น หรือจัดให้มีการเล่นการพนันขันต่อว่าผู้สมัครแพ้หรือชนะหรือได้คะแนนเท่าใด และได้รับเลือกตั้งหรือไม่ได้รับเลือกตั้ง หรือได้รับเลือกตั้งจำนวนเท่าใด
ห้ามมิให้บุคคลผู้มิได้มีสัญชาติเป็นไทยกระทำการช่วยเหลือผู้สมัครคนใด โดยตรงหรือโดยปริยาย และห้ามมิให้เข้ามีส่วนหรือใช้อิทธิพลในการเลือกตั้งด้วยประการใด ๆ ทั้งสิ้น
นอกจากหน้าที่ซึ่งบัญญัติไว้ในพระราชบัญญัตินี้ ให้คณะกรรมการจังหวัดและคณะกรมการอำเภอมีหน้าที่ให้ความสะดวกและรักษาความสงบเรียบร้อยในการเลือกตั้ง
ให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยมีหน้าที่รักษาการให้เป็นไปตามพระราชบัญญัตินี้ และให้มีอำนาจออกกฎกระทรวงวางระเบียบการลงคะแนนและกิจการอื่น ๆ เพื่อปฏิบัติการให้เป็นไปตามบทแห่งพระราชบัญญัตินี้
กฎกระทรวงนั้น เมื่อได้ประกาศในราชกิจจานุเบกษาแล้วให้ใช้บังคับได้
หมวด 2 สิทธิเลือกตั้งและการสมัครรับเลือกตั้ง
(ยกเลิก)
บุคคลผู้มีคุณสมบัติดังต่อไปนี้ เป็นผู้มีสิทธิเลือกตั้ง
(๑) มีสัญชาติไทย แต่บุคคลผู้มีสัญชาติไทยโดยการแปลงสัญชาติต้องได้สัญชาติไทยมาแล้วไม่น้อยกว่าสิบปี
(๒) มีอายุไม่ต่ำกว่าสิบแปดปีบริบูรณ์ในวันที่ ๑ มกราคม ของปีที่มีการเลือกตั้ง และ
(๓) มีชื่ออยู่ในทะเบียนบ้านในเขตเลือกตั้งเป็นเวลาติดต่อกันจนถึงวันเลือกตั้งไม่น้อยกว่าเก้าสิบวัน
(ยกเลิก)
บุคคลผู้มีลักษณะดังต่อไปนี้ในวันเลือกตั้งเป็นบุคคลต้องห้ามมิให้ใช้สิทธิเลือกตั้ง คือ
(๑) วิกลจริตหรือจิตฟั่นเฟือนไม่สมประกอบ
(๒) หูหนวกและเป็นใบ้ซึ่งไม่สามารถอ่านและเขียนหนังสือได้
(๓) เป็นภิกษุ สามเณร นักพรตหรือนักบวช
(๔) ต้องคุมขังอยู่โดยหมายของศาลหรือโดยคำสั่งที่ชอบด้วยกฎหมาย
(๕) อยู่ในระหว่างถูกเพิกถอนสิทธิเลือกตั้งโดยคำพิพากษา
บุคคลผู้มีคุณสมบัติดังต่อไปนี้ เป็นผู้มีสิทธิสมัครรับเลือกตั้ง
(๑) มีสัญชาติไทยโดยการเกิด แต่บุคคลผู้มีสัญชาติไทยซึ่งบิดาเป็นคนต่างด้าว ต้องมีคุณสมบัติตามที่กำหนดไว้ในกฎหมายว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรอีกด้วย
(๒) มีอายุไม่ต่ำกว่ายี่สิบห้าปีบริบูรณ์ในวันเลือกตั้ง และ
(๓) มีภูมิลำเนาอยู่ในเขตจังหวัดที่สมัครเป็นเวลาติดต่อกันจนถึงวันสมัครไม่น้อยกว่าหกเดือน หรือได้เสียภาษีตามกฎหมายว่าด้วยภาษีโรงเรือนและที่ดินหรือตามกฎหมายว่าด้วยภาษีบำรุงท้องที่ให้กับจังหวัดนั้น ในปีที่สมัครหรือในปีก่อนปีที่สมัครหนึ่งปี
(ยกเลิก)
(ยกเลิก)
ผู้มีลักษณะดังต่อไปนี้เป็นบุคคลต้องห้ามมิให้ใช้สิทธิสมัครรับเลือกตั้ง คือ
(๑) ติดยาเสพติดให้โทษ
(๒) เป็นบุคคลล้มละลายซึ่งศาลยังไม่สั่งให้พ้นคดี
(๓) เป็นโรคเรื้อน วัณโรคระยะอันตรายหรือโรคพิษสุราเรื้อรัง
(๔) เคยต้องคำพิพากษาหรือคำสั่งที่ชอบด้วยกฎหมายให้จำคุกตั้งแต่สองปีขึ้นไป โดยได้พ้นโทษมายังไม่ถึงห้าปีในวันเลือกตั้ง เว้นแต่ในความผิดอันได้กระทำโดยประมาท
(๕) เคยเป็นข้าราชการซึ่งถูกไล่ออก หรือปลดออกเพราะทุจริตต่อหน้าที่ราชการ หรือเคยเป็นเจ้าพนักงานท้องถิ่น หรือพนักงานของหน่วยงานของรัฐหรือรัฐวิสาหกิจ ซึ่งถูกไล่ออก หรือปลดออกหรือเลิกจ้างเพราะทุจริตต่อหน้าที่ ยังไม่ครบเจ็ดปีนับแต่วันที่ถูกไล่ออก ปลดออกหรือเลิกจ้าง แล้วแต่กรณี จนถึงวันสมัครรับเลือกตั้ง
(๖) เป็นสมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งรัฐ สมาชิกสภากรุงเทพมหานคร สมาชิกสภาเทศบาล กรรมการสุขาภิบาล กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน สารวัตรกำนัน ผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้าน หรือแพทย์ประจำตำบล
(๗) เป็นบุคคลผู้มีลักษณะต้องห้ามมิให้ใช้สิทธิเลือกตั้งตามมาตรา ๑๗ (๑) (๒) (๓) หรือ (๕)
(๘) ต้องคำพิพากษาหรือคำสั่งที่ชอบด้วยกฎหมายให้จำคุก และถูกคุมขังอยู่โดยหมายของศาลหรือโดยคำสั่งนั้น
นอกจากข้าราชการการเมือง ห้ามมิให้ข้าราชการซึ่งรับราชการอยู่ในจังหวัดใดสมัครรับเลือกตั้งเป็นสมาชิกสภาจังหวัดในจังหวัดนั้น
ห้ามมิให้พนักงานเทศบาล ซึ่งเป็นพนักงานประจำของเทศบาลในจังหวัดใด สมัครรับเลือกตั้งเป็นสมาชิกสภาจังหวัดในจังหวัดนั้น
ห้ามมิให้พนักงานสุขาภิบาล ซึ่งประจำในจังหวัดใดสมัครรับเลือกตั้งเป็นสมาชิกสภาจังหวัดในจังหวัดนั้น
ห้ามมิให้ลูกจ้าง หรือคนงานของรัฐบาล ซึ่งมีเงินเดือนและประจำในจังหวัดใดสมัครรับเลือกตั้งเป็นสมาชิกสภาจังหวัดในจังหวัดนั้น
ในกรณีที่ไม่ต้องห้ามตามมาตรานี้ เมื่อข้าราชการ พนักงานเทศบาล พนักงานสุขาภิบาล หรือลูกจ้างของรัฐบาล ผู้ใดได้รับเลือกตั้งเป็นสมาชิกสภาจังหวัดแล้ว ผู้นั้นต้องลาออกจากตำแหน่ง ในส่วนข้าราชการนั้น ให้มีสิทธิได้รับบำเหน็จบำนาญด้วยเหตุทดแทนตามกฎหมายว่าด้วยบำเหน็จบำนาญ และถ้าเป็นข้าราชการทหาร ก็อาจได้รับเบี้ยหวัดแทนบำนาญตามระเบียบของทหาร
ในการเลือกตั้งครั้งหนึ่ง ผู้มีสิทธิสมัครรับเลือกตั้งจะสมัครรับเลือกตั้งเป็นสมาชิกสภาจังหวัดได้เฉพาะในเขตเลือกตั้งแต่เขตเดียว
ในการสมัครรับเลือกตั้งเป็นสมาชิกสภาจังหวัดในเขตเลือกตั้งใด ผู้สมัครต้องยื่นใบสมัครด้วยตนเอง ณ ที่ว่าการอำเภอแห่งเขตเลือกตั้งนั้นภายในระยะเวลาที่กำหนดไว้ในประกาศ
ใบสมัครให้ใช้แบบที่กำหนดในกฎกระทรวง โดยมีคำรับรองว่าผู้สมัครมีความเลื่อมใสในการปกครองระบอบรัฐธรรมนูญด้วยความบริสุทธิ์ใจ
เมื่อนายอำเภอได้รับใบสมัครแล้ว ต้องให้บันทึกวันและเวลาที่ได้รับไว้เป็นหลักฐานโดยทันที แล้วออกใบรับให้แก่ผู้ยื่นใบสมัคร และถ้าข้อความในใบสมัครถูกต้องแล้ว ก็ให้ประกาศการสมัครระบุชื่อผู้สมัครไว้ ณ ที่ว่าการอำเภอ แล้วแจ้งเป็นหนังสือให้ผู้สมัครทราบเครื่องหมายประจำตัวโดยเร็ว
ผู้เลือกตั้ง*ในเขตเลือกตั้งใดเห็นว่าตามประกาศการสมัครตามมาตรา ๒๓ ปรากฏชื่อบุคคลผู้ไม่มีสิทธิสมัครรับเลือกตั้ง สมัครรับเลือกตั้งในเขตเลือกตั้งนั้น อาจยื่นคำร้องต่อศาลชั้นต้นซึ่งเขตเลือกตั้งนั้นอยู่ในเขตอำนาจก่อนวันเลือกตั้งไม่น้อยกว่ายี่สิบวัน ขอให้ศาลมีคำสั่งให้ถอนการสมัครของบุคคลนั้นได้
เมื่อศาลได้รับคำร้องแล้ว ให้ดำเนินการพิจารณาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งและวินิจฉัยมีคำสั่งให้ถอนการสมัครหรือไม่โดยเร็ว คำสั่งของศาลนั้นให้เป็นที่สุด และถ้าศาลมีคำสั่งให้ถอนการสมัครก็ให้ศาลรีบแจ้งคำสั่งไปยังคณะกรมการอำเภอด้วย ให้คณะกรมการอำเภอประกาศถอนการสมัครตามคำสั่งศาลไว้ ณ ที่ว่าการอำเภอ และที่เลือกตั้ง*ทุกแห่งในเขตเลือกตั้งนั้น
การดำเนินกระบวนพิจารณาตามความในมาตรานี้ไม่ต้องเสียค่าธรรมเนียม
หมวด 3 หน่วยเลือกตั้งและที่เลือกตั้ง*
ให้นายอำเภอกำหนดหน่วยเลือกตั้งที่จะพึงมีในอำเภอนั้น
ตามปกติให้ใช้เขตตำบลหนึ่งเป็นหน่วยเลือกตั้งหน่วยหนึ่ง
ให้ถือเกณฑ์จำนวนผู้เลือกตั้ง*หน่วยละหนึ่งพันคนเป็นประมาณ ถ้านายอำเภอเห็นว่าไม่เป็นการสะดวกหรือไม่ปลอดภัยในการไปลงคะแนนของผู้เลือกตั้ง* จะกำหนดหน่วยเลือกตั้งเพิ่มขึ้นโดยไม่คำนึงถึงจำนวนผู้เลือกตั้ง*ก็ได้
ในเขตเทศบาลจะใช้หน่วยเลือกตั้งในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรครั้งสุดท้ายเป็นหน่วยเลือกตั้งตามพระราชบัญญัตินี้ก็ได้
ให้นายอำเภอประกาศกำหนดที่เลือกตั้ง*ของแต่ละหน่วยขึ้นไว้ไม่น้อยกว่าสามสิบวันก่อนวันเลือกตั้ง โดยระบุชื่อตำบลที่เป็นหน่วย หรือตำบลที่รวมกันเป็นหน่วย หรือหน่วยเลือกตั้ง*ในการเลือกตั้งสมาชิกสภาเทศบาลที่ใช้เป็นหน่วยเลือกตั้ง*ตามมาตราก่อนไว้ในประกาศนั้นด้วย
ที่เลือกตั้ง*นั้นต้องเป็นที่ซึ่งประชาชนเข้าออกได้โดยสะดวกเพื่อการเลือกตั้ง ทั้งมีลักษณะและเครื่องประกอบดังกำหนดในกฎกระทรวง
หมวด 4 กรรมการตรวจคะแนน
ก่อนวันเลือกตั้งไม่น้อยกว่าสามสิบวัน ให้นายอำเภอแต่งตั้งเจ้าพนักงานผู้ดำเนินการเลือกตั้งหนึ่งคน กรรมการตรวจคะแนนเจ็ดคน และเจ้าหน้าที่คะแนน*อย่างน้อยหนึ่งคนประจำทุกหน่วยเลือกตั้ง เพื่อปฏิบัติหน้าที่ตามพระราชบัญญัตินี้ ทั้งให้มีอำนาจปลดหรือแต่งตั้งบุคคลอื่นแทน
หน้าที่ของเจ้าพนักงานผู้ดำเนินการเลือกตั้ง กรรมการตรวจคะแนน และเจ้าหน้าที่คะแนน* ในการเลือกตั้งให้เป็นไปตามที่กำหนดไว้ในกฎกระทรวง
ให้ถือว่าเจ้าพนักงานผู้ดำเนินการเลือกตั้ง กรรมการตรวจคะแนน และเจ้าหน้าที่คะแนน* เป็นเจ้าพนักงานตามประมวลกฎหมายอาญา นับแต่วันที่ได้รับการแต่งตั้ง จนสิ้นสุดแห่งการงานในหน้าที่
เจ้าพนักงานผู้ดำเนินการเลือกตั้ง ให้แต่งตั้งจากข้าราชการหรือเจ้าพนักงานท้องถิ่น
กรรมการตรวจคะแนน และเจ้าหน้าที่คะแนน* ให้แต่งตั้งจากผู้เลือกตั้ง* ซึ่งมีความประพฤติดีและสามารถอ่านและเขียนหนังสือไทยได้
ห้ามมิให้แต่งตั้งข้าราชการ นายกเทศมนตรี เจ้าพนักงานท้องถิ่น ผู้สมัคร ตัวแทนผู้สมัคร กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน แพทย์ประจำตำบล สารวัตรกำนัน หรือผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้าน เป็นกรรมการตรวจคะแนน
ห้ามมิให้แต่งตั้งผู้สมัคร หรือตัวแทนผู้สมัครเป็นเจ้าหน้าที่คะแนน*
การลงมติวินิจฉัยกิจการใด ๆ ของคณะกรรมการตรวจคะแนนให้เป็นไปตามเสียงข้างมาก
ก่อนเวลาเปิดการรับลงคะแนนครึ่งชั่วโมง ให้คณะกรรมการตรวจคะแนนเลือกกรรมการตรวจคะแนนคนหนึ่งเป็นประธาน เมื่อประธานไม่อยู่ในที่เลือกตั้ง หรือไม่อาจปฏิบัติหน้าที่ได้ ให้กรรมการตรวจคะแนนเลือกกรรมการตรวจคะแนนอื่นเป็นประธานไปพลางก่อนจนกว่าประธานที่ได้เลือกตั้งไว้แล้วสามารถปฏิบัติหน้าที่ได้
ในการดำเนินการของคณะกรรมการตรวจคะแนน ให้ถือว่ากรรมการตรวจคะแนนตั้งแต่กึ่งหนึ่งขึ้นไปเป็นองค์คณะ
ในกรณีที่กรรมการตรวจคะแนนมาไม่ครบจำนวนเจ็ดคน ให้กรรมการตรวจคะแนนที่อยู่ในที่เลือกตั้งแต่งตั้งผู้ซึ่งมีคุณสมบัติและไม่มีลักษณะต้องห้ามตามมาตรา ๒๙ เป็นกรรมการตรวจคะแนนให้ครบเจ็ดคนไปพลางก่อนจนกว่ากรรมการตรวจคะแนนที่ได้แต่งตั้งไว้แล้วสามารถปฏิบัติหน้าที่ได้
ในกรณีที่ไม่มีกรรมการตรวจคะแนนปฏิบัติหน้าที่ ให้นายอำเภอหรือเจ้าพนักงานผู้ดำเนินการเลือกตั้งประจำหน่วยเลือกตั้งมีอำนาจแต่งตั้งผู้ซึ่งมีคุณสมบัติและไม่มีลักษณะต้องห้ามตามมาตรา ๒๙ เป็นกรรมการตรวจคะแนน และให้กรรมการตรวจคะแนนผู้นั้นแต่งตั้งผู้มีคุณสมบัติและไม่มีลักษณะต้องห้ามตามมาตรา ๒๙ อีกหกคนเป็นกรรมการตรวจคะแนนไปพลางก่อนจนกว่ากรรมการตรวจคะแนนซึ่งนายอำเภอแต่งตั้งไว้แล้วสามารถปฏิบัติหน้าที่ได้
กรรมการตรวจคะแนนมีอำนาจหน้าที่รักษาความสงบเรียบร้อยในที่เลือกตั้ง* หากปรากฏว่าผู้ใดกระทำตนเป็นที่ขัดขวางรบกวนในกิจการเลือกตั้ง หรือจะทำความไม่เรียบร้อยขึ้น กรรมการตรวจคะแนนมีอำนาจที่จะสั่งให้ผู้นั้นออกไปเสียจากที่เลือกตั้ง* แต่ต้องมิให้ขัดต่อการที่ผู้เลือกตั้ง*จะใช้สิทธิในการเลือกตั้ง
หมวด 5 บัญชีผู้เลือกตั้ง*
เมื่อได้มีประกาศให้เลือกตั้งสมาชิกสภาจังหวัดในเขตเลือกตั้งใดแล้ว ให้นายอำเภอจัดทำประกาศบัญชีรายชื่อผู้เลือกตั้ง*ของแต่ละหน่วยเลือกตั้งไว้ ณ ที่ว่าการอำเภอ สำนักงานเทศบาล ที่สาธารณะที่เห็นได้ง่าย และที่เลือกตั้ง หรือบริเวณใกล้เคียงกับที่เลือกตั้งก่อนวันเลือกตั้งไม่น้อยกว่าสามสิบวัน
บัญชีรายชื่อผู้เลือกตั้ง*ตามวรรคหนึ่ง ให้เป็นหน้าที่ของนายอำเภอคัดรายชื่อผู้เลือกตั้ง*จากทะเบียนบ้าน เว้นแต่ในเขตเทศบาลให้เป็นหน้าที่ของเทศบาล
ในการคัดรายชื่อผู้เลือกตั้งตามวรรคสอง ถ้าปรากฏว่ามีบุคคลสัญชาติไทยผู้ใดได้สัญชาติไทยโดยการแปลงสัญชาติ และมีอายุไม่ต่ำกว่าสิบแปดปีบริบูรณ์ในวันที่ ๑ มกราคม ของปีที่มีการจัดทำบัญชีรายชื่อผู้เลือกตั้ง ให้เป็นหน้าที่ของนายอำเภอหรือเทศบาล แล้วแต่กรณี ทำการตรวจสอบว่าบุคคลนั้นเป็นผู้เลือกตั้งหรือไม่ ถ้าเป็นก็ให้บันทึกไว้เป็นหลักฐานและคัดชื่อลงในบัญชีรายชื่อผู้เลือกตั้ง ในกรณีมีความจำเป็นต้องสอบถามบุคคลดังกล่าว ให้นายอำเภอหรือเทศบาล แล้วแต่กรณี ส่งเจ้าหน้าที่ไปสอบถามบุคคลนั้น ณ บ้านที่ปรากฏตามทะเบียน
เพื่อประโยชน์ในการจัดทำบัญชีรายชื่อผู้เลือกตั้ง*ตามวรรคหนึ่ง ให้นายอำเภอหรือเทศบาลจัดให้มีบัญชีรายชื่อผู้เลือกตั้ง*ไว้เป็นประจำและแก้ไขให้ถูกต้องทุกปี บัญชีดังกล่าวผู้มีส่วนได้เสียมีสิทธิตรวจดู และขอยื่นคำร้องแก้ไขให้ถูกต้องได้ โดยนำความในมาตรา ๓๙ มาใช้บังคับโดยอนุโลม
(ยกเลิก)
(ยกเลิก)
ผู้เลือกตั้ง*คนใดมีชื่ออยู่ในบัญชีผู้เลือกตั้ง*สำหรับหน่วยเลือกตั้ง*ใด ให้มีสิทธิลงคะแนนเฉพาะ ณ ที่เลือกตั้ง*แห่งหน่วยนั้น
ก่อนวันเลือกตั้งสิบห้าวันให้คณะกรรมการตรวจคะแนนประชุมกันเป็นครั้งแรกตั้งแต่ ๘.๐๐ นาฬิกา ถึง ๑๖.๐๐ นาฬิกา ณ ที่เลือกตั้ง*เพื่อพิจารณาคำร้องและแก้ไขเพิ่มเติมบัญชีผู้เลือกตั้ง*ตามมาตรา ๓๙ และมาตรา ๔๐ บัญชีผู้เลือกตั้ง*เท่าที่ได้แก้ไขเพิ่มเติมภายในกำหนดเวลาประชุมของคณะกรรมการดังว่านี้ ให้ประกาศไว้ ณ ที่เลือกตั้ง*ตั้งแต่วันประชุมของคณะกรรมการเป็นต้นไป
ก่อนวันเลือกตั้งสามวัน ให้คณะกรรมการตรวจคะแนนประชุมกันอีกครั้งหนึ่งตั้งแต่ ๘.๐๐ นาฬิกา ถึง ๑๖.๐๐ นาฬิกา ณ ที่เลือกตั้ง*นั้น เพื่อแก้ไขเพิ่มเติมบัญชีผู้เลือกตั้ง*ตามคำสั่งศาล ดังบัญญัติไว้ในมาตรา ๓๙ และมาตรา ๔๐ และบัญชีผู้เลือกตั้ง*อันได้แก้ไขเพิ่มเติมแล้วดังว่านี้ ให้ประกาศไว้ ณ ที่เลือกตั้ง*ตั้งแต่วันประชุมของคณะกรรมการเป็นต้นไป
ให้เจ้าหน้าที่คะแนน*ทำหน้าที่เลขานุการในการประชุมของคณะกรรมการ
ในกรณีที่มีการเลือกตั้งใหม่ในเขตเลือกตั้งใด ให้ใช้บัญชีผู้เลือกตั้ง*ครั้งสุดท้ายในเขตเลือกตั้งนั้น ซึ่งเทศบาลหรือคณะกรมการอำเภอ แล้วแต่กรณี ได้แก้ไขเพิ่มเติมต่อมาตามหลักฐานที่ปรากฏเป็นบัญชีผู้เลือกตั้ง*ในการเลือกตั้งใหม่นี้
ถ้าวันเลือกตั้งใหม่ยังไม่พ้นหกเดือน นับแต่วันเลือกตั้งครั้งสุดท้าย ห้ามมิให้นำบทบัญญัติมาตรา ๓๗ มาใช้บังคับ
บุคคลใดไม่มีชื่อในบัญชีผู้เลือกตั้ง*ในหน่วยเลือกตั้ง*ใด ถ้าเห็นว่าตนสมควรมีชื่อเป็นผู้เลือกตั้ง*ในหน่วยนั้นอาจร้องต่อคณะกรรมการตรวจคะแนนในวันและเวลาที่คณะกรรมการประชุมกันเป็นครั้งแรกตามมาตรา ๓๗ ถ้าคณะกรรมการตรวจคะแนนวินิจฉัยว่าผู้ร้องมีสิทธิลงคะแนนในหน่วยนั้นก็ให้เติมชื่อผู้ร้องลงในบัญชี ถ้าวินิจฉัยว่าผู้ร้องไม่มีสิทธิลงคะแนนในหน่วยนั้นก็ให้ยกคำร้องเสีย
ในกรณีที่คณะกรรมการตรวจคะแนนยกคำร้องหรือไม่แก้ไขเพิ่มเติมบัญชีตามคำร้องของผู้ใดหรือในกรณีที่เทศบาลหรือคณะกรมการอำเภอ แล้วแต่กรณี ถอนชื่อผู้ใดออกจากบัญชีผู้เลือกตั้ง*ตามมาตรา ๓๘ ผู้นั้นมีสิทธิยื่นคำร้องต่อศาลชั้นต้นซึ่งเขตเลือกตั้งนั้นอยู่ในเขตอำนาจ ถ้าศาลเห็นว่าผู้นั้นมีสิทธิลงคะแนนในหน่วยนั้นก็ให้สั่งให้คณะกรรมการตรวจคะแนนเติมชื่อลงในบัญชี ถ้าศาลเห็นว่าไม่มีสิทธิลงคะแนนในหน่วยนั้นก็ให้สั่งยกคำร้องเสีย และให้นำบทบัญญัติมาตรา ๒๔ มาใช้บังคับโดยอนุโลม
การใดที่คณะกรรมการตรวจคะแนนได้ปฏิบัติไปก่อนรับคำสั่งศาล ให้เป็นอันสมบูรณ์ตามกฎหมาย
ผู้เลือกตั้ง*คนใดเห็นว่าตามบัญชีผู้เลือกตั้ง*ปรากฏชื่อบุคคลที่ไม่มีสิทธิลงคะแนนในหน่วยเลือกตั้ง*อาจร้องต่อคณะกรรมการตรวจคะแนนในวันและเวลาที่คณะกรรมการประชุมกันเป็นครั้งแรกตามมาตรา ๓๗ ให้ถอนชื่อบุคคลนั้นออกจากบัญชี ถ้าคณะกรรมการตรวจคะแนนวินิจฉัยให้ถอนชื่อบุคคลใดออกจากบัญชี ให้แจ้งเป็นหนังสือให้บุคคลนั้นทราบโดยเร็ว
บุคคลผู้ถูกถอนชื่อหรือผู้ซึ่งคณะกรรมการยกคำร้อง หรือไม่แก้ไขเพิ่มเติมบัญชีตามคำร้องของตนตามความในวรรคก่อนก็ดี ผู้เลือกตั้ง*คนใดเห็นว่าบุคคลที่เทศบาลหรือคณะกรมการอำเภอ หรือคณะกรรมการตรวจคะแนนได้เติมชื่อลงในบัญชีผู้เลือกตั้ง*ตามความในมาตรา ๓๘ หรือมาตรา ๓๙ แล้วแต่กรณี เป็นผู้ไม่มีสิทธิลงคะแนนก็ดี มีสิทธิยื่นคำร้องต่อศาลชั้นต้นซึ่งเขตเลือกตั้งนั้นอยู่ในเขตอำนาจ และให้นำบทบัญญัติมาตรา ๓๙ มาใช้บังคับโดยอนุโลม
หมวด 6 การลงคะแนนเลือกตั้ง
บัตรเลือกตั้งและหีบบัตรเลือกตั้งให้มีลักษณะดังที่กำหนดในกฎกระทรวง
ในวันเลือกตั้ง ให้เปิดการลงคะแนนตั้งแต่เวลา ๐๘.๐๐ นาฬิกา ถึงเวลา ๑๕.๐๐ นาฬิกา
เมื่อถึงเวลา ๑๕.๐๐ นาฬิกาแล้ว ผู้เลือกตั้ง*ผู้ใดได้รับบัตรเลือกตั้งไปแล้ว แต่ยังมิได้ลงคะแนนและมอบให้กรรมการตรวจคะแนนหย่อนลงในหีบบัตรเลือกตั้ง ให้มอบบัตรเลือกตั้งคืนกรรมการตรวจคะแนน และให้กรรมการตรวจคะแนนบันทึกในบัญชีรายชื่อผู้เลือกตั้ง*ด้วย
ถ้าไม่สามารถดำเนินการลงคะแนนหรือการลงคะแนนเลือกตั้งต้องหยุดชะงักลงในหน่วยเลือกตั้ง*ใด เนื่องจากเกิดจลาจล อุทกภัย อัคคีภัย หรือเหตุนอกอำนาจอย่างอื่น ให้คณะกรรมการตรวจคะแนนแห่งหน่วยนั้นมีอำนาจเลื่อนการลงคะแนนแล้วรีบแจ้งให้นายอำเภอทราบ ในกรณีเช่นนี้ให้นายอำเภอประกาศกำหนดวันลงคะแนนใหม่ในหน่วยนั้นก่อนพ้นเจ็ดวัน นับแต่วันรับทราบว่าเหตุนั้นได้สงบลงแล้ว และต้องประกาศก่อนวันลงคะแนนไม่น้อยกว่าสิบห้าวัน
ในกรณีที่การลงคะแนนต้องหยุดชะงักลง ให้ยกเลิกการลงคะแนนที่ได้กระทำมาแล้วในวันนั้น และให้คณะกรรมการตรวจคะแนนเปิดหีบบัตรเลือกตั้ง และทำลายบัตรเลือกตั้งเสียตามวิธีการที่กำหนดในกฎกระทรวง แล้วให้เริ่มต้นดำเนินการลงคะแนนในวันลงคะแนนที่กำหนดใหม่ตามความในวรรคก่อน
ขณะจะเปิดการลงคะแนน ให้กรรมการตรวจคะแนนเปิดหีบบัตรเลือกตั้งแสดงให้ผู้เลือกตั้ง*ซึ่งอยู่ ณ ที่เลือกตั้ง*เห็นว่าเป็นหีบเปล่า แล้วให้ปิดหีบบัตรเลือกตั้งใส่กุญแจประจำครั่งทับรูกุญแจไว้จนเสร็จการลงคะแนน
ในระหว่างเวลาเปิดการลงคะแนน ห้ามมิให้เปิดหีบบัตรเลือกตั้ง เว้นแต่มีความจำเป็นจึงให้คณะกรรมการตรวจคะแนนเปิดได้โดยมิให้เอาบัตรออกจากหีบ แล้วปิดหีบไว้ตามเดิม ในกรณีเช่นนี้ให้คณะกรรมการตรวจคะแนนกระทำต่อหน้าผู้เลือกตั้ง*ซึ่งอยู่ ณ ที่เลือกตั้ง* และให้ทำรายงานบันทึกแสดงเหตุในการเปิดหีบบัตรเลือกตั้งนั้นไว้ด้วย
ในระหว่างเวลาเปิดการลงคะแนน ให้ผู้เลือกตั้ง*ที่จะลงคะแนนไปแสดงตนต่อกรรมการตรวจคะแนนโดยแสดงบัตรประจำตัวประชาชน เพื่อให้ตรวจสอบชื่อในบัญชีรายชื่อผู้เลือกตั้ง* เมื่อกรรมการตรวจคะแนนตรวจสอบถูกต้องแล้ว ให้อ่านชื่อและที่อยู่ของผู้นั้นดัง ๆ ถ้าไม่มีผู้เลือกตั้ง* ผู้สมัคร หรือตัวแทนผู้สมัครทักท้วง ให้หมายเหตุไว้ในบัญชีรายชื่อผู้เลือกตั้ง*โดยให้จดหมายเลขของบัตรประจำตัวประชาชนและสถานที่ออกบัตรประจำตัวประชาชน แต่ในกรณีผู้เลือกตั้ง*ใช้ใบรับคำขอมีบัตรหรือเปลี่ยนบัตรใหม่ ให้ลงลายมือชื่อหรือพิมพ์ลายนิ้วมือ แล้วแต่กรณี ลงในบัญชีรายชื่อผู้เลือกตั้ง*เป็นหลักฐานเพิ่มขึ้น ทั้งนี้ ตามวิธีการที่กำหนดไว้ในกฎกระทรวง แล้วให้กรรมการตรวจคะแนนมอบบัตรเลือกตั้งให้แก่ผู้นั้นไปลงคะแนน
ในกรณีที่ผู้เลือกตั้ง*ผู้ใดเป็นบุคคลไม่ต้องมีบัตรประจำตัวประชาชนตามกฎหมาย ต้องแสดงหลักฐานอื่นตามที่กำหนดไว้ในกฎกระทรวงต่อกรรมการตรวจคะแนน และให้กรรมการตรวจคะแนนปฏิบัติตามวรรคหนึ่งแล้วให้ผู้เลือกตั้ง*ลงลายมือชื่อหรือพิมพ์ลายนิ้วมือ แล้วแต่กรณี ในบัญชีรายชื่อผู้เลือกตั้ง*ไว้เป็นหลักฐานด้วย
หากมีผู้ทักท้วง หรือกรรมการตรวจคะแนนสงสัยว่าผู้เลือกตั้ง*ที่มาแสดงตนนั้นไม่ใช่เป็นผู้มีชื่อในบัญชีรายชื่อผู้เลือกตั้ง* ให้คณะกรรมการตรวจคะแนนมีอำนาจสอบสวนและวินิจฉัยชี้ขาดว่าผู้ถูกทักท้วงหรือผู้ถูกสงสัยมีสิทธิลงคะแนนหรือไม่ คำชี้ขาดของคณะกรรมการตรวจคะแนนให้เป็นที่สุด ในกรณีที่คณะกรรมการตรวจคะแนนวินิจฉัยว่าผู้ถูกทักท้วงหรือผู้ถูกสงสัยไม่มีสิทธิลงคะแนน ให้คณะกรรมการตรวจคะแนนทำบันทึกคำวินิจฉัยและลงลายมือชื่อไว้ด้วย
บัตรประจำตัวตามมาตรานี้ ให้หมายความรวมถึงบัตรประจำตัวประชาชนที่หมดอายุแล้วด้วย
ในการลงคะแนนเลือกตั้ง ผู้เลือกตั้ง*ต้องลงคะแนนด้วยตนเอง และจะทอดบัตรเลือกตั้งได้แต่บัตรเดียว
ในการทอดบัตรเลือกตั้ง ให้ยื่นบัตรแก่กรรมการตรวจคะแนนผู้ประจำหีบบัตรเลือกตั้ง และให้กรรมการนั้นใส่บัตรลงในหีบทันที
ผู้เลือกตั้ง*คนใดได้รับบัตรเลือกตั้งเพื่อลงคะแนนแล้ว ไม่ประสงค์จะลงคะแนนให้ผู้ใด ให้คืนบัตรนั้นแก่กรรมการตรวจคะแนน และให้กรรมการตรวจคะแนนบันทึกไว้ในบัญชีผู้เลือกตั้ง*
ในการประชุมของคณะกรรมการตรวจคะแนนก็ดี การลงคะแนนก็ดี การนับคะแนนก็ดี ผู้สมัครแต่ละคนมีสิทธิที่จะแต่งตั้งให้ผู้เลือกตั้ง*เป็นตัวแทนผู้สมัครประจำอยู่ ณ ที่ซึ่งจัดไว้ในที่เลือกตั้ง*ได้แห่งละคน
ภายใต้บังคับมาตรา ๓๒ ตัวแทนผู้สมัครต้องได้รับความยินยอมให้ดูการดำเนินการเลือกตั้ง และอ่านบัตรแต่ละใบโดยไม่จับต้องบัตรในเมื่อกรรมการตรวจคะแนนอ่านบัตร ทั้งให้ได้ฟังการประชุมของคณะกรรมการตรวจคะแนนด้วย
ตัวแทนผู้สมัครอาจร้องทักท้วงในเมื่อเห็นว่ากรรมการตรวจคะแนนปฏิบัติการไม่ถูกต้องตามกฎหมาย ในกรณีเช่นนี้ให้เจ้าหน้าที่คะแนน*จดบันทึกคำทักท้วงนั้นไว้
ห้ามมิให้ตัวแทนผู้สมัครจับต้องบัตรเลือกตั้ง หรือกล่าวโต้ตอบกับกรรมการตรวจคะแนนหรือระหว่างกันเอง โดยประการที่เป็นอุปสรรคต่อกิจการที่กำลังดำเนินอยู่
ในการตั้งตัวแทนผู้สมัคร ให้ใช้แบบตามที่กำหนดในกฎกระทรวง และให้ได้รับยกเว้นไม่ต้องเสียอากรแสตมป์
หมวด 7 การตรวจและรวมคะแนน
เมื่อเสร็จการลงคะแนนเลือกตั้งแล้ว ให้กรรมการตรวจคะแนนนับบัตร ตรวจบัตร และนับคะแนนโดยเปิดเผย ห้ามมิให้เลื่อนหรือประวิงการนับคะแนน
เมื่อการนับคะแนนเสร็จแล้ว ให้กรรมการตรวจคะแนนประกาศผลของการนับคะแนน ณ ที่เลือกตั้ง*นั้น แล้วทำรายงานแสดงผลของการนับคะแนน เก็บรวบรวมเอกสารบรรจุหีบบัตรเลือกตั้ง และปิดหีบบัตรเลือกตั้งตามวิธีการที่กำหนดในกฎกระทรวง ส่งไปยังนายอำเภอโดยเร็ว
ก่อนประกาศผลของการนับคะแนน ห้ามมิให้ผู้มีหน้าที่เป็นกรรมการตรวจคะแนนและเจ้าหน้าที่คะแนน*แจ้งแก่ผู้ใดให้ทราบจำนวนบัตรเลือกตั้งซึ่งได้ลงคะแนนไว้ หรือให้ทราบจำนวนคะแนนอันได้ลงไว้สำหรับบุคคลใด หรือให้ทราบว่าผู้ใดได้ลงคะแนนหรือไม่
บัตรเลือกตั้งต่อไปนี้ให้ถือว่าเป็นบัตรเสีย คือ
(๑) บัตรปลอม
(๒) บัตรซึ่งลงเครื่องหมายให้แก่ผู้สมัคร เกินกว่าจำนวนสมาชิกซึ่งจะมีได้ในเขตเลือกตั้งนั้น
(๓) บัตรซึ่งมิได้ลงเครื่องหมายเลย
(๔) บัตรซึ่งปรากฏว่าได้พับซ้อนกันกว่าบัตรเดียว
(๕) บัตรซึ่งมีการขีดเขียน หรือเครื่องสังเกต หรือข้อความอื่นใดนอกจากที่กำหนดในกฎกระทรวง
(๖) บัตรซึ่งลงเครื่องหมายไม่ชัดเจนว่าลงเครื่องหมายให้แก่ผู้ใด
แต่ถ้าบัตรตามที่กล่าวในอนุมาตรา ๖ ยังมีเครื่องหมายที่ลงไว้ชัดเจนให้แก่ผู้สมัครคนใดอยู่ด้วย ภายใต้บังคับแห่งวรรคต้นมิให้ถือว่าบัตรนั้นเป็นบัตรเสีย และให้นับคะแนนให้แก่ผู้สมัครที่มีเครื่องหมายชัดเจนลงให้นั้น
บัตรเสียตามมาตรา ๕๑ นั้นให้กรรมการตรวจคะแนนสลักหลังว่า “เสีย” และให้ลงลายมือชื่อกำกับไว้ทุกคน แล้วให้แยกออกรวมไว้เป็นส่วนหนึ่งและห้ามมิให้นับคะแนนจากบัตรดังว่านี้
เมื่อนายอำเภอได้รับรายงานแสดงผลของการนับคะแนนจากคณะกรรมการตรวจคะแนนแห่งหน่วยต่าง ๆ แล้ว ให้คณะกรมการอำเภอรวมยอดคะแนนของผู้สมัครแต่ละคนโดยเร็ว
ถ้ามีสมาชิกสภาจังหวัดได้เพียงคนเดียว ให้ผู้สมัครที่ได้คะแนนสูงสุดได้รับเลือกตั้งเป็นสมาชิกสภาจังหวัด
ถ้ามีสมาชิกได้กว่าหนึ่งคน ให้ผู้สมัครที่ได้คะแนนสูงกว่าผู้อื่นตามลำดับลงมาได้รับเลือกตั้งเป็นสมาชิกสภาจังหวัดจนครบจำนวน
ถ้าคะแนนเท่ากัน ให้ผู้สมัครซึ่งได้คะแนนเท่ากันจับสลากต่อหน้าคณะกรมการอำเภอ เพื่อยุติว่าผู้ใดได้รับเลือกตั้ง
เมื่อเป็นอันยุติว่า ผู้สมัครคนใดได้รับเลือกตั้งตามบทพระราชบัญญัตินี้แล้ว ให้นายอำเภอประกาศผลของการเลือกตั้งไว้ ณ ที่ว่าการอำเภอโดยไม่ชักช้า ตามแบบซึ่งกำหนดในกฎกระทรวง แล้วให้รีบรายงานไปยังผู้ว่าราชการจังหวัด*
เมื่อการเลือกตั้งเสร็จสิ้นแล้ว นายอำเภอจะทำลายบัตรเลือกตั้งและเอกสารที่เก็บอยู่ในหีบบัตรเลือกตั้งนั้นได้ เมื่อพ้นระยะเวลาคัดค้านการเลือกตั้งตามมาตรา ๕๖ แล้วไม่น้อยกว่าสิบห้าวัน
ในกรณีที่มีการคัดค้านการเลือกตั้งในเขตเลือกตั้งใด ให้นายอำเภอเก็บรักษาหีบบัตรเลือกตั้งในเขตเลือกตั้งนั้นไว้จนกว่าคดีจะถึงที่สุด
หมวด 8 การคัดค้านการเลือกตั้ง
ภายในสามสิบวันนับตั้งแต่นายอำเภอประกาศผลของการเลือกตั้ง ผู้เลือกตั้ง*ไม่น้อยกว่าสิบคนก็ดี ผู้สมัครคนใดก็ดีในเขตเลือกตั้งใดเห็นว่าการเลือกตั้งในเขตนั้นเป็นไปโดยมิชอบ มีสิทธิยื่นคำร้องต่อศาลชั้นต้นซึ่งเขตเลือกตั้งนั้นอยู่ในเขตอำนาจ เพื่อขอให้สั่งว่าบุคคลผู้หนึ่งผู้ใดมิได้รับเลือกตั้งโดยชอบ และหรือว่าผู้ใดได้รับเลือกตั้งโดยชอบ หรือว่าไม่มีบุคคลผู้หนึ่งผู้ใดได้รับเลือกตั้งโดยชอบ
เมื่อศาลได้รับคำร้องคัดค้านแล้ว ให้ดำเนินการพิจารณาตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งโดยเร็ว โดยให้เจ้าหน้าที่ผู้ดำเนินการเลือกตั้งหรือผู้ได้รับเลือกตั้งที่มีส่วนได้เสียมีโอกาสต่อสู้การคัดค้านนั้น เมื่อศาลสั่งอย่างใดให้แจ้งคำสั่งไปยังผู้ว่าราชการจังหวัด*โดยมิชักช้า คำสั่งศาลนั้นให้เป็นที่สุด
ในกรณีที่ศาลสั่งว่าบุคคลผู้หนึ่งผู้ใดมิได้รับเลือกตั้งโดยชอบ และไม่ได้สั่งว่าผู้ใดได้รับเลือกตั้งโดยชอบ หรือกรณีที่ศาลสั่งว่า ไม่มีผู้หนึ่งผู้ใดได้รับเลือกตั้งโดยชอบ ให้ผู้ว่าราชการจังหวัด*จัดให้มีการเลือกตั้งใหม่สำหรับตำแหน่งที่ว่าง และภายใต้บังคับมาตรา ๖ ให้ประกาศให้มีการเลือกตั้งใหม่ก่อนพ้นสิบห้าวัน นับแต่วันที่ได้รับคำสั่งศาล เว้นแต่ศาลจะสั่งเป็นอย่างอื่น
ในระหว่างที่ศาลยังมิได้มีคำสั่งเป็นอย่างอื่น ให้ถือว่าผู้สมัครซึ่งนายอำเภอได้ประกาศว่าได้รับเลือกตั้งนั้นเป็นสมาชิกสภาจังหวัดโดยชอบ
หมวด 9 บทกำหนดโทษ
ผู้มีหน้าที่ในการเลือกตั้งผู้ใดจงใจนับบัตรเลือกตั้งหรือคะแนนในการเลือกตั้งให้ผิดไปจากความจริง หรือจงใจรวมคะแนนให้ผิดไป หรือกระทำด้วยประการใด ๆ โดยมิชอบด้วยกฎหมาย ให้บัตรเลือกตั้งชำรุดหรือเสียหาย หรือให้กลายเป็นบัตรเสีย หรือจงใจอ่านบัตรเลือกตั้งให้ผิดไปจากความจริง หรือจงใจทำรายงานการเลือกตั้งไม่ตรงความจริง มีความผิดต้องระวางโทษปรับตั้งแต่ห้าสิบบาทขึ้นไปจนถึงพันบาท หรือจำคุกตั้งแต่เดือนหนึ่งขึ้นไปจนถึงห้าปี หรือทั้งปรับทั้งจำ และให้ศาลสั่งเพิกถอนสิทธิเลือกตั้งมีกำหนดเวลาไม่ต่ำกว่าสี่ปี และไม่เกินแปดปี
ผู้มีหน้าที่ในการเลือกตั้งหรือเจ้าพนักงานผู้ใดมีหน้าที่จัดการอย่างใด ๆ ในการเลือกตั้งตามพระราชบัญญัตินี้ จงใจไม่ปฏิบัติการตามหน้าที่ หรือกระทำการอันใดโดยเจตนาขัดขวางมิให้การเป็นไปตามกฎหมาย กฎข้อบังคับหรือคำสั่งของศาลอันเกี่ยวแก่การเลือกตั้งตามพระราชบัญญัตินี้ มีความผิดต้องระวางโทษปรับไม่เกินพันบาท หรือจำคุกไม่เกินหนึ่งปี หรือทั้งปรับทั้งจำ และให้ศาลสั่งเพิกถอนสิทธิเลือกตั้งมีกำหนดเวลาสี่ปี
ข้าราชการประจำการและพนักงานเทศบาลผู้ใดใช้อำนาจในตำแหน่งหน้าที่โดยมิชอบด้วยกฎหมายกระทำการใด ๆ อันเป็นอุปการะ หรือเป็นโทษแก่การเลือกตั้งของผู้สมัครคนใด มีความผิดต้องระวางโทษปรับไม่เกินพันบาท หรือจำคุกไม่เกินหนึ่งปี หรือทั้งปรับทั้งจำ และให้ศาลสั่งเพิกถอนสิทธิเลือกตั้งมีกำหนดเวลาสี่ปี
ผู้มีหน้าที่ในการเลือกตั้งผู้ใด อ่าน หรือตรวจดู หรือยอมให้ผู้อื่นอ่านหรือตรวจดูเครื่องหมายในบัตรเลือกตั้งก่อนการคลี่บัตรออกเพื่อนับคะแนนต้องระวางโทษปรับไม่เกินสองร้อยบาท หรือจำคุกไม่เกินสามเดือน หรือทั้งปรับทั้งจำ และให้ศาลสั่งเพิกถอนสิทธิเลือกตั้งมีกำหนดเวลาสี่ปี
ผู้มีหน้าที่ในการเลือกตั้งผู้ใดกระทำการละเมิดต่อมาตรา ๕๐ วรรคสาม มีความผิดต้องระวางโทษปรับไม่เกินสองร้อยบาท หรือจำคุกไม่เกินสามเดือน หรือทั้งปรับทั้งจำ
เมื่อได้มีประกาศให้เลือกตั้งสมาชิกสภาจังหวัดในเขตเลือกตั้งใดจนถึงวันเลือกตั้ง ผู้ใด เพื่อจะจูงใจให้ผู้เลือกตั้ง*ลงคะแนนเลือกตั้งหรือให้งดเว้นมิให้ลงคะแนนให้แก่ผู้สมัครใด กระทำการดังต่อไปนี้
(๑) จัดทำ ให้ เสนอให้ หรือสัญญาว่าจะให้ทรัพย์สินหรือผลประโยชน์อื่นใดอันอาจคำนวณเป็นเงินได้แก่ผู้ใด
(๒) ให้ เสนอให้ หรือสัญญาว่าจะให้เงินหรือทรัพย์สินอื่นไม่ว่าโดยทางตรงหรือทางอ้อม แก่สมาคม มูลนิธิ วัด สถาบันการศึกษาหรือสถานสงเคราะห์อื่นใด
(๓) ทำการโฆษณาหาเสียงด้วยการจัดให้มีมหรสพและการรื่นเริงต่าง ๆ
(๔) ทำสิ่งอันเป็นสาธารณประโยชน์หรือสิ่งอื่นใดเพื่อประโยชน์ของบุคคล ชุมชน สมาคม มูลนิธิ วัด สถาบันการศึกษา หรือสถาบันอื่นใด ทั้งนี้ ไม่ว่าจะเป็นประโยชน์ต่อส่วนรวมหรือไม่ก็ตาม
(๕) เลี้ยงหรือรับจะจัดเลี้ยงผู้ใด
มีความผิดต้องระวางโทษปรับไม่เกินหนึ่งหมื่นบาท หรือจำคุกไม่เกินหนึ่งปี หรือทั้งปรับทั้งจำ และให้ศาลสั่งเพิกถอนสิทธิเลือกตั้งมีกำหนดเวลาแปดปี
ผู้ใดรู้อยู่แล้วว่าตนไม่มีสิทธิสมัครรับเลือกตั้ง บังอาจสมัครรับเลือกตั้ง ต้องระวางโทษปรับไม่เกินพันบาท หรือจำคุกไม่เกินหนึ่งปี หรือทั้งปรับทั้งจำ และให้ศาลสั่งเพิกถอนสิทธิเลือกตั้งมีกำหนดเวลาแปดปี
ผู้สมัครผู้ใดจัดยานพาหนะใด ๆ ให้ผู้เลือกตั้ง*ใช้เพื่อไปลงคะแนน หรือกลับ หรือจัดให้ผู้เลือกตั้ง*ไปลงคะแนน หรือกลับ โดยไม่ต้องเสียค่าโดยสารยานพาหนะซึ่งต้องเสียตามปกติ หรือผู้ใดกระทำการเช่นว่านั้นเพื่อประโยชน์แก่ผู้สมัครคนใด มีความผิดต้องระวางโทษปรับไม่เกินสองร้อยบาท หรือจำคุกไม่เกินสามเดือน หรือทั้งปรับทั้งจำ และให้ศาลสั่งเพิกถอนสิทธิเลือกตั้งมีกำหนดเวลาสี่ปี
บุคคลผู้มิได้มีสัญชาติเป็นไทยผู้ใดกระทำการละเมิดต่อมาตรา ๑๒ มีความผิดต้องระวางโทษปรับตั้งแต่สองร้อยบาทขึ้นไปจนถึงสองพันบาท หรือจำคุกตั้งแต่หกเดือนขึ้นไปจนถึงสามปี หรือทั้งปรับทั้งจำ
ผู้เลือกตั้ง*ผู้ใดเรียกหรือรับทรัพย์สินหรือผลประโยชน์อย่างใด ๆ เป็นประโยชน์แก่ตนเองหรือผู้อื่น โดยให้คำมั่นว่าจะลงคะแนนเลือกตั้ง หรืองดเว้นไม่ลงคะแนนเลือกตั้งผู้ใด มีความผิดต้องระวางโทษปรับไม่เกินห้าร้อยบาท หรือจำคุกไม่เกินหกเดือน หรือทั้งปรับทั้งจำ และให้ศาลสั่งเพิกถอนสิทธิเลือกตั้งมีกำหนดเวลาแปดปี
ผู้ใดมิได้มีอำนาจที่จะทำได้โดยชอบด้วยกฎหมาย บังอาจเปิดหีบบัตรเลือกตั้งซึ่งได้ปิดตั้งไว้เพื่อการลงคะแนนก็ดี หรือซึ่งได้ปิดเพื่อรักษาไว้ภายหลังการเลือกตั้งได้เสร็จแล้วก็ดี มีความผิดต้องระวางโทษปรับไม่เกินห้าร้อยบาท หรือจำคุกไม่เกินหกเดือน หรือทั้งปรับทั้งจำ และให้ศาลสั่งเพิกถอนสิทธิเลือกตั้งมีกำหนดเวลาสี่ปี
ผู้ใดมิได้มีอำนาจที่จะทำได้โดยชอบด้วยกฎหมาย กระทำด้วยประการใด ๆ โดยเจตนาขัดขวางหรือหน่วงเหนี่ยวมิให้ผู้เลือกตั้ง*ไปยังที่เลือกตั้ง*หรือเข้าไปในที่เลือกตั้ง* หรือมิให้ไปถึงที่ดังว่านั้นภายในกำหนดเวลาที่จะขอแก้บัญชีผู้เลือกตั้ง* หรือที่จะลงคะแนนเลือกตั้งได้ มีความผิดต้องระวางโทษปรับไม่เกินห้าร้อยบาท หรือจำคุกไม่เกินหกเดือน หรือทั้งปรับทั้งจำ และให้ศาลสั่งเพิกถอนสิทธิเลือกตั้งมีกำหนดเวลาสี่ปี
ผู้ใดลงเครื่องหมายในบัตรเลือกตั้งซึ่งมิใช่ของตนโดยเจตนาทุจริต หรือบังอาจขีดเขียนหรือทำเครื่องสังเกตโดยวิธีใด ๆ ไว้ที่บัตรเลือกตั้งโดยมิชอบด้วยกฎหมาย มีความผิดต้องระวางโทษปรับไม่เกินห้าร้อยบาท หรือจำคุกไม่เกินหกเดือน หรือทั้งปรับทั้งจำ และให้ศาลสั่งเพิกถอนสิทธิเลือกตั้งมีกำหนดเวลาสี่ปี
ผู้ใดลงคะแนนเลือกตั้ง หรือพยายามลงคะแนนโดยรู้อยู่แล้วว่าตนไม่มีสิทธิเลือกตั้ง หรือไม่มีสิทธิลงคะแนนในหน่วยเลือกตั้ง*นั้นได้ก็ดี ทอดบัตรหรือพยายามทอดบัตรมากกว่าบัตรหนึ่งหรือมากกว่าครั้งหนึ่งในการลงคะแนนเลือกตั้งก็ดี มีความผิดต้องระวางโทษปรับไม่เกินสองร้อยบาท หรือจำคุกไม่เกินสามเดือน หรือทั้งปรับทั้งจำ และให้ศาลสั่งเพิกถอนสิทธิเลือกตั้งมีกำหนดเวลาสี่ปี
ผู้เลือกตั้ง*ผู้ใด โดยเจตนาทุจริตในการเลือกตั้งไม่คืนบัตรเลือกตั้งให้กรรมการตรวจคะแนนตามมาตรา ๔๘ มีความผิดต้องระวางโทษปรับไม่เกินห้าร้อยบาท หรือจำคุกไม่เกินหกเดือน หรือทั้งปรับทั้งจำ และให้ศาลสั่งเพิกถอนสิทธิเลือกตั้งมีกำหนดเวลาสี่ปี
ผู้ใดก่อให้เกิดการวุ่นวายขึ้นในที่เลือกตั้ง*หรือในที่ประชาชนชุมนุมกันอยู่เพื่อรอการเข้าไปขอแก้บัญชีหรือลงคะแนนเลือกตั้ง ต้องระวางโทษปรับไม่เกินสองร้อยบาท หรือจำคุกไม่เกินสามเดือน หรือทั้งปรับทั้งจำ
ผู้ใดกระทำการละเมิดต่อมาตรา ๙ มีความผิดต้องระวางโทษปรับไม่เกินร้อยบาท
ผู้ใดกระทำการละเมิดต่อมาตรา ๙ ทวิ วรรคสอง มาตรา ๙ ตรี วรรคหนึ่ง มาตรา ๑๑ มาตรา ๑๑ ทวิ มาตรา ๑๑ ตรี หรือมาตรา ๑๑ จัตวา มีความผิดต้องระวางโทษปรับไม่เกินหนึ่งหมื่นบาท หรือจำคุกไม่เกินหนึ่งปี หรือทั้งปรับทั้งจำ
---
ผู้รับสนองพระบรมราชโองการ
พิบูลสงคราม
นายกรัฐมนตรี