มาตรา 149

ภายใต้บังคับบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายนี้ว่าด้วยการดำเนินคดีอนาถา และว่าด้วยความรับผิดชั้นที่สุดของคู่ความในเรื่องค่าฤชาธรรมเนียม ได้แก่ ค่าธรรมเนียมศาลในการยื่นคำฟ้อง ฟ้องอุทธรณ์หรือฎีกา หรือในการดำเนินกระบวนพิจารณาอย่างอื่นตามที่ระบุไว้ในตารางท้ายประมวลกฎหมายนี้หรือในมาตรา ๑๕๐ นั้น ให้คู่ความผู้ยื่นคำฟ้อง ฟ้องอุทธรณ์หรือฎีกา หรือ ค่าสืบพยานหลักฐานนอกศาล ค่าป่วยการ ค่าพาหนะเดินทาง และค่าเช่าที่พักของพยาน ผู้เชี่ยวชาญ ล่าม และเจ้าพนักงานศาล ค่าทนายความ ค่าใช้จ่ายในการดำเนินกระบวนพิจารณานั้น ๆ หรือคู่ความฝ่ายที่ศาลระบุไว้ในคำสั่งในกรณีที่กระบวนพิจารณานั้นได้กระทำโดยคำสั่งศาลเป็นผู้คดี ตลอดจนค่าธรรมเนียมหรือค่าใช้จ่ายอื่น ๆ บรรดาที่กฎหมายบังคับให้ชำระ แต่ถ้าคู่ความฝ่ายซึ่งระบุไว้ ภายใต้บังคับบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายนี้หรือคู่ความอีกฝ่ายหนึ่งไม่ยอมชำระกฎหมายอื่น ว่าด้วยการยกเว้นค่าธรรมเนียมสำหรับกระบวนพิจารณาเช่นว่านั้น ศาลจะมีคำสั่งให้งดการดำเนินกระบวนพิจารณานั้นไว้ หรือจะสั่งให้เรียกศาล ค่าธรรมเนียมศาลจากที่เป็นค่าขึ้นศาล ให้คู่ความทั้งสองฝ่าย หรือแต่ฝ่ายเดียวก็ได้ผู้ยื่นคำฟ้องเป็นผู้ชำระเมื่อยื่นคำฟ้อง ค่าธรรมเนียมศาลนั้น ให้ชำระหรือนำมาวางศาลเป็นเงินสดหรือเช็คซึ่งธนาคารรับรอง โดยเจ้าพนักงานศาลออกใบรับให้ หรือตามวิธีการที่กำหนดไว้ในข้อกำหนดของประธานศาลฎีกา คำร้องขอฟ้องหรือต่อสู้ความอย่างคนอนาถาคำฟ้อง คำฟ้องหรือฟ้องอุทธรณ์หรือ คำฟ้องฎีกา หรือคำร้องสอด คำให้การหรือคำแก้อุทธรณ์หรือฎีกา หรือคำร้องคำขออื่นซึ่งได้ยื่นต่อศาลพร้อมด้วยคำขอฟ้อง หรือต่อสู้ความอย่างคนอนาถาคำร้องขอยกเว้นค่าธรรมเนียมศาลตามมาตรา ๑๕๖ ตลอดจนการดำเนินกระบวนพิจารณาในชั้นไต่สวนอนาถาคำร้องดังกล่าว ไม่ต้องเสียนำเงินค่าธรรมเนียมศาลและวางเงินศาลวางศาลมาชำระ เว้นแต่ศาลจะได้ยกคำขอคำร้องนั้นเสีย