พระราชบัญญัติ ล้อเลื่อน พุทธศักราช 2478 (ยกเลิก) ________
- คำปรารภ
ในพระปรมาภิไธยสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอานันทมหิดล
คณะผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์
(ตามประกาศประธานสภาผู้แทนราษฎร
ลงวันที่ ๒๐ สิงหาคม พุทธศักราช ๒๔๗๘)
อาทิตย์ทิพอาภา
เจ้าพระยายมราช
พล.อ. เจ้าพระยาพิชเยนทรโยธิน
ตราไว้ ณ วันที่ ๑ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๔๗๙
เป็นปีที่ ๓ ในรัชกาลปัจจุบัน
โดยที่สภาผู้แทนราษฎรลงมติว่า สมควรรวบรวมกฎหมายอันว่าด้วยล้อเลื่อนและตราขึ้นใหม่
จึงมีพระบรมราชโองการให้ตราพระราชบัญญัติขึ้นไว้โดยคำแนะนำและยินยอมของสภาผู้แทนราษฎร ดังต่อไปนี้
ข้อความเบื้องต้น
พระราชบัญญัตินี้ให้เรียกว่า “พระราชบัญญัติล้อเลื่อน พุทธศักราช ๒๔๗๘”
ให้ใช้พระราชบัญญัตินี้ตั้งแต่วันที่ ๑ เมษายน พุทธศักราช ๒๔๗๙ เป็นต้นไป เฉพาะประเภทล้อเลื่อนในท้องที่ที่ได้ใช้พระราชบัญญัติล้อเลื่อน พระพุทธศักราช ๒๔๖๐ อยู่แล้ว ถ้าจะให้ใช้พระราชบัญญัตินี้ในท้องที่อื่นใด เมื่อใดจะได้ประกาศให้ใช้โดยพระราชกฤษฎีกา
นอกจากพระราชบัญญัติแก้ไขพระราชบัญญัติล้อเลื่อน พุทธศักราช ๒๔๗๘ ให้ยกเลิกพระราชบัญญัติล้อเลื่อน พระพุทธศักราช ๒๔๖๐ และบรรดาพระราชบัญญัติล้อเลื่อนแก้ไขเพิ่มเติมกับบรรดากฎหมาย กฎ และข้อบังคับอื่น ๆ ในส่วนที่มีบัญญัติไว้แล้วในพระราชบัญญัตินี้ หรือซึ่งแย้งกับบทแห่งพระราชบัญญัตินี้ เว้นแต่พระราชบัญญัติขนาดเกวียนพระพุทธศักราช ๒๔๕๙ พระราชบัญญัติรถลาก รัตนโกสินทรศก ๑๒๐ และพระราชบัญญัติรถจ้างรัตนโกสินทรศก ๑๒๔ กับบรรดาประกาศพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมพระราชบัญญัตินั้น ๆ
ในพระราชบัญญัตินี้ เว้นแต่จะมีข้อความแสดงให้เห็นเป็นอย่างอื่น
(๑) “ล้อเลื่อน” หมายความถึง ยานพาหนะ เช่น รถ เกวียนอันประกอบด้วยเพลาและล้อ ซึ่งเคลื่อนไปได้ด้วยกำลังคนหรือสัตว์ ทั้งนี้ไม่รวมถึงรถลากและรถจ้างซึ่งกล่าวไว้ในพระราชบัญญัติรถลากและรถจ้างในท้องที่ที่ใช้พระราชบัญญัตินั้น ๆ หรือล้อเลื่อนสำหรับเด็กซึ่งผู้ใหญ่ไม่อาจใช้เป็นพาหนะได้
(๒) “ล้อเลื่อนรับจ้าง” หมายความถึง ล้อเลื่อนซึ่งใช้สำหรับขนส่งโดยมีสินจ้างนอกจากเกวียน
(๓) “ขับขี่” หมายความตลอดถึงการลากเข็นด้วย
(๔) “พนักงานเจ้าหน้าที่” หมายความถึง เจ้าพนักงานที่ได้รับการแต่งตั้งเพื่อปฏิบัติการตามพระราชบัญญัตินี้
ให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคมรักษาการตามพระราชบัญญัตินี้ กับให้มีอำนาจแต่งตั้งพนักงานเจ้าหน้าที่ประกาศกำหนดจำนวนล้อเลื่อนชนิดหนึ่งชนิดใด ที่จะอนุญาตให้จดทะเบียนในจังหวัดหนึ่ง ๆ และออกกฎกระทรวงในกรณีดังต่อไปนี้
(๑) กำหนดระยะเวลาเสียค่าธรรมเนียม อัตราค่าธรรมเนียม แบบพิมพ์ในการจดทะเบียนล้อเลื่อน และการออกใบอนุญาตขับขี่ล้อเลื่อน
ค่าธรรมเนียมนั้น ให้พิจารณากำหนดตามสภาพแห่งท้องถิ่นในจังหวัดนั้น ๆ แต่ต้องไม่เกินอัตราท้ายพระราชบัญญัตินี้
(๒) กำหนดยกเว้นการจดทะเบียนหรือค่าธรรมเนียมในการจดทะเบียนล้อเลื่อนบางชนิด หรือล้อเลื่อนซึ่งใช้เพื่อประโยชน์อย่างหนึ่งอย่างใดโดยเฉพาะ ทั้งนี้ให้รวมถึงใบอนุญาตของผู้ขับขี่ล้อเลื่อนนั้น ๆ ด้วย
(๓) กำหนดลักษณะ และราคาเครื่องหมายสำหรับล้อเลื่อนซึ่งจดทะเบียนกับเครื่องหมายสำหรับผู้ขับขี่ล้อเลื่อนรับจ้าง แต่ต้องไม่เกินอัตราท้ายพระราชบัญญัตินี้
(๔) กำหนดรูป ลักษณะ ขนาด และน้ำหนักของล้อเลื่อน กับน้ำหนักบรรทุก
(๕) กำหนดการติดตั้งเครื่องอุปกรณ์หรือส่วนควบล้อเลื่อน เช่น ตะเกียงห้ามล้อและเครื่องอาณัติสัญญาณ เป็นต้น
(๖) กำหนดเครื่องแต่งกายของผู้ขับขี่ล้อเลื่อนรับจ้าง
(๗) กำหนดการอื่น ๆ เพื่อปฏิบัติให้เป็นไปตามพระราชบัญญัตินี้
ในส่วนที่เกี่ยวกับการจัดสรรค่าธรรมเนียมตามมาตรา ๕ ทวิ ให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยรักษาการตามพระราชบัญญัตินี้ และให้มีอำนาจออกกฎกระทรวงเพื่อปฏิบัติการตามพระราชบัญญัตินี้ด้วย
กฎกระทรวงนั้น เมื่อได้ประกาศในราชกิจจานุเบกษาแล้วให้ใช้บังคับได้
ค่าธรรมเนียมตามพระราชบัญญัตินี้เว้นแต่ค่าธรรมเนียมเครื่องหมายสำหรับล้อเลื่อนซึ่งจดทะเบียน ที่จัดเก็บได้ในกรุงเทพมหานคร ให้ตกเป็นรายได้ของกรุงเทพมหานคร ส่วนในจังหวัดอื่น ให้ตกเป็นรายได้ขององค์การบริหารส่วนจังหวัด เทศบาล สุขาภิบาล ในจังหวัดนั้น เมืองพัทยา และราชการส่วนท้องถิ่นที่เรียกชื่ออย่างอื่น โดยให้กระทรวงมหาดไทยจัดสรรตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่กำหนดในกฎกระทรวง
หมวด 1 การจดทะเบียนและออกใบอนุญาตล้อเลื่อน
ล้อเลื่อนจะใช้บนทางหลวงได้ต่อเมื่อได้จดทะเบียนและรับใบอนุญาตจากพนักงานเจ้าหน้าที่ เว้นแต่จะนำล้อเลื่อนไปจดทะเบียนหรือย้ายขนล้อเลื่อนนั้น
ล้อเลื่อนซึ่งเป็นของกระทรวงกลาโหม ให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมมีอำนาจแต่งตั้งพนักงานเจ้าหน้าที่ขึ้นเพื่อการจดทะเบียนและออกใบอนุญาต
ล้อเลื่อนซึ่งเป็นของกรมโยธาเทศบาล หรือของเทศบาล หรือล้อเลื่อนของรัฐบาลหรือของสภากาชาดสยามซึ่งใช้ในการแพทย์ของรัฐบาล หรือของสภากาชาดสยามเป็นปกติ ต้องจดทะเบียน และรับใบอนุญาต แต่ไม่ต้องเสียค่าธรรมเนียม
ใบอนุญาตล้อเลื่อนมี ๒ ชนิด คือ
(๑) ใบอนุญาตล้อเลื่อนส่วนบุคคล
(๒) ใบอนุญาตล้อเลื่อนรับจ้าง
ล้อเลื่อนที่จดทะเบียนรับใบอนุญาตเป็นล้อเลื่อนส่วนบุคคลนั้นนอกจากเกวียนแล้ว ห้ามมิให้ใช้รับจ้าง
ห้ามมิให้รับจดทะเบียนและออกใบอนุญาตล้อเลื่อนใด ๆ เว้นแต่จะปรากฏว่าล้อเลื่อนนั้นมั่นคงแข็งแรงและได้ปฏิบัติถูกต้องตามกฎกระทรวง
พนักงานเจ้าหน้าที่จะเรียกให้เจ้าของล้อเลื่อนนำล้อเลื่อนไปให้ตรวจก่อน เพื่อจดทะเบียน ณ เวลาและสถานที่ตามแต่พนักงานเจ้าหน้าที่จะเห็นสมควรก็ได้
สำหรับล้อเลื่อนที่นำจากต่างประเทศมาใช้ในราชอาณาจักรชั่วคราวนั้น ถ้ารัฐบาลสยามกับรัฐบาลของประเทศที่นำล้อเลื่อนมานั้นมิได้ตกลงกันไว้เป็นอย่างอื่นต้องปฏิบัติตามพระราชบัญญัตินี้เว้นแต่ล้อเลื่อนของนักท่องเที่ยวทางไกล
ใบอนุญาตล้อเลื่อนทุกชนิดนอกจากเกวียนให้ใช้ได้ภายในเขตจังหวัดที่ได้จดทะเบียนและรับใบอนุญาตเว้นแต่จะได้รับอนุญาตให้ใช้นอกเขตจังหวัดที่ได้จดทะเบียนและรับใบอนุญาต ทั้งนี้ตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่กำหนดในกฎกระทรวง
ใบอนุญาตล้อเลื่อนทุกชนิดนอกจากเกวียนให้มีอายุใช้ได้เพียงวันที่ ๓๑ ธันวาคม ไม่ว่าใบอนุญาตนั้นจะออกเมื่อใด
ล้อเลื่อนซึ่งได้จดทะเบียนและรับใบอนุญาตจะต้องติดเครื่องหมายตามที่พนักงานเจ้าหน้าที่จัดให้
ห้ามมิให้เปลี่ยนแปลงแก้ไขเครื่องหมายหรือนำเครื่องหมายเช่นว่านี้ไปติดล้อเลื่อนอื่น
ห้ามมิให้เจ้าของหรือผู้ครอบครองล้อเลื่อนยอมให้บุคคลอื่น ซึ่งไม่มีใบอนุญาตขับขี่ล้อเลื่อนขับขี่ล้อเลื่อนเว้นแต่เกวียน
ถ้าปรากฏว่าล้อเลื่อนใดไม่มั่นคง หรือขาดรูปลักษณะซึ่งกำหนดไว้ในกฎกระทรวง ให้พนักงานเจ้าหน้าที่มีอำนาจ
๑. ตรวจล้อเลื่อนหรือสั่งให้เจ้าของหรือผู้ครอบครอง แล้วแต่กรณีนำล้อเลื่อนไปให้ตรวจก็ได้
๒. ยึดใบอนุญาตล้อเลื่อนไว้จนกว่าจะได้จัดให้ล้อเลื่อนนั้นมีความมั่นคงและรูปลักษณะถูกต้องตามที่กำหนดไว้ก็ได้
ระหว่างยึดใบอนุญาต จะใช้ล้อเลื่อนนั้นบนทางหลวงไม่ได้
เมื่อมีการโอนกรรมสิทธิ์ล้อเลื่อน ให้ผู้โอนและผู้รับโอนพร้อมกันไปแจ้ง ณ สำนักงานจดทะเบียนล้อเลื่อนหรือสถานีตำรวจแห่งใดแห่งหนึ่งภายในสิบห้าวัน นับแต่วันโอน
เมื่อเจ้าของล้อเลื่อนตาย ให้ทายาทผู้รับมรดก หรือผู้จัดการมรดกแล้วแต่กรณีแจ้งต่อสำนักงานจดทะเบียนล้อเลื่อน หรือสถานีตำรวจที่เจ้าของล้อเลื่อนมีภูมิลำเนาหรือถิ่นที่อยู่ภายในสามเดือนนับแต่วันตาย
หมวด 2 การจดทะเบียนและออกใบอนุญาตขับขี่
การฝึกหัดขับขี่ล้อเลื่อนนั้น จะฝึกหัดบนทางหลวงก็ได้ แต่ต้องได้รับใบอนุญาตจากพนักงานเจ้าหน้าที่
ใบอนุญาตให้ฝึกหัดขับขี่ล้อเลื่อนนั้น ให้กำหนดวันเวลาและเขตทางหลวงที่อนุญาตให้ทำการฝึกหัด
ห้ามมิให้บุคคลใดขับขี่ล้อเลื่อนนอกจากเกวียนบนทางหลวง เว้นแต่จะได้รับใบอนุญาตขับขี่จากพนักงานเจ้าหน้าที่
สำหรับผู้ขับขี่ล้อเลื่อนที่เป็นของกระทรวงกลาโหม ให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมมีอำนาจแต่งตั้งพนักงานเจ้าหน้าที่ขึ้นเพื่อการออกใบอนุญาตขับขี่
ใบอนุญาตขับขี่นั้น แบ่งออกเป็นสองประเภท
(๑) ใบอนุญาตขับขี่รถจักรยาน ๒ ล้อ
(๒) ใบอนุญาตขับขี่ล้อเลื่อนอื่นนอกจากเกวียน
ใบอนุญาตเหล่านี้ให้ใช้ได้ทั่วราชอาณาจักร ใบอนุญาตตาม (๑) ให้ใช้ได้ตลอดชีพของผู้ได้รับใบอนุญาตขับขี่โดยไม่ต้องต่ออายุใบอนุญาต ใบอนุญาตตาม (๒) ให้ใช้ได้ตลอดเวลาสิบสองเดือนนับแต่วันออกใบอนุญาต
ห้ามมิให้นำใบอนุญาตขับขี่ล้อเลื่อนประเภทหนึ่งไปใช้ขับขี่ล้อเลื่อนอีกประเภทหนึ่ง
ล้อเลื่อนใดใช้กำลังบุคคลลากเข็นมากกว่าคนหนึ่ง ในบรรดาผู้ลากเข็นนั้นจะมีใบอนุญาตขับขี่ล้อเลื่อนเพียงคนเดียวก็ได้
ให้พนักงานเจ้าหน้าที่รับจดทะเบียนและออกใบอนุญาตให้เป็นผู้ขับขี่ล้อเลื่อนได้แต่บุคคลซึ่งมีลักษณะและคุณสมบัติ ดังต่อไปนี้
๑. ล้อเลื่อนส่วนบุคคล
(ก) มีอายุไม่ต่ำกว่าสิบสามปีบริบูรณ์ แต่ถ้าพนักงานเจ้าหน้าที่ในจังหวัดใดพิจารณาเห็นสมควรจะให้อายุต่ำกว่าที่กำหนดนี้ตามสภาพแห่งท้องถิ่นในจังหวัดนั้น ก็ให้มีอำนาจกำหนดอายุต่ำกว่านี้ได้เฉพาะการขับขี่ล้อเลื่อนภายในท้องถิ่นในจังหวัดนั้น ๆ
(ข) มีร่างกายสมประกอบและสามารถขับขี่ล้อเลื่อนได้
(ค) รู้ข้อบังคับการจราจร
(ง) รู้การขับขี่ล้อเลื่อนชนิดนั้น
๒. ล้อเลื่อนรับจ้าง
นอกจากมีลักษณะและคุณสมบัติดังบัญญัติไว้ในอนุมาตรา ๑(ข) (ค) และ (ง) แล้ว ต้องมีลักษณะและคุณสมบัติดังต่อไปนี้อีก
(ก) มีอายุไม่ต่ำกว่าสิบเจ็ดปีบริบูรณ์
(ข) มีสัญชาติเป็นไทยตามกฎหมาย
(ค) รู้ถนนหนทางแห่งเขตซึ่งได้รับใบอนุญาตพอสมควร
(ง) ปราศจากโรคติดต่อซึ่งเป็นที่น่ารังเกียจ
(จ) ไม่เคยทำความผิดต้องรับโทษจำคุกโดยคำพิพากษาให้ลงโทษจำคุกตามกฎหมายลักษณะอาญา ในความผิดอย่างใดอย่างหนึ่ง ดังต่อไปนี้
(๑) ฐานสมคบกันเป็นอั้งยี่และเป็นซ่องโจรผู้ร้ายตามมาตรา ๑๗๗ ถึง มาตรา ๑๘๔
(๒) ฐานกระทำให้เกิดภยันตรายแก่สาธารณชน ฯลฯ ตามมาตรา ๑๙๑ และมาตรา ๑๙๔
(๓) ฐานข่มขืนกระทำชำเราตามมาตรา ๒๔๓ มาตรา ๒๔๔ มาตรา ๒๔๕ วรรค ๒ และมาตรา ๒๔๖
(๔) ฐานประทุษร้ายแก่ชีวิตและร่างกายตามมาตรา ๒๔๙ ถึงมาตรา ๒๕๙
(๕) ฐานกระทำให้เสื่อมเสียอิสระภาพตามมาตรา ๒๖๘ ถึงมาตรา ๒๗๐ และมาตรา ๒๗๒ เฉพาะเกี่ยวกับมาตรา ๒๗๐ กับมาตรา ๒๗๓ ถึงมาตรา ๒๗๗
(๖) ฐานลักทรัพย์ วิ่งราวทรัพย์ ชิงทรัพย์ ปล้นทรัพย์ และฐานสลัด ตามมาตรา ๒๘๘ ถึงมาตรา ๓๐๒
(๗) ฐานกรรโชก ตามมาตรา ๓๐๓
(๘) ฐานยักยอกทรัพย์อันต้องอาญา ตามมาตรา ๓๑๔ และมาตรา ๓๑๗ ถึงมาตรา ๓๑๙
(๙) ฐานรับของโจร ตามมาตรา ๓๒๑ ถึงมาตรา ๓๒๓
(๑๐) ฐานทำให้เสียทรัพย์ ตามมาตรา ๓๒๔ และมาตรา ๓๒๕
(๑๑) ฐานกระทำให้เกิดภยันตรายแก่สาธารณชน ฯลฯ ในความผิดลหุโทษ ตามมาตรา ๓๓๕ อนุมาตรา ๑๓
(๑๒) ฐานประทุษร้ายต่อทางไปมา ฯลฯ ในความผิดลหุโทษ ตามมาตรา ๓๓๖ อนุมาตรา ๑๕
แต่ทั้งนี้ถ้าพ้นโทษจำคุกมาแล้วไม่น้อยกว่าหกเดือนพนักงานเจ้าหน้าที่จะออกใบอนุญาตขับขี่ให้ก็ได้
ผู้ขับขี่ล้อเลื่อนนอกจากเกวียนจะต้องมีใบอนุญาตขับขี่อยู่กับตัวขณะขับขี่ และต้องนำออกแสดงเมื่อพนักงานเจ้าหน้าที่เรียกตรวจ
ถ้าผู้ถือใบอนุญาตขับขี่ขาดลักษณะหรือคุณสมบัติตามที่กำหนดไว้ในมาตรา ๒๒ พนักงานเจ้าหน้าที่อาจยึดใบอนุญาตนั้นไว้จนกว่าผู้ถือใบอนุญาตจะกลับมีลักษณะหรือคุณสมบัติครบถ้วนตามที่กำหนดไว้ แต่ถ้าลักษณะหรือคุณสมบัติที่ขาดนั้นไม่อาจกลับคืนดีได้ก็ให้พนักงานเจ้าหน้าที่ถอนใบอนุญาตนั้นได้ทันที
หมวด 3 บทกำหนดโทษ
ผู้ใด
(๑) ใช้ล้อเลื่อนที่มิได้จดทะเบียนและรับใบอนุญาต หรือใช้ล้อเลื่อนซึ่งใบอนุญาตได้ถูกยึดหรือเพิกถอนแล้ว
(๒) ใช้ล้อเลื่อนนอกเขตจังหวัดที่ได้จดทะเบียนและรับใบอนุญาตโดยไม่ได้รับอนุญาตหรือโดยไม่ถูกต้องตามที่ได้รับอนุญาต
(๓) ใช้ล้อเลื่อนที่ได้จดทะเบียนและรับใบอนุญาต บรรทุกคนหรือของเกินอัตราที่กำหนดในกฎกระทรวง
(๔) ใช้ล้อเลื่อนโดยไม่ได้รับใบอนุญาตขับขี่ หรือโดยใบอนุญาตขับขี่ถูกยึดหรือเพิกถอนแล้ว หรือ
(๕) เป็นเจ้าของหรือผู้ครอบครองล้อเลื่อน ยอมให้บุคคลอื่นซึ่งไม่มีใบอนุญาตขับขี่ล้อเลื่อน ขับขี่ล้อเลื่อนนอกจากเกวียน
มีความผิดต้องระวางโทษปรับไม่เกินสองร้อยบาท
เจ้าของหรือผู้ครอบครองหรือผู้ขับขี่ กระทำความผิดอย่างหนึ่งอย่างใดดังต่อไปนี้
(๑) ละเลยไม่ติดเครื่องหมายที่ล้อเลื่อนซึ่งได้จดทะเบียนและรับใบอนุญาตแล้วให้ครบถ้วน
(๒) ละเลยไม่ปฏิบัติตามกฎกระทรวงซึ่งออกตามความในมาตรา ๕ แห่งพระราชบัญญัตินี้
(๓) ละเลยไม่แจ้งความตามมาตรา ๑๖ วรรค ๑ ให้ลงโทษปรับเป็นเงินไม่เกินห้าสิบบาท
ผู้ใดละเลยไม่แจ้งความตามมาตรา ๑๖ วรรค ๒ หรือไม่ปฏิบัติตามมาตรา ๒๓ มีความผิดต้องระวางโทษปรับเป็นเงินไม่เกินสิบสองบาท
บรรดาความผิดตามพระราชบัญญัตินี้ที่มีโทษปรับสถานเดียว ให้อธิบดีกรมการขนส่งทางบกหรือผู้ซึ่งอธิบดีกรมการขนส่งทางบกมอบหมายมีอำนาจเปรียบเทียบปรับผู้ต้องหาได้ เมื่อผู้ต้องหาได้ชำระค่าปรับตามจำนวนที่อธิบดีกรมการขนส่งทางบกหรือผู้ซึ่งอธิบดีกรมการขนส่งทางบกมอบหมายเปรียบเทียบภายในสามสิบวันแล้ว ให้ถือว่าคดีเลิกกันตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
ถ้าผู้ต้องหาไม่ยินยอมตามที่เปรียบเทียบหรือเมื่อยินยอมแล้วแต่ไม่ชำระค่าปรับภายในกำหนดเวลาดังกล่าว ให้ดำเนินคดีเพื่อฟ้องร้องต่อไป
---
ผู้รับสนองพระบรมราชโองการ
พ.อ. พหลพลพยุหเสนา
นายกรัฐมนตรี