คำปรารภ

ในพระปรมาภิไธยสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอานันทมหิดล คณะผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ (ตามประกาศประธานสภาผู้แทนราษฎร ลงวันที่ ๗ มีนาคม พุทธศักราช ๒๔๗๗) อนุวัฒน์จาตุรนต์ อาทิตย์ทิพอาภา เจ้าพระยายมราช ตราไว้ ณ วันที่ ๑๕ มิถุนายน พุทธศักราช ๒๔๗๘ เป็นปีที่ ๒ ในรัชกาลปัจจุบัน โดยที่สภาผู้แทนราษฎรลงมติว่า สมควรที่จะยกเลิกบรรดากฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งต่าง ๆ ที่ใช้อยู่ ณ บัดนี้ และให้ใช้ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งแทน จึงมีพระบรมราชโองการให้ตราพระราชบัญญัติขึ้นไว้โดยคำแนะนำและยินยอมของสภาผู้แทนราษฎร ดังต่อไปนี้ สารบาญ ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา ภาค ๑ บททั่วไป ลักษณะ ๑ บทวิเคราะห์ศัพท์ ๑ ลักษณะ ๒ ศาล หมวด ๑ เขตอำนาจศาล ๒-๑๐ หมวด ๒ การคัดค้านผู้พิพากษา ๑๑-๑๔ หมวด ๓ อำนาจและหน้าที่ของศาล ๑๕-๓๔/๑ หมวด ๔ การนั่งพิจารณา ๓๕-๔๕ หมวด ๕ รายงานและสำนวนความ ๔๖-๕๔ ลักษณะ ๓ คู่ความ ๕๕-๖๖ ลักษณะ ๔ การยื่นและส่งคำคู่ความและเอกสาร ๖๗-๘๓ อัฎฐ ลักษณะ ๕ พยานหลักฐาน หมวด ๑ หลักทั่วไป ๘๔-๑๐๕ หมวด ๒ การมาศาลของพยานและการซักถามพยาน ๑๐๖-๑๒๑ หมวด ๓ การนำพยานเอกสารมาสืบ ๑๒๒-๑๒๗ ทวิ หมวด ๔ การตรวจและการแต่งตั้งผู้เชี่ยวชาญโดยศาล ๑๒๘-๑๓๐ ลักษณะ ๖ คำพิพากษาและคำสั่ง หมวด ๑ หลักทั่วไปว่าด้วยการชี้ขาดตัดสินคดี ๑๓๑-๑๓๙ หมวด ๒ ข้อความและผลแห่งคำพิพากษาและคำสั่ง ๑๔๐-๑๔๘ หมวด ๓ ค่าฤชาธรรมเนียม ส่วนที่ ๑ การกำหนดการกำหนดและการชำระค่าฤชาธรรมเนียม และการดำเนินคดีอนาถายกเว้นค่าธรรมเนียมศาล ๑๔๙-๑๖๐ ส่วนที่ ๒ ความรับผิดชั้นที่สุดในค่าฤชาธรรมเนียม ๑๖๑-๑๖๙/๓ ภาค ๒ วิธีพิจารณาในศาลชั้นต้น ลักษณะ ๑ วิธีพิจารณาสามัญในศาลชั้นต้น ๑๗๐-๑๘๘ ลักษณะ ๒ วิธีพิจารณาสามัญวิสามัญในศาลชั้นต้น หมวด ๑ วิธีพิจารณาคดีมโนสาเร่ ๑๘๙-๑๙๖ หมวด ๒ วิธีการพิจารณาโดยขาดนัด ส่วนที่ ๑ การขาดนัดยื่นคำให้การ ๑๙๗-๒๐๙๑๙๙ ฉ ส่วนที่ ๒ การขาดนัดพิจารณา ๒๐๐-๒๐๗ หมวด ๓ อนุญาโตตุลาการ ๒๑๐-๒๒๒ หมวด ๔ การดำเนินคดีแบบกลุ่ม ส่วนที่ ๑ บททั่วไป ๒๒๒/๑-๒๒๒/๗ ส่วนที่ ๒ การขออนุญาตให้ดำเนินคดีแบบกลุ่ม ๒๒๒/๘-๒๒๒/๑๓ ส่วนที่ ๓ การพิจารณาคดีแบบกลุ่ม ๒๒๒/๑๔-๒๒๒/๓๔ ส่วนที่ ๔ คำพิพากษาและการบังคับคดี ๒๒๒/๓๕-๒๒๒/๔๔ ส่วนที่ ๕ อุทธรณ์และฎีกา ๒๒๒/๔๕-๒๒๒/๔๘ ส่วนที่ ๖ ค่าธรรมเนียม ๒๒๒/๔๙ ภาค ๓ อุทธรณ์และฎีกา ลักษณะ ๑ อุทธรณ์ ๒๒๓-๒๔๖ ลักษณะ ๒ ฎีกา ๒๔๗-๒๕๒ ภาค ๔ วิธีการชั่วคราวก่อนพิพากษาและการบังคับตามคำพิพากษาหรือคำสั่ง ลักษณะ ๑ วิธีการชั่วคราวก่อนพิพากษา หมวด ๑ หลักทั่วไป ๒๕๓-๒๖๕ หมวด ๒ คำขอในเหตุฉุกเฉิน ๒๖๖-๒๗๐ ลักษณะ ๒ การบังคับคดีตามคำพิพากษาและหรือคำสั่ง หมวด ๑ หลักทั่วไป ๒๗๑-๓๐๒ ส่วนที่ ๑ ศาลที่มีอำนาจในการบังคับคดี ๒๗๑ ส่วนที่ ๒ คำบังคับ ๒๗๒-๒๗๓ ส่วนที่ ๓ การขอบังคับคดี ๒๗๔-๒๗๕ ส่วนที่ ๔ การพิจารณาคำขอบังคับคดี ๒๗๖ ส่วนที่ ๕ การขอให้ศาลไต่สวนเกี่ยวกับกิจการ และทรัพย์สินของลูกหนี้ตามคำพิพากษา ๒๗๗ ส่วนที่ ๖ อำนาจทั่วไปของเจ้าพนักงานบังคับคดี ๒๗๘-๒๘๖ ส่วนที่ ๗ ผู้มีส่วนได้เสียในการบังคับคดี ๒๘๗-๒๘๘ ส่วนที่ ๘ การงดการบังคับคดี ๒๘๙-๒๙๑ ส่วนที่ ๙ การถอนการบังคับคดี ๒๙๒-๒๙๔ ส่วนที่ ๑๐ การเพิกถอนหรือแก้ไขการบังคับคดีที่ผิดระเบียบ ๒๙๕ หมวด ๒ วิธียึดทรัพย์ การบังคับคดีในกรณีที่เป็นหนี้เงิน ส่วนที่ ๑ อำนาจของเจ้าพนักงานบังคับคดี ๒๙๖-๓๐๐ ส่วนที่ ๒ ทรัพย์สินที่ไม่อยู่ในความรับผิดแห่งการบังคับคดี ๓๐๑-๓๐๒ ส่วนที่ ๓ การยึดทรัพย์สิน ๓๐๓-๓๑๕ ส่วนที่ ๔ การอายัด และการจ่ายสิทธิเรียกร้อง ๓๑๖-๓๒๐ ส่วนที่ ๕ การขอให้ศาลบังคับบุคคลภายนอก ชำระหนี้ตามสิทธิเรียกร้อง ๓๒๑ ส่วนที่ ๖ สิทธิของบุคคลภายนอกและผู้มีส่วนได้เสีย เกี่ยวกับทรัพย์สินที่ถูกบังคับคดี ๓๒๒-๓๒๕ ส่วนที่ ๗ การขอเฉลี่ยและการเข้าดำเนินการบังคับคดี ต่อไป ๓๒๖-๓๓๐ ส่วนที่ ๘ การขายหรือจำหน่าย ๓๓๑-๓๓๕ ส่วนที่ ๙ การตั้งผู้จัดการอสังหาริมทรัพย์หรือ การประกอบกิจการแทนการขายหรือจำหน่าย ๓๓๖ ส่วนที่ ๑๐ การทำบัญชีส่วนเฉลี่ย ๓๓๗-๓๔๔ ส่วนที่ ๑๑ เงิน ๓๐๓-๓๒๒ค้างจ่าย ๓๔๕ หมวด ๓ การบังคับคดีในกรณีที่ให้ส่งคืนหรือส่งมอบ ทรัพย์เฉพาะสิ่ง ๓๔๖-๓๔๙ หมวด ๔ การบังคับคดีในกรณีที่ให้ขับไล่ ๓๕๐ ส่วนที่ ๑ การบังคับคดีในกรณีที่ลูกหนี้ตามคำพิพากษา ต้องออกไปจากอสังหาริมทรัพย์ ที่อยู่อาศัย หรือทรัพย์ที่ครอบครอง ๓๕๑-๓๕๔ ส่วนที่ ๒ การบังคับคดีในกรณีที่ลูกหนี้ตามคำพิพากษา ต้องรื้อถอนสิ่งปลูกสร้าง ไม้ยืนต้น ไม้ล้มลุก หรือธัญชาติ หรือขนย้ายทรัพย์สิน ออกไปจาก อสังหาริมทรัพย์ ที่อยู่อาศัย หรือทรัพย์ที่ครอบครอง ๓๕๕ หมวด ๕ การบังคับคดีในกรณีที่ให้กระทำการหรืองดเว้นกระทำการ ๓๕๖ ส่วนที่ ๑ การบังคับคดีในกรณีที่ให้กระทำการ ๓๕๗-๓๕๘ ส่วนที่ ๒ การบังคับคดีในกรณีที่ให้งดเว้นกระทำการ ๓๕๙ หมวด ๖ การบังคับคดีในกรณีที่ได้มาซึ่งทรัพย์สินที่มีทะเบียน ๓๖๐ หมวด ๗ การบังคับคดีในกรณีที่ขอให้ศาลสั่งจับกุมและกักขัง ลูกหนี้ตามคำพิพากษา ๓๖๑-๓๖๕ หมวด ๘ การบังคับในกรณีมีการประกันในศาล ๓๖๖-๓๖๗ ตาราง ๑ ค่าธรรมเนียมศาล (ค่าขึ้นศาล) ลักษณะของคดี ทุนทรัพย์ อัตรา หมายเหตุ (๑) คดีที่มีคำขอให้ปลดเปลื้องทุกข์อันอาจคำนวณเป็นราคาเงินได้ ให้คิดค่าขึ้นศาลตามทุนทรัพย์ ดังต่อไปนี้ ค่าธรรมเนียมตาม (ก) (ข) และ (ค) ถ้ารวมแล้วมีเศษไม่ถึงหนึ่งบาท ให้ปัดทิ้ง (ก) คำฟ้องนอกจากที่ระบุไว้ใน (ข) และ (ค) ไม่เกินห้าสิบล้านบาท ร้อยละ ๒ แต่ไม่เกินสองแสนบาท ส่วนที่เกินห้าสิบล้านบาทขึ้นไป ร้อยละ ๐.๑ (ข) คำร้องขอให้ศาลบังคับตามคำชี้ขาดของอนุญาโตตุลาการในประเทศ หรือคำร้องขอเพิกถอนคำชี้ขาดของอนุญาโตตุลาการในประเทศ ไม่เกินห้าสิบล้านบาท ร้อยละ ๐.๕ ของจำนวนที่ร้องขอให้ศาลบังคับ แต่ไม่เกินห้าหมื่นบาท ส่วนที่เกินห้าสิบล้านบาทขึ้นไป ร้อยละ ๐.๑ คำร้องขอให้ศาลบังคับตามคำชี้ขาดของอนุญาโตตุลาการต่างประเทศหรือคำร้องขอเพิกถอนคำชี้ขาดของอนุญาโตตุลาการต่างประเทศ ไม่เกินห้าสิบล้านบาท ร้อยละ ๑ ของจำนวนที่ ร้องขอให้ศาลบังคับ แต่ไม่เกินหนึ่งแสนบาท ส่วนที่เกินห้าสิบล้านบาทขึ้นไป ร้อยละ ๐.๑ (ค) คำฟ้องขอให้บังคับจำนอง หรือบังคับเอาทรัพย์สินจำนองหลุด ไม่เกินห้าสิบล้านบาท ร้อยละ ๑ ของจำนวนหนี้ที่เรียกร้อง แต่ไม่เกินหนึ่งแสนบาท ส่วนที่เกินห้าสิบล้านบาทขึ้นไป ร้อยละ ๐.๑ (๒) คดีที่มีคำขอให้ปลดเปลื้องทุกข์อันไม่อาจคำนวณเป็นราคาเงินได้ (ก) คดีทั่วไปรวมทั้งคดีไม่มีข้อพิพาท เรื่องละ ๒๐๐ บาท (ข) อุทธรณ์หรือฎีกาคำสั่งตามมาตรา ๒๒๗ หรือมาตรา ๒๒๘ (๒) และ (๓) เรื่องละ ๒๐๐ บาท การอุทธรณ์หรือฎีกาคำสั่งตามมาตรา ๒๒๘ (๑)ไม่เรียกเก็บค่าขึ้นศาล (๓) คดีที่มีคำขอให้ปลดเปลื้องทุกข์อันอาจคำนวณเป็นราคาเงินได้และไม่อาจคำนวณเป็นราคาเงินได้รวมอยู่ด้วย ให้คิดค่าขึ้นศาลตามอัตราใน (๑) แต่ไม่ให้น้อยกว่าอัตราใน (๒) (ก) หรือ (ข) แล้วแต่กรณี (๔) คดีที่ขอให้ชำระค่าเสียหาย ค่าอุปการะเลี้ยงดู หรือค่าเลี้ยงชีพก็ดี เงินปี เงินเดือน เงินเบี้ยบำนาญ ค่าบำรุงรักษา หรือเงินอื่น ๆ ก็ดี บรรดาที่ให้จ่ายมีกำหนดเป็นระยะเวลาในอนาคตนอกจากดอกเบี้ย ค่าเช่า หรือค่าเสียหายที่ศาลมีอำนาจพิพากษาหรือสั่งตามมาตรา ๑๔๒ อยู่แล้ว ถ้าคดีนั้นมีคำขอให้ชำระหนี้ในเวลาปัจจุบัน หรือมีคำขอในข้อก่อน ๆ รวมอยู่ด้วย ให้คิดค่าขึ้นศาลสำหรับคำขอในข้อนี้เป็นอีกส่วนหนึ่ง ๑๐๐ บาท ตาราง ๒ ค่าธรรมเนียมศาล (ค่าธรรมเนียมอื่น ๆ ) ลักษณะแห่งกระบวนพิจารณา ศาลฎีกาและศาลอุทธรณ์ ศาลชั้นต้น ชำระเมื่อใด (๑) ค่าคำร้องขอตามมาตรา ๑๐๑ ในกรณีที่ยังไม่มีคดีอยู่ในศาล - ๑๐๐ บาท เมื่อยื่นคำร้องขอ (๒) ค่ารับรองสำเนาเอกสารต่าง ๆ โดยหัวหน้าสำนักงานประจำศาลยุติธรรมหรือเจ้าพนักงานบังคับคดีเป็นผู้รับรอง ฉบับละ ๕๐ บาท ๕๐ บาท เมื่อยื่นคำร้อง (๓) ใบสำคัญเพื่อแสดงว่าคำพิพากษาหรือคำสั่งได้ถึงที่สุดแล้ว ฉบับละ ๕๐ บาท ๕๐ บาท เมื่อยื่นคำร้อง ตาราง ๓ ค่าสืบพยานหลักฐานนอกศาล ในกรณีที่มีการสืบพยานหลักฐานนอกศาล ให้คิดค่าป่วยการให้ผู้พิพากษาในอัตราต่อคนวันละสามร้อยบาท และให้คิดค่าป่วยการให้เจ้าพนักงานศาลในอัตราต่อคนวันละหนึ่งร้อยห้าสิบบาท โดยให้ชำระเมื่อศาลมีคำสั่งอนุญาต ในคดีที่มีการรวมการพิจารณา ให้คิดค่าป่วยการโดยถือว่าเป็นคดีเดียว ในกรณีที่มีคู่ความหลายฝ่ายหรือหลายคนเป็นผู้ขอ ให้เฉลี่ยกันชำระค่าป่วยการในอัตราตามวรรคหนึ่งคนละส่วนเท่า ๆ กัน ในกรณีจำเป็น ศาลอาจสั่งให้คู่ความฝ่ายที่ขอหรือฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งหรือหลายฝ่ายเป็นผู้จัดการหาพาหนะ ถ้าไม่จัดพาหนะมาให้ จะต้องชดใช้ค่าพาหนะที่เสียไปตามสมควร ตาราง ๔ ค่าป่วยการ ค่าพาหนะ และค่าเช่าที่พักของพยาน กับค่ารังวัดทำแผนที่ (๑) ให้ศาลกำหนดค่าป่วยการพยานตามรายได้และฐานะของพยานซึ่งมาศาลตามหมายเรียก แต่ไม่ให้เกินวันละสี่ร้อยบาท กับค่าพาหนะเดินทางและค่าเช่าที่พักของพยานที่เสียไปด้วยตามสมควร (๒) ในกรณีที่ศาลสั่งให้รังวัดทำแผนที่ (ก) โดยเจ้าพนักงานศาล ให้ศาลกำหนดค่าป่วยการให้แก่เจ้าพนักงานศาลในอัตราต่อคนวันละสองร้อยบาท กับค่าพาหนะเดินทางและค่าเช่าที่พักของเจ้าพนักงานศาลที่เสียไปตามสมควร (ข) โดยพนักงานเจ้าหน้าที่ของส่วนราชการหรือหน่วยงานอื่น ให้ศาลกำหนดค่าป่วยการค่าพาหนะเดินทาง และค่าเช่าที่พักของพนักงานเจ้าหน้าที่ตามระเบียบของส่วนราชการหรือหน่วยงานนั้น ถ้าส่วนราชการหรือหน่วยงานนั้นไม่มีระเบียบดังกล่าวให้คิดตามอัตรา (ก) ตาราง ๕ ค่าธรรมเนียมเจ้าพนักงานบังคับคดี ค่าธรรมเนียม จำนวน หมายเหตุ ๑. ขายทอดตลาดหรือจำหน่ายโดยวิธีอื่นซึ่งทรัพย์สินที่ยึดหรืออายัด ร้อยละ ๓ ของจำนวนเงินที่ขายหรือจำหน่ายได้ ทั้งนี้ ต้องเสียค่าประกาศและค่าใช้สอยต่างหาก ๒. จ่ายเงินที่ยึดหรืออายัดแก่เจ้าหนี้ ร้อยละ ๒ ของจำนวนเงินที่ยึดหรืออายัด ๓. เมื่อยึดทรัพย์สินซึ่งไม่ใช่ตัวเงินแล้วไม่มีการขายหรือจำหน่าย๓. ขายโดยวิธีประมูลระหว่างคู่ความ ร้อยละ ๒ ของราคาทรัพย์สินที่ยึด ส่วนการคำนวณราคาทรัพย์สินที่ยึดหรืออายัด เพื่อเสียค่าธรรมเนียมตามหมายเลข ๓ และ ๔ ให้เจ้าพนักงานบังคับคดีเป็นผู้กำหนด ถ้าไม่ตกลงกันให้คู่ความที่เกี่ยวข้องเสนอเรื่องต่อศาลตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา ๒๙๖ ๔. เมื่อยึดหรืออายัดจำนวนเงินหรืออายัดทรัพย์สินแล้ว ไม่มีการที่ขายหรือจำหน่ายได้ ร้อยละ ๑ ของจำนวนเงินที่ยึดหรืออายัด หรือราคาทรัพย์สินที่อายัด ๕. ขายโดยวิธีประมูลระหว่างคู่ความ ร้อยละ ๒๑ ของราคาประมูลสูงสุด ทั้งนี้ ต้องเสียค่าประกาศและค่าใช้สอยต่างหาก ตาราง ๖ ค่าทนายความ (๑) ให้ศาลกำหนดค่าทนายความตามจำนวนที่ศาลเห็นสมควรไม่เกินอัตราขั้นสูงดังที่ระบุไว้ในตารางนี้ แต่ต้องไม่ต่ำกว่าคดีละสามพันบาท (๒) การกำหนดค่าทนายความที่คู่ความจะต้องรับผิดนั้น ให้ศาลพิจารณาตามความยากง่ายแห่งคดีเทียบดูเวลาและงานที่ทนายความต้องปฏิบัติในการว่าคดีเรื่องนั้น อัตรา คดีมีทุนทรัพย์ คดีไม่มีทุนทรัพย์ อัตราขั้นสูงในศาลชั้นต้น ร้อยละ ๕ ๓๐,๐๐๐ บาท อัตราขั้นสูงในศาลอุทธรณ์หรือศาลฎีกา ร้อยละ ๓ ๒๐,๐๐๐ บาท” ตาราง ๗ ค่าใช้จ่ายในการดำเนินคดี ศาลอาจกำหนดให้คู่ความซึ่งต้องรับผิดในค่าฤชาธรรมเนียมตามมาตรา ๑๖๑ ชดใช้ค่าใช้จ่ายในการดำเนินคดีแก่คู่ความอีกฝ่ายตามจำนวนที่ศาลเห็นสมควร โดยในคดีมีทุนทรัพย์ต้องไม่เกินร้อยละ ๑ ของจำนวนทุนทรัพย์ หรือในคดีไม่มีทุนทรัพย์ต้องไม่เกินห้าพันบาท การกำหนดค่าใช้จ่ายในการดำเนินคดีตามวรรคหนึ่ง ให้ศาลคำนึงถึงค่าใช้จ่ายต่าง ๆ ที่คู่ความได้เสียไป รวมทั้งลักษณะและวิธีการดำเนินคดีของคู่ความ